Η πνευματικά ανθοφορούσα Δεξαμενή ! - Αναδρομή στην παλιά Αθήνα

 Η πνευματικά ανθοφορούσα Δεξαμενή ! - Αναδρομή στην παλιά Αθήνα

Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος

Με την αύρα και την δροσιά του Λυκαβηττού, αλλά και του ιστορικού βάρους της σύνδεσής της με τον αυτοκράτορα Αδριανό, όσο και με την εμπνευσμένη επέμβαση του Στρατιωτικού Συνδέσμου στα νεότερα χρόνια, η περιοχή της Δεξαμενής αποτελεί  μια απο τις επίζηλες περιοχές του κέντρου των Αθηνών. Η συνοικία ως Δεξαμενή ονοματοδοτήθηκε απο το περίφημο υδραγωγείο που είχε ξεκινήσει την κατασκευή του ο αυτοκράτορας Αδριανός και το αποπεράτωσε ο Αντωνίνος ο Ευσεβής τον 2-ο μ.Χ αιώνα. Κράτησε ωστόσο το όνομα Αδριάνειο. Το υδραγωγείο μάλιστα είχε μεγαλοπρεπή πρόσοψη με επιβλητικούς κίονες. Προϊόντος του χρόνου η Δεξαμενή χρησιμοποιούνταν όλο και λιγότερο και στα χρόνια της τουρκοκρατίας αχρηστεύθηκε τελείως. Προκειμένου μάλιστα να αντλήσουν απο αυτήν πολύτιμα οικοδομικά υλικά, ο Χασεκή την γκρέμισε και έχτισε το φερώνυμο με το όνομά του τείχος του Χασεκή. Στην οικοδόμηση του τείχους του Χασεκή, μέρος της πρόσοψης της Δεξαμένης, αποτέλεσε την «Μεσογείτικη» πόρτα του τείχους. Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός, ότι οικοδομικά υπολείμματα της Δεξαμενής, υφίστανται και στην σύγχρονη κατασκευή. Απο τις χαρακτηριστικές φυσιογνωμίες τώρα στο κοινωνικό πεδίο της Δεξαμενής, στα σύγχρονα χρόνια υπήρξε ο «άγιος» της ελληνικής γραμματολογίας Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Διέμενε στην ευρύτερη περιοχή της, ενώ ήταν απο τους κεντρικότερους θαμώνες στα καφεναδάκια της Δεξαμενής. Άρρηκτα επίσης συνδεδεμένη ήταν η συνοικία με την κορυφαία στρατιωτικοκοινωνική παρέμβαση του Στρατιωτικού Συνδέσμου. Στην Δεξαμενή συνεδρίαζαν παρασκηνιακά τα μέλη του Συνδέσμου, υπο τον ταγματάρχη Πακίτο  Ζυμπρακάκη, τον λοχαγό Κ. Σάρρο, τον λοχαγό Γ. Καραϊσκάκη, τον υπολοχαγό Χ. Χατζημιχάλη κ.α. προκειμένου με την σωστική για τον τόπο παρέμβασή τους – αντίπερα τότε στην κοινωνική παρακμή, το πτοημένο εθνικό γόητρο των Ελλήνων απο την οδυνηρή ήττα του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897, την χρεοκοπία με το περίφημο του Χαριλάου Τρικούπη «δυστυχώς επτωχεύσαμεν», αλλά και την απερίσταλτη αποσάθρωση του πολιτικού μας συστήματος – να προετοιμάσουν το έδαφος της έλευσης του μεγάλου Ελευθερίου Βενιζέλου, με το κίνημα στο Γουδί το 1909. Για τούτο εξάλλου μια απο τις οδούς της Δεξαμενής, φέρει τιμητικά το όνομα «Στρατιωτικού Συνδέσμου».

Πλατεία Δεξαμενής

Απο τα κεντρικά στοιχεία της ταυτότητας της Δεξαμενής, είναι η ομώνυμη Πλατεία Δεξαμενής, με σπουδαίες μνήμες απο τον πολιτισμό και την λογοτεχνία μας και αποτελώντας ορμητήριο της καλλιτεχνικής μας εκπόρευσης απο τις αρχές του 20-ου αιώνα. Η Πλατεία Δεξαμενής χαράκτηκε χωροταξικά το 1870. Διάστικτη απο πράσινο, λεύκες και αθάνατα. Ενώ η ηλεκτροδότησή της έγινε το 1902. Το τμήμα της πλατείας απο πάνω και εγγύτερα πρός τον Λυκαβηττό, με εξαίρεση τα καταλύματα των βοσκών απο το Λιδωρίκι και των γαλατάδων, ήταν ακατοίκητο. Για τούτο εξάλλου είχε δοθεί στο τμήμα αυτό της Δεξαμενής, το όνομα «Κατσικάδικα». Το 1931 ο Δήμος προέβη στε μια πρωτόγνωρη για τα χρονικά πρωτοβουλία. Δημιούργησε στην Δεξαμενή μια πισίνα, τροφοδοτώντας την με θαλασσινό νερό, στην οποία έσπευδαν τα παιδιά της περιοχής για διασκέδαση. Προϊόντος του χρόνου όμως υποχωρούσε το πράσινο στο χώρο της Πλατείας και αλλοτριώνονταν ο πανέμορφος φυσικός χαρακτήρας της. Απο τα πιο χαρακτηριστικά στέκια της Πλατείας Δεξαμενής υπήρξαν δυο καφενεία στα οποία σύχναζαν και είχαν ταυτίσει το όνομά τους με αυτά, μερικοί απο τους σημαντικότερους δημιουργούς της ελληνικής γραμματολογίας. Το πρώτο ήταν το καφενείο του μπάρμπα Γιάννη που ξεκίνησε την λειτουργία του απο τον 19-ο αιώνα και το δεύτερο ήταν η «Τέρψις» ιδιοκτησίας του Σωτήρη Αργυρόπουλου, αντικριστά απο το προηγούμενο. «Καθαρόαιμο» ωστόσο ως πρός την λογοτεχνική του φυσιογνωμία, ήταν το καφενείο του μπάρμπα Γιάννη. Είχε ζεστή ατμόσφαιρα που προσήλκυε λογοτέχνες, ενώ ακόμα πολύ φιλικότατες ήταν οι τιμές, που του αφαιρούσαν κάθε ελιτίστικο χαρακτήρα. Με την πάροδο του χρόνου το καφενείο αυτό έγινε το ηθικό έμβλημα της κοινωνικής ταυτότητας της Δεξαμενής. Θαμώνες του καφενείου που στην συντριπτική τους πλειονότητα ήταν και γείτονες στην συνοικία, αποτελούσαν οι επιφανέστερες φυσιογνωμίες των ελληνικών γραμμάτων της εποχής. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε τους Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, Γιάννη Βλοχογιάννη, Μ. Μητσάκη, Αγγ. Σικελιανό, Β. Δασκαλάκη, Μ. Αυγέρη, Ε. Αλεξίου, Σ. Μαυροειδή-Παπαδάκη, Απ. Μελαχροινό, Ν. Βέη, Ν. Λαπαθιώτη κ.α. Ήδη απο το 1907, η κίνηση στο καφενείο άρχισε να εγγίζει την ακμή της. Σε τούτο κατέτεινε το γεγονός ότι το καφενείο αποτέλεσε και το ορμητήριον των συγγραφέων του περιοδικού «Ηγησώ». Κυριώτεροι εκπρόσωποί του ήταν οι : Κ. Βάρναλης, Μ. Αυγέρης, Κ. Χρηστομάνος, Ν. Καρβούνης κ.α. Με την πάροδο του χρόνου αυτός ο κύκλος της Δεξαμενής, αναγορεύτηκε σε κυρίαρχο λογοτεχνικό ρεύμα. Χρόνια αργότερα και κατά μια περίεργη συγκυρία το καφενείο αυτό αγοράστηκε απο τον Σ. Αργυρόπουλο, ιδιοκτήτη του αντικριστού «ανταγωνιστικού» καφενείου το οποίο γκρεμίστηκε. Με ένα ακόμη σημαντικό γεγονός για την ιστορία της λογοτεχνίας μας είναι συνδεδεμένο το καφενείο. 

Στον αύλειο χώρο του στην Δεξαμενή το 1906, ο Παύλος Νιρβάνας κατόρθωσε με την ιστορική του και σπάνια φωτογραφία στην ιστορία της λογοτεχνίας μας, να αποθανατίσει τον πατριάρχη της ελληνικής διηγηματογραφίας Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Στον χώρο επίσης της Πλατείας Δεξαμενής, υπήρχε και το καλοκαιρινό θέατρο «Παράδεισος» που ξεκίνησε τη λειτουργία του κατά τα έτη 1887-1896, περιλαμβάνοντας κυρίως στην θεματολογία του «κωμειδύλια». Με την έλευση του 20-ου αιώνα, στον χώρο του μικρού αυτού καλοκαιρινού θεάτρου έπαιζε ο Κονιτσιώτης κουκλοθέατρο, με χαρακτηριστική φιγούρα του τον «Πασχάλη», αλλά και ο καραγκιοζοπαίχτης Αντώνης Μόλλας, που εδραιώθηκε στον χώρο για πολλά χρόνια. Στην φωτογραφία το «Αδριάνειο Υδραγωγείο».

Πολυκατοικία Μιχάλη Ματζαβελάκη

Με την κατεδάφιση της ταβέρνας ο «Παράδεισος» ο Μιχάλης Ματζαβελάκης οικοδόμησε στα χρόνια του μεσοπολέμου, την πρώτη πολυκατοικία στον χώρο της Δεξαμενής. Αρχικά έκτισε μια διώροφη κατοικία για τις οικογενειακές του ανάγκες, αλλά απο το 1930 και εντεύθεν και σε σχέδια του αρχιτέκτονα Α. Γεωργιάδη, προσέθετε ορόφους δίπλα και πάνω απο την αρχική του οικοδομή. Απο απόψεως κοινωνικής διαστρωμάτωσης η πολυκατοικία με τους διαφορετικής κοινωνικής καταγωγής ενοίκους της, ήταν μια βαβέλ, γι αυτό και την αποκαλούσαν «Quartier latin», ενώ είχε ακόμα και τους χαρακτηρισμούς «Καραβάν Σεράι», ή «Σεράι». Αρκετές ακόμα αρχιτεκτονικές και αισθητικές επεμβάσεις εδέχετο το κτίριο και μεταπολεμικά. Το 1974 η πολυκατοικία κατεδαφίστηκε και στην θέση της οικοδομήθηκε το ξενοδοχείο «Saint George Lycabettus», με ιδιοκτήτη πάντα την οικογένεια Ματζαβελάκη, που πρωταγωνίστησε συνάμα και στο πεδίο του αθλητισμού. Η οικογένεια Ματζαβελάκη είχε στην ιδιοκτησία της την λαοφιλή ομάδα της Αθήνας, τον Παναθηναϊκό και απο αυτή την αγόρασε την δεκαετία του ΄80, η οικογένεια Βαρδινογιάννη.

Ταβέρνα «Παράδεισος»

Η ταβέρνα πρωτολειτούργησε το 1905 και ήταν ιδιοκτησίας του Μιχάλη Ματζαβελάκη. Έφερε το όνομα «Παράδεισος» απο το όνομα αντίστοιχου προηγουμένου κέντρου διασκεδάσεως, που είχε κλείσει. Η ταβέρνα αποτέλεσε στέκι σπουδαίων λογοτεχνών μας, όπως η Έλλη Αλεξίου, ο Ζήσης Σκάρος, η Γαλάτεια Καζαντζάκη κ.α. Με το πέρασμα του χρόνου και μέχρι το 1940, το μαγαζί εξελίχθηκε σε πολυτελές στέκι συνάντησης επώνυμων στελεχών της αθηναϊκής κοινωνίας. Ο ιδιοκτήτης της Μιχάλης Ματζαβελάκης, υπήρξε κεντρικό πολιτικό στέλεχος και προσωπικός φίλος του μεγάλου Ελευθερίου Βενιζέλου. Τα χρόνια εκείνα είχε αναλάβει με τις υψηλές πολιτικές του διασυνδέσεις, την εκτύπωση μερικών σχολικών βιβλίων, αλλά και άλλων κρατικών εντύπων.Το γεγονός αυτό απογείωσε την εκδοτική του επιχείρηση και τον εξακόντισε οικονομικά. Ενδεικτικό είναι μάλιστα το γεγονός, ότι είχε εκδώσει και δυο αναγνωστικά της Γαλάτειας Καζαντζάκη. Το παρόν κείμενο είναι απόσπασμα από το Βιβλίο μου «ΑΘΗΝΑ, ζαφειρόπετρα….», που πραγματεύεται την κοινωνική, πολιτισμική και αυτοδιοικητική ταυτότητα της Αθήνας μας.

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Α΄ Αναπληρωματικός Δημοτικός Σύμβουλος Αθηναίων
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο τελευταίος μεγάλος της μεταπολίτευσης …

Κωνσταντίνος  Μητσοτάκης
Ο τελευταίος μεγάλος της μεταπολίτευσης …

Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος

Ας ομιλήσει καλλίτερα ο Γ. Παπανδρέου που απέδωσε κατά τον πλέον εναργή τρόπο το πολιτικό ανάστημα του κολοσσού Κρήτη πολιτικού. «Ανεβαίνει στο βήμα και γεμίζει το κοινοβούλιο αρχηγό» έλεγε  ο Γεώργιος Παπανδρέου για την απαστράπτουσα και πολυτάλαντη φυσιογνωμία του Κ. Μητσοτάκη, που προαλείφετο από τον γηραλέο αρχηγό της Ένωσης Κέντρου για την διαδοχή της. Ωστόσο κατά τις επιταγές της ιστορικής μοίρας, αργότερα ο Γ. Παπανδρέου θα εκαλείτο ουσιαστικά να επιλέξει για την αρχηγία της Ένωσης Κέντρου, μεταξύ του χαλκέντερου κρητικού που είχε δώσει υψηλά διαπιστευτήρια αρχηγικών ικανοτήτων και του Α. Παπανδρέου, ο οποίος πέρα από γιός του συνιστούσε ένα γίγαντα. Ένα δυσθεώρητο πολιτικό ανάστημα  - με τα όποια ανθρώπινα ελαττώματά του - που διεκδικώντας με τις δάφνες του Berkley θέση στους καλλίτερους οικονομολόγους του κόσμου, κόμιζε παράλληλα την ελπίδα  - από τα δονούμενα σε κοινωνικό ρομαντισμό φοιτητικά αμφιθέατρα - για θεσμικές παρεμβάσεις στην κοινωνική εξέλιξη της Ελλάδος. Δυστυχώς όμως η μοίρα έπαιξε το άχαρο παιγνίδι της και το αποτέλεσμα αυτής της μετωπικής σύγκρουσης δεν θα μπορούσε  παρά να γεννήσει πολιτικά εξαμβλώματα στον τόπο. Εν άλλοις την απόφυση της Απριλιανής εκτροπής η οποία τόσα δεινά επεσώρευσε για την Ελλάδα. Τα φιλόφρονα «εξ εγκύρων χειλέων» λοιπόν λόγια του Γ. Παπανδρέου απηχ-ούσαν την πραγματικότητα. Προικισμένος από την φύση με τα γονίδια του πολιτικού ηγέτη ο Κ. Μητσοτάκης  και δίδοντας  - με επιτυχία μάλιστα τις περισσότερες φορές- αμέτρητες  μάχες στον πολιτικό στίβο, σημάδεψε με τα πολιτικά του βήματά ανεξίτηλα το πολιτικό γίγνεσθαι της Ελλάδος στον εικοστό αιώνα. Αυτοδικαίως έτσι συναποτελεί με τους Α. Παπανδρέου και Κ. Καραμανλή, μια εκ των τριών συνιστωσών της «Αγίας Τριάδος» της σύγχρονης μεταπολεμικής μας σκηνής. Ο Κ. Μητσοτάκης σε ότι αφορά την αμιγώς πολιτική του παρουσία, έκαμε διεθνοπολιτικές επιλογές οι οποίες  αφενός μεν επαληθεύτηκαν από την ίδια την ζωή, αφετέρου δε, τεκμηρίωσαν το αλάθητο πολιτικό του αισθητήριο. Υπήρξε ως πολιτικός άνδρας, πείσμων, δυναμικός, γρανιτένιος – επιβεβαιώνοντας την κρητική καταγωγή του – μα και  έντιμος και, γενναίος με τους ηττημένους αντιπάλους του. Απαλλαγμένος από την δουλεία της πολιτικής ιδεοληψίας προέβη σε πολιτικά εγχειρήματα που είχαν ανυπολόγιστο κόστος για την πολιτική του παρουσία, αλλά που του εξασφάλισαν συνάμα, ισότιμη θέση στους τρείς μεγάλους του μεταπολεμικού πολιτικού μας τοπίου. 

Δεν απέφυγε όμως και ο γιγαντιαίος πολιτικός, των άγιων κρητικών χωμάτων, το στοιχείο του πολιτικού αμοραλισμού έστω και εαν τον έπνιξε κάποτε ο άδικος και ανεδαφικός πολιτικός του παραγκωνισμός. Για τούτο ο Κ. Μητσοτάκης ποτέ δεν αισθάνθηκε περήφανος σε ότι αφορά τους πολιτικούς του ελιγμούς για το επίμαχο θέμα της «αποστασίας», όπως εξάλλου με περισσή ειλικρίνεια είχε εξομολογηθεί στον Αλέξη Παπαχελά. Στο πεδίο του λόγου και ως κοινοβουλευτικός αγορητής ο Κ. Μητσοτάκης υπήρξε γιγαντιαίο ανάστημα. Γρανιτένιος, με ανεξάντλητα αποθέματα  δυνάμεων και προικοδοτημένος από την φύση με αρχηγική στόφα, έδωσε πληθώρα πολιτικών μαχών και στάθηκε στις πολιτικές επάλξεις ακόμα και όταν τον απέβαλαν οι εξουσιαστικοί μηχανισμοί του πολιτικού κατεστημένου… Γεννημένος μαχητής. Ίσως να αποτελεί την ιδεωδέστερη εκδοχή του μονομάχου, «The gladiator» στην πολιτική σκηνή. Στους κύκλους άλλωστε, από τους οποίους εκπορεύονταν η κοινω-νικοπολιτική εξέλιξη της Ελλάδος, ήταν κοινό μυστικό ότι το «άλογο» για τις κούρσες πολυτελείας ήταν ο Κ. Μητσοτάκης… Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης είδε το φώς της ζωής στις 18 Οκτωβρίου του 1918 στο προάστιο των Χανίων Χαλέπα. Γεννημένος σε πολιτικό περιβάλλον ο μικρανιψιός του Ελευθερίου Βενιζέλου – ο παππούς του Κωστής Μητσοτάκης είχε παντρευτεί την αδελφή του εθνάρχη - ανέπτυξε απο ενωρίς προσανατολισμούς πολιτικής σταδιοδρομίας. Ακολούθησε έτσι πολιτικές επιστήμες και νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, λαμβάνοντας μάλιστα το πτυχίο του με άριστα. Η γερμανική εισβολή των βρήκε σαν δόκιμο αξιωματικό να πολεμά στο μακεδονικό μέτωπο, ενώ με την κατάρρευση του μετώπου κατέφυγε στην Κρήτη όπου και ανέπτυξε έντονη αντιστασιακή δράση. Για την δράση του αυτή τον Φεβρουάριο του 1944 συνελήφθη από την Γκεστάπο και φυλακίστηκε στις φυλακές της Αγυιάς. Αποφυλακίστηκε με την γενική αμνηστία που έδωσαν οι Γερμανοί τον Απρίλιο του ίδιου έτους και ανέπτυξε και πάλι αντιστασιακή δράση στην Κρήτη. Στον πολιτικό στίβο κατήλθε το 1946 οπότε και εξελέγη βουλευτής, αφού πρωτίστως επανέκδωσε την εφημερίδα του εθνάρχη Ελευθερίου Βενιζέλου «Κήρυξ Χανίων». Τον Μάρτιο του 1950 εξελέγη πρώτος βουλευτής Χανίων ενώ το 1951 ανέλαβε χαρτοφυλάκιο ως υφυπουργός Οικονομικών στην κυβέρνηση Σοφοκλή Βενιζέλου. Τον Ιούλιο του ιδίου έτους  στην από ανασχηματισμό προκύψασα κυβέρνηση του Σ. Βενιζέλου ανέλαβε τα υπουργεία Συγκοινωνιών και Δημοσίων Έργων, ενώ τα διατήρησε και στην συγκυβέρνηση ΕΠΕΚ-Φιλελευθέρων που ορκίστηκε μετά τις εκλογές της 9-ης Σεπτεμβρίου 1951. Στις εκλογές του 1951 ο κ. Μητσοτάκης εξελέγη βουλευτής υπο το κόμμα των φιλελευθέρων. Επανεξελέγη βουλευτής τον Φεβρουάριο του 1956, τον Μάιο του 1958 και τον Οκτώβριο του 1961. Έχει όμως συσταθεί η Ένωση Κέντρου υπο τον Γεώργιο Παπανδρέου και ο Κ. Μητσοτάκης με σαφείς κεντρώους πολιτικούς προσανατολισμούς εντάσσεται στην σκέπη της και εκλέγεται βουλευτής της το 1961, για να αναγορευτεί σύντομα σε κεντρική φυσιογνωμία του νεοπαγούς πολιτικού φορέα. Την περίοδο αυτή ο Κ. Μητσοτάκης αποδύεται σε ένα ανηλεή αντιπολιτευτικό αγώνα κατά του Κωνσταντίνου Καραμανλή με την βοήθεια του εκδότη-πολιτικού παράγοντα της «Ελευθερίας» Πάνου Κόκκα. Με την εκλογική  νίκη της Ένωσης Κέντρου το Νοέμβριο του 1963 ο Κ. Μητσοτάκης ανέλαβε το Υπουργείο Οικονομικών, το οποίο και διατήρησε και μετά τις εκλογές του Φεβρουαρίου 1964. Η δραματική διαφωνία όμως του Γ. Παπανδρέου με τον βασιλιά Κωνσταντίνο τον Ιούλιο του 1965 οδηγεί στην κατάρρευση της Ένωσης Κέντρου και ο Κ. Μητσοτάκης συμμετάσχει – κατά την πλειονότητα των πολιτικών παρατηρητών, υποπίπτοντας σε πολιτικό ολίσθημα -στην «αποστατική» κυβέρνηση Γ. Αθ-ανασιάδη-Νόβα αναλαμβάνοντας υπουργός Συντονισμού. Θέση που διατηρεί και στις επόμενες αποστατικές κυβερνήσεις των Η. Τσιριμώκου (20-ης Αυγούστου) και Στ. Στεφανοπούλου (27 Σεπτεμβρίου). Επηκολούθησαν οι κυβερνήσεις Παρασκευοπούλου και Π. Κανελλοπούλου με τραγική απόληξη την δικτατορία. Ο κ. Μητσοτάκης θα συλληφθεί από τους συνταγματάρχες στο σπίτι του και θα εγκλειστεί σε στρατόπεδο στο Γουδί. Τον Αύγουστο του 1968 αποδρά στο Παρίσι, οπότε και αναπτύσσει έντονη δικτατορική δράση ενάντια στην επτάχρονη τυραννία. 

Με την κατάρρευση της χούντας και την επάνοδο του Κ. Καραμανλή το 1974, ο Κ. Μητσοτάκης παραγκωνιζόμενος …  κατέρχεται ανεπιτυχώς στις εκλογές ως ανεξάρτητος. Τον Σεπτέμβριο όμως του 1977 επανακάμπτει δυναμικά στον πολιτικό στίβο ιδρύοντας το Κόμμα των Νεοφιλελευθέρων. Στις επικείμενες εκλογές της 20-ης Νοεμβρίου εκλέγεται βουλευτής Χανίων και λίγο αργότερα εντάσσεται στην «Νέα Δημοκρατία», αναλαμβάνοντας στις 10 Μαΐου 1978 υπουργός Συντονισμού – σημερινό Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας- στην κυβέρνηση Κ. Καραμανλή. Επι πρωθυπουργίας Γ. Ράλλη αναλαμβάνει τον Μάιο του 1980 το Υπουργείο Εξωτερικών και μετά την επικείμενη εκλογική αναμέτρηση στην οποία το ΠΑΣΟΚ καταγάγει μεγάλη νίκη, ως βουλευτής Χανίων ορκίζεται κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της «Νέας Δημοκρατίας». Τον Σεπτέμβριο του 1984 ο Κ. Μητσοτάκης εκλέγεται αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας διαδεχόμενος τον παραιτηθέντα Ευάγγελο Αβέρωφ, αλλά ηττάται στις εκλογές της 3-ης Ιουνίου 1985. Αναγκάζεται έτσι και υπο το καθεστώς υψηλής εσωκομματικής πίεσης να παραιτηθεί από την αρχηγία της Ν.Δ. και να θέσει και πάλι υποψηφιότητα ζητώντας την εμπιστοσύνη της κοινοβουλευτικής ομάδος. Στις διενεργηθείσες εσωκομματικές εκλογές ο Κ. Μητσοτάκης εκλέγεται ξανά αρχηγός της Ν.Δ. κατισχύοντας του Κωστή Στεφανόπουλου που αποχωρεί από την Νέα Δημοκρατία και δημιουργεί τη ΔΗΑΝΑ. Ακολουθούν στον πολιτικό στίβο οι Κυβερνήσεις Τζ. Τζαννετάκη και η οικουμενική του Ξενοφώντος Ζολώτα που θα διενεργήσει και τις επικείμενες εκλογές του Απριλίου του 1990. Στην εκλογική αυτή αναμέτρηση ο Κ. Μητσοτάκης κερδίζει – με την οριακή πλειοψηφία ενός μόνο βουλευτή - και ορκίζεται πρωθυπουργός μετά από μια μακρά και πολυκύμαντη πολιτική σταδιοδρομία. Μέσα στο ζοφερό πολιτικό κλίμα όμως που έχει δημιουργηθεί η εύθραυστη κυβερνητική του πλειοψηφία  κλυδωνίζεται και με την απόσχιση του Αντώνη Σαμαρά η κυβέρνηση Μητσοτάκη πέφτει. Στις εκλογές της 10-ης-/10/-1993 το ΠΑΣΟΚ επανέρχεται στην εξουσία και ο Κ. Μητσοτάκης τηρώντας την δέσμευσή του προς τα κομματικά όργανα της Ν.Δ. παραιτείται από την αρχηγία της, παραδίδοντας στον Μ. Έβερτ. Έκτοτε δραστηριοποιείται πολιτικά στην Ν.Δ  ιδία από την θέση του επιτίμου προέδρου, οπότε και απεχώρησε από την ενεργό πολιτική δράση, για να πάρει τη σκυτάλη ως υποψήφιος βουλευτής της Β΄ Αθηνών στις εθνικές εκλογές της 7-η Μαρτίου 2004, ο γιός του Κυριάκος Μητσοτάκης – σημερινός πρόεδρος της «Νέας Δημοκρατίας». Εν συμπεράσματι θα αναγνώριζε κανείς στον Κρήτη πολιτικό ένα γιγαντιαίο πολιτικό ανάστημα με επίζηλές αρετές και αδυναμίες όμως, που ανάσχεσαν πολλές φορές την νικηφόρο παρουσία του στο πολιτικό πεδίο της χώρας. Σε ότι αφορά την προσωπική του ζωή ο Κ. Μητσοτάκης από της 6-ης Ιουνίου του 1953 ήταν νυμφευμένος με την Μαρίκα Γιαννούκου. Απέκτησε τέσσερα παιδιά. Κόρη εξάλλου του Κώστα Μητσοτάκη, είναι και η τ. Δήμαρχος Αθηναίων, τ. υπουργός Εξωτερικών και σημερινός Βουλευτής της «Νέας Δημοκρατίας»  κ-α Ντόρα Μπακογιάννη. Στις 29 Μαΐου 2017, ο Κώστας Μητσοτάκης εκδήμησε από την ζωή, έχοντας διαγράψει μια πολυκύμαντη και μεστής πολιτικής ευπραξίας πορεία. Ήτα ο τελευταίος μεγάλος επιζών του μεταπολιτευτικού πολιτικού μας τοπίου. Το παρόν κείμενο είναι απόσπασμα από το βιβλίο μου «Οι πρωθυπουργοί της Ελλάδος», Εκδόσεις «Τάλως», Αθήνα 2011. 

 *Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Α΄ Αναπληρωματικός Δημοτικός Σύμβουλος Αθηναίων
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Με τους καλύτερους οιωνούς, η πρωτοβουλία «Η Αθήνα είμαστε εμείς» !!!

Με τους καλύτερους οιωνούς, η πρωτοβουλία «Η Αθήνα είμαστε εμείς» !!!

Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος

Με τους καλύτερους οιωνούς ξεκίνησε εχθές Δευτέρα 29-5-17 στο Ξενοδοχείο «Crown» στην Μιχαλακοπούλου,  υπο τον υπεύθυνό της Δημοτικό Σύμβουλο κ-ο Χρήστο Τεντόμα, η πρώτη Οργανωτική Συνδιάσκεψη της κοινωνικής πρωτοβουλίας «Η Αθήνα είμαστε εμείς». Ο Χρήστος Τεντόμας ανέπτυξε στους Συντονιστές των επιμέρους Θεματικών Ενοτήτων της Κοινωνικής Πρωτοβουλίας, που συναρτώνται με τα προβλήματα της Αθήνας – προεξαρχόντων της Ποιότητας Ζωής, της Καθημερινότητας των Αθηναίων πολιτών, της Ασφάλειας, της Κοινωνικής Συνοχής, του Πολιτισμού κ.λ.π. – τους κεντρικούς στόχους της εκπόνησης του Προγράμματος για την Αθήνα, παράλληλα με τα ακόλουθα χρονοδιαγράμματα, ώστε μέσα από μια διαρκή διαβούλευση με τους πολίτες της Αθήνας και τους θεσμικούς φορείς της πόλης, έγκαιρα οι Αθηναίοι να έχουν στα χέρια τους, την αυτοδιοικητική πρόταση της πρωτοβουλίας «Η Αθήνα είμαστε εμείς».


Τα ζεστό ανθρώπινο κλίμα που κυριάρχησε στην Συνδιάσκεψη, το μεράκι και η ηθική ευαισθησία όλων όσοι δραστηριοποιούνται στην πρωτοβουλία, να δουλέψουν με αγάπη για την πόλη, ώστε ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ, να διαμορφώσουμε με την ενεργό συμμετοχή μας, ένα καλύτερο μέλλον για την Αθήνα του αύριο, αλλά και η σπουδαία και ατίμητη εμπειρία των αυτοδιοικητικών στελεχών, που μετέχουν ενεργά στην κοινωνική πρωτοβουλία «Η Αθήνα είμαστε εμείς», εγγυοδοτούν ότι η Οργανωτική Συνδιάσκεψη έκλεισε τις εργασίες της με τους καλύτερους οιωνούς και ότι μέρα με την ημέρα θα συστρατεύονται όλο και περισσότεροι Αθηναίοι πολίτες στην πρωτοβουλία για να στηρίξουν και αυτοί την εμπνευσμένη κοινωνική προσπάθεια που έχει αναληφθεί, για την πόλη των Ονείρων μας, την λατρεμένης μας Αθήνα. Την πόλη που ο εθνικός μας λυράρης Κωστής Παλαμάς, έκανε απαράμιλλο ηθικά τραγούδι στα χείλη των Αθηναίων «Αθήνα διαμαντόπετρα στης γής το δαχτυλίδι» !!!

Με την ευκαιρία θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον υπεύθυνο της Κοινωνικής Πρωτοβουλίας «Η Αθήνα είμαστε εμείς» Δημοτικό Σύμβουλο Αθήνας κ-ο Χρήστο Τεντόμα, για την μεγάλη ηθικά τιμή που μου απηύθυνε, να μου αναθέσει τον Συντονισμό της Ομάδας για την Εκπόνηση του Προγράμματος της Πρωτοβουλίας. Είναι μεγάλη η ευθύνη που επωμίζομαι και έχω εδραία την πεποίθηση, ότι σε συνεργασία και με τα άλλα άξια και ικανά στελέχη της Ομάδας, θα φέρουμε εις πέρας την τόσο σημαντική και κεφαλαιώδους σημασίας αποστολή μας.

Τέλος απευθύνουμε ευγενικά πρόσκληση σε όλους τους Αθηναίους πολίτες, που θα ήθελαν να πλαισιώσουν την Κοινωνική μας Πρωτοβουλία και να καταθέσουν τις γόνιμες απόψεις-προτάσεις τους για την Αθήνα ή και να δραστηριοποιηθούν στις Ομάδες Εργασίας της Πρωτοβουλίας, να επικοινωνήσουν με τα Γραφεία μας ήτοι : Λεωφόρος Συγγρού 77, (117 41), Τηλ : 213 1600 407- 460, email: athinaeimaste@gmail.com, ιστοχώρος 
www.iathinaeimastemeis.com

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Α΄ Αναπληρωματικός Δημοτικός Σύμβουλος Αθηναίων
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

«Η Ρωμανία κι αν πέρασεν, ανθεί και φέρει κι άλλο». Η πτώση της βασιλεύουσας

 «Η Ρωμανία κι αν πέρασεν, ανθεί και φέρει κι άλλο». Η πτώση της βασιλεύουσας

 Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος


Αιώνες μετά την πτώση της η βασιλεύουσα, στις καρδιές, τον νού και την ψυχή των ελλήνων, αποτελεί τον κεντρικό αλυτρωτικό  πόθο του γέννους. Εκφραζόμενο μέσα απο τα χείλη του λαούς μας, με παραδόσεις, δοξασίες, μύθους και ευχές. «Πάλι με χρόνια με καιρούς, πάλι δικά μας, θα ΄ναι» (Δημοτικό τραγούδι), «Η Ρωμανία κι αν πέρασεν, ανθεί και φέρει κι άλλο» (Δημοτικό του Πόντου), «Ο μαρμαρωμένος βασιλιάς θα ξυπνήσει και θα απελευθερώσει τη Ρωμιοσύνη» (λαϊκός μύθος). Καλώντας στον υπερπάντων αγώνα τους υπερασπιστές της βασιλεύουσας ο ηρωικός αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, κάλεσε με απαράμιλλη αυτοθυσία και ηρωϊσμό, όλους τους κατοίκους της πόλης, λαό, κλήρο, αγρότες, εμπόρους και ανθρώπους των γραμμάτων, να μην λυπηθούν τη ζωή τους και να πέσουν μαχόμενοι για τα ιερά και τα όσια του γέννους, που για αιώνες υπήρξαν η πνευματική και ηθική ικμάδα του λαού μας, στην αχανή λεωφόρο του χρόνου. Και με τον πύρινο λόγο του που τρυπούσε σαν πύρινη ρομφαία τις καρδιές των ηρωικών υπερασπιστών της πόλης, έθρεψε για αιώνες στην ιστορική συνείδηση και την μνήμη του λαού μας, τό όραμα για την ανάκτηση της θρυλικής Ρωμανίας. Και μέσα απο αυτό το ηρωικό ορόσημο της πτώσης της Κωνσταντινούπολης, άντλησαν οι Έλληνες την ηθική δύναμη στα χρόνια που τους σκίαζε το έρεβος και ο «απαραδειγμάτιστος ζυγός» της οθωμανικής δουλείας, για να οργανώσουν και να υλοποιήσουν τον αγώνα της εθνεγερσίας. Το εμπνευσμένο δημοτικό τραγούδι «Σώπασε κυρά Δέσποινα και μη πολυδακρύζεις πάλι με χρόνους, με καιρούς, πάλι δικά μας θα 'ναι», έγινε ένα παλίμψηστο ανάστασης του σκλαβωμένου γέννους, προκειμένου να ανακτήσει τις δυνάμεις του για την εθνική και κοινωνική του ελευθερία. Και ακόμα και σήμερα, που περισσότερο απο ποτέ επιβάλλεται ο ελληνισμός να ανασυγκροτηθεί και να εξέλθει απο τις επικίνδυνες ατραπούς της ηθικής και πολιτικής χαύνωσης, στις οποίες τον οδήγησαν η ευμάρεια της ύλης, ο ξέφρενος καταναλωτισμός, ο δεσποτισμός της μηχανής και η ηθική του απομάκρυνση απο τα ιδεώδη του έθνους, τα λόγια του εθνομάρτυρα Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, ηχούν σαν ένας νέος θούριος της ελευθερίας.Θα πεί στον ιστορική του ομιλία πρός τους υπερασπιστές ο Παλαιολόγος «Το δε την Πόλιν σοι δούναι ούτε εμόν εστί ούτ΄άλλου τινός των κατοικούντων ενταύθα΄ πάντες γαρ αυτοπροαιρέτως αποθανούμεθα και ου φεισόμεθα της ζωής ημών». Και σε μετάφραση «Δεν θα λυπηθούμε τη ζωή μας, αλλά όλοι, με τη θέλησή μας θα πολεμήσουμε για την πατρίδα μας, την Πόλη, μέχρι θάνάτου, γιατί δεν έχουμε δικαίωμα, να την παραδώσουμε σε εσένα (Μωάμεθ), ούτε εγώ ούτε κανείς άλλος που κατοικεί σ΄αυτή».

Η πτώση της βασιλεύουσας και συνακόλουθα της βυζαντινής αυτοκρατορίας (Ρωμανίας) μπορεί να θεωρείτο αναμενόμενη, με την έννοια ότι υπέκοιτο και αυτή στους νόμους της φθοράς και της τριβής απο τον πανδαμάτορα χρόνο, όλων των μεγάλων ιστορικά αυτοκρατοριών, που χάνουν προϊόντος του χρόνου, την εσωτερική τους συνοχή, την εθνολογική τους ομοιογένεια, την οικονομική τους αυτοδυναμία, το κοινό πολιτισμικό τους όραμα και την εθνική παιδεία, που είναι τα κεντρικά στοιχεία συνοχής μιας μεγάλης γεωγραφικής-πολιτικής ένωσης αυτοκρατορίας. Η παράδοση και ο πολιτισμός όμως των αμιγώς Ελλήνων της πόλης, συνετέλεσαν στο να αποτελέσουν τα χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς, χρόνια ηθικής δοκιμασίας των Ελλήνων, εθνικής κριτικής για την αναζήτηση των πολιτισμικών σταθερών του γέννους, μετάνοιας για την απομάκρυνση απο τον μεγάλο εθνικό συνεκτικό ιστό της πίστης και της Ορθοδοξίας, αφού ο παπισμός είχε εισδύσει στην αυτοκρατορία και συνέβαλε στην αλλοτρίωση της πίστης μας και εν τέλει στο να τον οδηγήσουν στην ηθική μεγαλουργία του ’21 και στην ανάκτηση της ελευθερίας. Όμως αξίζει σήμερα αιώνες, μετά απο το μεγαλύτερο ιστορικό μας ορόσημο, να δούμε με κριτική ματιά τα γεγονότα που οδήγησαν στην πτώση της βασιλεύουσας και να αποτελέσει αυτή ένα διαχρονικό μήνυμα εθνικού φρονιματισμού των ελλήνων, για να μην ενσκήψουν στο ευγενές - απο την αδέκαστη ιστορική μοίρα – έθνος των ελλήνων και άλλες συμφορές. Οι παράμετροι που συνετέλεσαν έτσι στην αποδόμηση της αυτοκρατορίας της Ρωμανίας είναι :

(1) Της άλλωσης της πόλης είχαν προηγηθεί μερικά δραματικά γεγονότα που «προετοίμαζαν» σταδιακά την τραγωδία του γέννους. Με αφετηρία την πρώτη πτώση της πόλης στην αλήστου μνήμης Μάχη του Μαντζικέρτ το 1071 μ.Χ. είχε απο τον 11-ο αιώνα στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολής, με κέντρο την Μικρά Ασία, κάνει δυναμικά την εμφάνισή του το Μουσουλμανικό τόξο, με την κατάκτηση μεγάλων χριστιανικών-Ορθόδοξων περιοχών, απο τους Σελτζούκους, Τούρκους. Και το γεγονός αυτό, θα ακολουθηθεί απο την σύσταση τουρκικών κρατιδίων και τον επακόλουθο εξισλαμισμό τους, είτε εθελοντικά, είτε βίαια. Και ο εθελοντικός εξισλαμισμός, όπως ευλόγως θα αναρωτάται ο αναγνώστης, ήταν απόρροια της ληστρικής φορολογίας, που επέβαλαν οι βυζαντινοί μεγαλογαιοκτήμονες στις μικρές ελεύθερες ιδιοκτησίες, είτε στην ειδεχθή εξάρτηση, σε όσους ήταν καθολικά εξαρτημένοι απο αυτούς. Για αυτές τις κατηγορίες των κατοίκων, η επιλογή του Ισλάμ, συνιστούσε λύτρωση απο την χυδαία εκμετάλλευση την οποία υφίστατο, όπως επίσης και η επιλογή κρυφά του χριστιανισμού, αφού ο παπισμός είχε εισδύσει σε όλα τα εδάφη της Ρωμανίας.

(2) Ακόμα ελάμβαναν χώρα πλήθος απο επιγαμίες  μεταξύ Τούρκων ηγεμόνων και Βυζαντινών πριγκιπισσών ή και συμμαχίες μεταξύ Βυζαντινών και Τούρκων, εναντίον άλλων Χριστιανών και Τούρκων, με αποτέλεσμα μεσομακροπρόθεσμα να αλλοτριωθεί το ελληνοχριστιανικό ιδεώδες της αυτοκρατορίας, που αποτελούσε τον κεντρικό συνεκτικό της ιστό.

(3) Ενώ θα πρέπει επίσης να σημειώσουμε ότι στα χρόνια που προηγήθηκαν της πτώσης της βασιλεύουσας, πλήθος απο εμφύλιες συρράξεις για την διεκδίκηση του αυτοκρατορικού θρόνου, αλλά και ενδοχριστιανικοί πόλεμοι μεταξύ των λαών των Βαλκανίων, με ένα παρεπόμενο χάσμα μεταξύ της πολιτικής ελίτ και του λαού, υπέσκαπταν διαρκώς την ενότητα και την συνοχή της αυτοκρατορίας.  Εδώ καθοριστικό ρόλο είχε διαδραματίσει η παπική εκκλησία, που στο όνομα μιας δήθεν αποστολής δυτικών, φράγκικων και λατινικών δυνάμεων, για να αποκρουστούν οι Τούρκοι του Μωάμεθ, επεχειρείτο η αλλοτρίωση του ορθόδοξου χριστιανικού δόγματος στην αυτοκρατορία και η σταδιακή υποκατάστασή του απο τον καθολικισμό. Ωστόσο η προοπτική αυτή ήταν δόλια, αλλά και ανυπόστατη και αν ακόμα υποθέσουμε ότι θα θυσίαζαν οι χριστιανοί την πίστης του, ασπαζόμενοι τον καθολικισμό, για να διασώσουν την ελευθερία τους. Το ιστορικό προηγούμενο της άλωσης της Πόλης απο τους Σταυροφόρους το 1204, που σφετερίζονταν το χριστιανικό όνομα, έπειθε για το αντίθετο. Στην πραγματικότητα η Δύση, επισκοπούσε υλικά και κοσμικά συμφέροντα μακριά απο το αληθές ιδεώδες της Ορθοδοξίας, είχε καταβληθεί απο το σύνδρομο της απληστίας και του εγωισμού και ποτέ αληθινά, δεν θα προσέτρεχε την Χριστιανική βασιλεύουσα, στην προάσπιση της ελευθερίας της.

(4) Μια ακόμα παράμετρος που δραματικά έγειρε την πλάστιγγα για την πτώση της πόλης, ήταν η σοβαρή αμυντική της εξασθένηση. Ο στόλος ο οποίος συνιστούσε τον κεντρικό αμυντικό θώρακα της πόλης, σταδιακά παρηχωρείτο μέσω του εμπορίου και της ναυτιλίας, στις μεγάλες ιταλικές αποικιοκρατικές πόλεις της Γένουας και της Βενετίας.

(5) Τέλος στις κοινωνικές και πολιτικές παραμέτρους, που δρομολόγησαν την αποδόμηση της αυτοκρατορίας του Βυζαντίου-Ρωμανίας, θα πρέπει εμφατικά να τονίσουμε, τα σοβαρότατα λάθη και την ηθική αλλοτρίωση της ηγεσίας της εκκλησίας στην βασιλεύουσα. Μιας ηγεσίας που βουτηγμένη στην ιδιοτέλεια, την απόκτηση πλούτου και στην συγκέντρωση κοσμικής εξουσίας και δόξας, εκφυλίστηκε απο τις κεντρικές κατευθυντηρίους του μαρτυρικού μηνύματος του Χριστού, που ήταν η αγάπη, η προσφορά και η αρωγή πρός τον πλησίον.Όλα τούτα είχαν συμβάλει στον εκμαυλισμό και στην ηθική κατάπτωση του λαού της αυτοκρατορίας, που χωρίς έρμα και ηθικό προσανατολισμό, βυθίζονταν και αυτός στο τέλμα της ηθικής χαύνωσης και στην υπερχειλική ικανοποίηση και μόνο – χωρίς πλέον στόχους και ιδανικά – υλικών οραμάτων.

Ωστόσο σήμερα που ο ελληνισμός έχει εγκλωβιστεί στις επικίνδυνες ατραπούς της χρεοκοπίας και της φαλκίδευσης με έμμεσο τρόπο των εθνικών του δικαίων, ο εορτασμός του μεγαλύτερου ιστορικού οροσήμου του ελληνισμού, δεν πρέπει να αρκεσθεί σε έναν στείρο και μόνο επετειακό χαρακτήρα. Πρέπει να αποτελέσει ένα νέο εγερτήριο θούριο του λαού μας, που θα τον ψυχώσει απο άκρη σε άκρη, κάθε σπιθαμής ελληνικής γής, στην μεγάλη πανστρατιά αποτίναξης της οικονομικής και εθνικής μας συνάμα υποδούλωσης. Να αντιπαλαίψει με όλην του την ηθική και πνευματική ικμάδα, την οικονομική του χειραγώγηση και την αλλοτρίωση του απο τις μεγάλες αξίες και αρετές του γένους. Αντίπερα στο φοβερό ΔΝΤ, που με την έλευσή του ισοπέδωσε τους λαούς και τους κατέστησε θλιβερά ερείπια, αλλά και στις οικονομικές ελίτ και ολιγαρχίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αντί να προτάσσουν, την κοινή οικονομική και ηθική ευημερία των λαών, την  διεθνή συνεννόηση και την ειρήνη, προωθούν αδίστακτα τον απεχθή και αδυσώπητο πλουτισμό τους. Υπονομεύοντας ακόμα σταθερά και με πλήθος απο ύπουλα σύγχρονα μέσα και τεχνικές πειθούς και προπαγάνδας, την τιμαλφή πολιτισμική μήτρα των Ελλήνων στο ιστορικό δικηνεκές, την Ορθοδοξία. Αυτά είναι τα νέα ηθικά και πολιτικά προτάγματα που υπαγορεύει ο ιστορικός εορτασμός της πτώσης της Ρωμανίας. Που και αυτή βυθισμένη τότε στις έριδες, στην σειρήνες της χλιδής, του πλούτου και κάθε κοσμικής απόλαυσης, αποπροσανατολισμένη έντεχνα απο την Ορθοδοξία, υπο την επήρεια των ιντριγκών της παπικής εκκλησίας και της δήθεν αποστολής βοήθειας απο αυτήν, έχασε τον ηθικό προσανατολισμό της, απόλεσε την πίστη της στον Χριστό και τις κλασικές αξίες αρετής της φυλής και οδηγήθηκε αναπόδραστα στην ηθική και πολιτική αιχμαλωσία.

Επιβάλλεται έτσι σήμερα να εκσυγχρονίσουμε την Δημόσια Διοίκησή μας βασισμένη στην αξιοκρατία και την  ορθολογική αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού μας. Να αναβαθμίσουμε την Παιδεία μας δίνοντάς της, ηθικό και πατριωτικό προσανατολισμό, εμπνέοντάς της όραμα ευγενές υπηρεσίας του έθνους και της πατρίδας, που παραπαίει σήμερα υιοθετώντας φθηνά και ξεπερασμένα δυτικά πρότυπα πολιτιστικής υποκουλτούρας. Να καταστήσουμε το κράτος μας φιλικό πρός τους πολίτες, που θα τους εμπνέει την αρετή και την προσφορά υπηρεσίας σ΄αυτό. Κράτος-πατρίδα και όχι κέντρο διαφθοράς και υπηρεσίας ξένων επικυρίαρχων οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων.Μόνο τότε μπορεί ο ελληνισμός να ελπίζει και να συμπορευτεί στον μεγάλο αγώνα της πνευματικής άθλησης, με τους άλλους προοδευμένους λαούς της ανθρωπότητας, προσφέροντας και πάλι σ΄αυτήν, ατίμητα δώρα ήθους και πολιτισμού. Τέλος ως ακροτελεύτια παράγραφο τούτο του σημειώματός μας, θα παραθέσουμε τα λόγια του αρχιστράτηγου της εθνεγερσίας μας Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, πρός τους Νέους της Ελλάδος στην Πνύκα, λίγο μετά την απελευθέρωση : «Πρέπει να φυλάξετε την πίστη σας και να την στερεώσετε, όταν επιάσαμε τα άρματα είπαμε πρώτα υπέρ Πίστεως και έπειτα υπέρ Πατρίδος». Στη φωτογραφία επάνω το θρυλικό θωρηκτό μας «Αβέρωφ», καταπλέει στην Σμύρνη στις 4 Απριλίου του 1919. Είναι ώρες μεγαλουργίας του ελληνισμού. Τρία χρόνια αργότερα θα επακολουθήσει η τραγωδία και ο ξεριζωμός των Ελλήνων απο τις πατρογονικές εστίες, της γλυκιάς χαμένης πατρίδας της Σμύρνης. Στα άγια χώματα της οποίας ροδάμισαν ο πολιτισμός και τα γράμματα, συνιστώντας το κέντρο πολιτισμού τότε της ανθρωπότητας. Το παρόν κείμενό μας δημοσιεύθηκε στην Β΄αρχαιότερη καθημερινή ελληνική εφημερίδα "ΠΑΤΡΙΣ" και σε περιοδικά ιστορικού και πολιτικού στοχασμού.

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Α΄ Αναπληρωματικός Δημοτικός Σύμβουλος Αθηναίων
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Τα εξοχικά Πατήσια !!! – Αναδρομή στην παλιά Αθήνα

Τα εξοχικά Πατήσια !!! – Αναδρομή στην παλιά Αθήνα

Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος

Με την πυκνή τους βλάστηση, τους ευωδιαστούς κήπους τους μέχρι να επέλθει η αστικοποίηση, τις ωραίες ταβέρνες τους, τους καλοσυνάτους κατοίκους, αλλά και τις άλλες φυσικές ομορφιές και το χρώμα τους, αποτελούν μια απο τις ωραίες περιοχές της Αθήνας τα Πατήσια. Κατά παράδοση κατοικήθηκαν απο μεσοαστικά στρώματα και αποτελούν χαρακτηριστική έκφραση της ύστερης αστικοποίησης του αττικού τοπίου. Έως και το τέλος του 19-ου αιώνα, τα Πατήσια εθεωρούντο παραθεριστική συνοικία των Αθηνών, με μεγάλες αγροτικές εκτάσεις και καλλιέργειες. Έσφυζαν απο πράσινο και βλάστηση με κατάφορτους κήπους, όπως εξάλλου και οι άλλες αγροτοπαραθεριστικές συνοικίες των Αθηνών, ο Βοτανικός, η Κολοκυνθού κ.α. Σε ότι αφορά την ονοματοδοσία της περιοχής υπάρχουν πολλές εκδοχές για το ονομά της. Κατά μια εκδοχή λοιπόν το όνομα πιθανόν προέκυψε απο την αρχαίο Δήμο Βατής-Βατήσι, ο οποίος και αποτυπώνεται σε επιγραφή στην στοά του Αττάλου. Κατά μια άλλη εκδοχή το όνομα επήλθε απο την παρουσία στην περιοχή τούρκου μεγαλοκτηματία του Πατίς-αγά. Και επομένως με παράφραση προέκυψε το Πατήσια. Σύμφωνα με τον σπουδαίο αθηναιογράφο Δ. Σουρμελή, αρχικά η συνοικία αποκαλούνταν «Κήποι» και μεθύστερα «Παραδείσια». Αλλά με την έλευση του Μωάμεθ του Πορθητή στην Αθήνα, κατελήφθησαν οι «Κήποι» και έκτοτε αποκαλούνταν Πατήσια, απο το επίθετο «Πατισάχ» που σημαίνει «μεγάλος κύριος». Απο τα Πατήσια διήρχετο ο Ποδονίφτης, στις όχθες του οποίου υπήρχε πολύ μεγάλη και πλούσια σε χλωρίδα βλάστηση. Ένεκα της φυσικής τους ομορφιάς και του πρασίνου που κυριαρχούσε σε αυτά, τα Πατήσια αποτελούσαν επίζηλο εκδρομικό προορισμό. Σ΄ αυτά εξάλλου υπήρχε πληθώρα κέντρων, όπως καφενείων, ταβερνών και αναψυκτηρίων, στα οποία μπορούσαν οι επισκέπτες να ξεκουραστούν και να αναταθούν στην φύση. Ενώ στην γέφυρα του Ποδονίφτη είχαν τοποθετηθεί παγκάκια, για να ξεκουράζονται οι εκδρομείς. Οι αργίες και οι σχόλες στην Αθήνα, ήταν μέρες γιορτής για τα Πατήσια, στις οποίες όλοι οι Αθηναίοι άδραχναν την ευκαιρία να τα επισκεφθούν, για να ξεκουραστούν απο την καθημερινότητά τους, αλλά και για να αγοράσουν άνθη, φρούτα και καλλωπιστικά φυτά, απο τους αγρότες της περιοχής. Ονομαστά υπήρξαν και τα πατησιώτικα τριαντάφυλλα. Καταγράφεται μάλι-στα και το εξής ιστορικό γεγονός. Στα 1892 και μέσα στον προεκλογικό πυρετό της εποχής – πάντα οι εκλογές είχαν ξεχωριστό ηθικό και κοινωνικό βάρος για τον λαό της Αθήνας – οι Πατησιώτες πρόσφεραν εις ένδειξη αγάπης και πολιτικής στήριξης στον αγώνα του, πέντε χιλιάδες τριαντάφυλλα !!! στον μεγάλο μας πολιτικό μεταρρυθμιστή και πρωθυπουργό Χαρίλαο Τρικούπη. 

Πρός το τέλος του 19-ου αιώνα και με την αναθεώρηση του σχεδίου της πόλεως των Αθηνών που έλαβε χώρα, τα Πατήσια προσέλαβαν χαρακτήρα προαστίου της πόλης, διιστάμενο σε δυο επιμέρους συνοικίες τα Κάτω Πατήσια και τα Άνω Πατήσια. Αποτελώντας πόλο έλξης για κατοίκηση, αλλά και για εμπορική δραστηριότητα, διαρκώς σώρευαν πολύ κόσμο και προϊόντος του χρόνου άρχισε η ταχεία αστικοποίησή τους. Γεγονός που αλλοτρίωσε την φυσική ομορφιά τους, ενώ περιόρισε δραστικά τους κήπους και τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις τους. Την θέση των πολυφρόντιστων και πανέμορφων περιβολιών που ευωδίαζαν και έβγαζαν απο τα χώματά τους τα πιο ωραία αγροτικά προϊόντα, πήραν τώρα κατοικίες, και καταστήματα. Το μέρος απο το οποίο διήρχετο ο Ποδονίφτης, προσέλαβε το όνομα «Ποδονίφτης», απο το αντίστοιχο όνομα οικονομικά επιφανούς μεγαλεμπόρου, που ζούσε στην περιοχή και είχε εμπορικό κατάστημα στην Παλαιά Αγορά της Αθήνας. Όμως και αθλητικές δραστηριότητες ελάμβαναν χώρα στην περιοχή του Ποδονίφτη, δοθέντος του ελεύθερου χώρου που διέθετε, αλλά και του προσφερόμενου φυσικού τοπίου. Έτσι το 1902 διενεργήθηκαν ιππικοί αγώνες, που αποτέλεσαν βαρυσήμαντο κοινωνικό γεγονός των Αθηνών. Ακόμα στα ελεύθερα γήπεδα του Ποδονίφτη συνέρρευσαν κατά κύματα, πολλοί απο τους τραγικούς πρόσφυγες, μετά την μικρασιατική τραγωδία, δημιουργώντας έναν μεγάλο προσφυγικό συνοικισμό. Ο οποίος προοδευτικά μετεξελίχθηκε, στη γνωστή μας περιοχή της Νέας Φιλαδελφείας. !!! Το παρόν κείμενο είναι απόσπασμα από το Βιβλίο μου «ΑΘΗΝΑ, ζαφειρόπετρα….», που πραγματεύεται την κοινωνική, πολιτισμική και αυτοδιοικητική ταυτότητα της Αθήνας μας.

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Α΄ Αναπληρωματικός Δημοτικός Σύμβουλος Αθηναίων
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Άγιος Κωνσταντίνος και Αγία Ελένη

Άγιος Κωνσταντίνος και Αγία Ελένη

Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος


Έχοντας σημαδέψει ανεξίτηλα την μακραίωνη ιστορία της Ορθοδοξίας, τόσον ο Άγιος Κωνσταντίνος που εισηγήθηκε και εφήρμοσε το περίφημο διάταγμα των Μεδιολάνων περί ανεξιθρησκείας – την δυνατότητα δηλαδή όλων των πολιτών της ρωμαϊκής τότε αυτοκρατορίας να πιστεύουν ελεύθερα σε όποιο λατρευτικό δόγμα θέλουν και να ασκούν συνάμα τα θρησκευτικά τους καθήκοντα – όσο και η Αγία Ελένη που ανακάλυψε με τις ανασκαφές της στους Αγίους τόπους - Ιεροσόλυμα, τον σταυρό μαρτυρίου του Κυρίου, διάγοντας παράλληλα έναν ενάρετο και θεόπνευστο βίο, αναγορεύτηκαν απο την ορθόδοξη εκκλησία μας σε σπουδαίες μορφές της.


Η  Αγία Ελένη είδε το φώς της ζωής στο Δρέπανο της Βιθυνίας το 249 μ.Χ. σε μια φτωχή και ταπεινή οικογένεια. Ο πατέρας της ήταν πανδοχέας. Πάραυτα η αγία Ελένη απο νεαρή ηλικία διακρίθηκε για την προσήλωσή της στα χριστιανικά ήθη και τον ενάρετο τρόπο ζωής της. Όταν συμπλήρωσε τα 21 της χρόνια το 270 μ.Χ. νυμφεύθηκε τον Κωνσταντίνο τον Χλωρό, που ήταν αξιωματικός του ρωμαϊκού στρατού. Στάθηκε δίπλα του πρότυπο συζύγου και τον ακολούθησε σε όλες τις εκστρατείες της αυτοκρατορίας που επεβάλλετο ο Χλωρός να συμμετάσχει. Και το 174 μ.Χ. λίγα χρόνια μετά τον γάμο τους απέκτησαν ένα γιο τον Άγιο Κωνσταντίνο.  Επέπρωτο απο την ιστορική μοίρα να γίνει ο Κωνσταντίνος, ο πρώτος αυτοκράτορας του Βυζαντίου, αλλά και να αναγνωριστεί απο την ορθόδοξη εκκησία μας ως αγία μορφή της.

Το φως της ζωής ο Άγιος Κωνσταντίνος το είδε στην Ναϊσσό – σημερινη Νίσσα της Σερβίας. Έλαβε απο την μητέρα του Ελένη ευλαβική παιδεία, που τον μεγάλωσε με ξεχωριστή ηθική φροντίδα, διδάχτηκε τα γράμματα απο επιφανείς δασκάλους της εποχής, ενώ ο πατέρας του τον μύησε στα μυστικάς της στρατιωτικής τέχνης. Και οι τρείς αυτές κύριες κατευθυντήριες προεξαρχόντος του χριστιανικού του ήθους, ήταν που επικαθόρισαν τα ύστερα βήματα του Κωνσταντίνου στην ζωή.

Το 293 μ.Χ. θα αποτελέσει ένα σημαντικό ορόσημο στην οικογένεια του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Ο αυτοκράτορας της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας Διοκλητιανός, τοποθετεί τον Κωνσταντίνο τον Χλωρό, Καίσαρα των δυτικών επαρχιών, ήτοι Ισπανίας, Γαλατίας, Βρετανίας. Ωστόσο το πρωτόκολλο απαγόρευε στους ανώτατους αξιωματικούς της αυτοκρατορίας, να είναι παντρεμένοι με γυναίκες ταπεινής κοινωνικής καταγωγής. Έτσι ο Κωνσταντίνος ο Χλωρός αναγκάστηκε να διαζεύξει μετά απο 23 εγάμου βίο την Αγία Ελένη και παντρεύτηκε μια γυναίκα μεγαλοαστικής καταγωγής της εποχής την Θεοδώρα.

Ωστόσο ο Άγιος Κωνσταντίνος και η Αγία Ελένη παρέμειναν στο αυτοκρατορικό περβάλλον του Διοκλητιανού. Ο Άγιος Κωνσταντίνος μάλιστα με την διαρκή εκπαίδευση και επιμόρφωσή του, θα εξελιχθεί σε υψηλού επιπέδου στρατιωτική φυσιογνωμία του Διοκλητιανού και σιγά σιγά θα ανεβαίνει όλα τα υψηλά σκαλοπάτια της ιεραρχίας. Αφότου μάλιστα συμμετάσχει σε πλήθος πολεμικών επιχειρήσεων και των αυτοκρατορικών εκστρατειών, το 306 μ.Χ. ανεβαίνει στο ύπατο αξίωμα και ανακηρύσσεται Καίσαρας των Δυτικών Επαρχιών της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.  Λίγο αργότερα και αφού επιτύχει και μια λαμπρή στρατιωτική νίκη, επι του Καίσαρα των Ανατολικών Επαρχιών Λικίνου, το 324 μ.Χ. στην Ανδριανούπολη, καταλαμβάνει τον θρόνο της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.


Την λαμπρή και υψηλού πολιτικού και στρατιωτικού ήθους παρουσία του Μεγάλου Κωνσταντίνου στον θρόνο της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, θα σημαδέψουν ανεξίτηλα δυο σημαντικά γεγονότα. Το πρώτο είναι όπως προαναφέραμε η υπογραφή του Διατάγματος των Μεδιολάνων περί ανεξιθρησκείας το 313 μ.Χ., όπου και απάλλασσε τους χριστιανους πολίτες της επικράτειάς του, απο το άγος των ανελέητων μέχρι πρότινος διωγμών, με την δυνατότητα ελεύθερης και απρόσκοπτης πλέον άσκησης των λατρευτικών τους καθηκόντων και το δεύτερο είναι η μεταφορά της πρωτεύουσας της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, απο την Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη. Το γεγονός αυτό μάλιστα θα αποτελέσει την απαρχή της παγκόσμιας τότε πνευματικής και πολιτισμικής ακμής του Βυζαντίου, με 10 ακόλουθους αιώνες μεγαλουργού πνευματικής ακτινοβολίας. Και κατά μια περίεργη ιστορική συμμετρία μάλιστα, στα χέρια ενός Κωνσταντίνου θα γεννηθεί η κραταιά Κωνσταντινούπολη και στα χέρια ενός Κωνσταντίου επίσης του Παλαιολόγου, 10 αιώνες αργότερα θα πέσει το 1453 μ.Χ.

Αφότου ο γιός της Μέγας Κωνσταντίνος ανέλαβε το αξίωμα του αυτοκράτορα, η Αγία Ελένη, προσέφυγε στους Αγίους Τόπους – Ιεροσόλυμα για να διερευνήσει τα μέρη που έζησε και δίδαξε ο Ιησούς, να τα προβάλει και να τα αναδείξει.  Στην μακρά της αυτή πορεία που ήταν συνάμα και ηθική ευχαριστεία πρός την θεία δύναμη που είχε καταξιώσει τον γιό της στο ύπατο αξίωμα της αυτοκρατορίας, η Αγία Ελένη έχτισε εκκλησίες, Μοναστήρια, διεξήγε ανασκαφές και βρήκε τον σταυρό Μαρτυρίου του Ιησού. Οι δυο κεντρικοί μάλιστα ναοί της Αναστάσεως και της Γεννήσεως στα Ιεροσόλυμα, είναι επιτεύγματα της ευλαβούς ηθικά δημουργίας της Αγίας Ελένης. Έχοντας τάξει σκοπό στην ζωής της, την ανάδειξη των τόπων στους οποίους δίδαξε και μαρτύρησε ο Χριστός μας, η Αγία Ελένη έμεινε μόνιμα στη Νικομήδεια, όπου και άφησε την τελευταία της πνοή σε ηλικία 80 ετών το 329 μ.Χ., απαρέγκλιτα προσηλωμένη με τον ενάρετο χριστιανικό βίο της, στην Ορθοδοξίας μας. Αλλά και ο Μέγας Κωνσταντίνος, που παρήγε ένα εμπνευσμένο και πολυεπίπεδο αυτοκρατορικό έργο, κεντρικός πυρήνας του οποίου ήταν η συμπόρευση με το χριστιανικό ήθος, λίγο πριν φύγει απο την ζωή, βαπτίσθηκε χριστιανός. Εξεμέτρησε το ζην σε ηλικία 63 ετών, το 337 μ.Χ. στις 21 Μαΐου. Η ορθόδοξη εκκλησία μας τιμά την μνήμη του Μέγα Κωνσταντίνου όπως εξάλλου ονομάστηκε για τα μεγαλουργά ηθικά επιτεύγματά του και της άξιας και ενάρετης μητέρας του Αγίας Ελένης, κάθε χρόνο στις 21 Μαΐου. Το παρόν κείμενο, έχει δημοσιευθεί σε εφημερίδες της Ηλείας και σε περιοδικά κοινωνικού προβληματισμού.

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Α΄ Αναπληρωματικός Δημοτικός Σύμβουλος Αθηναίων
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Η Γενοκτονία του Ποντιακού ελληνισμού

Η Γενοκτονία του Ποντιακού ελληνισμού

Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος


Στίγμα ανεξάλειπτο στην ιστορική εκπόρευση του ελληνισμού, η γενοκτονία των Ποντίων αποτελεί μια απο τις οδυνηρότερες στιγμές μας, υπονίζοντας με εγκαυστικό τρόπο, το προαιώνιο μίσος των Τούρκων για τους Έλληνες, αλλά και την βίαια και αιμοσταγή ιστορική τους παρουσία. Πολύ έγλωττα εδώ τα λόγια του Αμερικανού πρόξενου στην Σμύρνη Τζών Χόρτον «Απο άκρου εις άκρον σε όλη την τουρκική επικράτεια, πάντα υπήρχε μια κηλίδα αίματος για να θυμίζει την βάρβαρη παρουσία τους». Η γενοκτονία των Ποντίων έλαβε χώρα κατά την περίοδο (1916-1923) και είχε ως τραγικό επακόλουθο την φρικιαστική δολοφονία 353.000 ανθρώπων, στην δεύτερη μεγαλύτερη γενοκτονία του αιώνα μας. Αλλά ας επιχειρήσουμε μια προσέγγιση στον όρο γενοκτονία. Ο όρος αυτός εισήχθη με επίσημο τρόπο στο δημόσιο διάλογο, μέσα απο την ιστορική δίκη της Νυρεμβέργης, που εκδίκασε τα εγκλήματα πολέμου της ναζιστικής ηγεσίας το 1945. Και ο όρος αποδίδει την μεθοδευμένη εξολόθρευση μιας φυλετικής, θρησκευτικής, ή εθνικής ομάδας. Αποτελεί ένα έγκλημα ειρηνικής περιόδου.Το κίνητρο για την γενοκτονία μιας ομάδας δεν είναι η εμπλοκή της σε πολεμικές ενέργειες, αλλά τα εθνικά, φυλετικά ή θρησκευτικά χαρακτηριστικά που φέρει. Και στην προκείμενη πρίπτωση των Ελλήνων του Πόντου, η ιδιότητα που επέσυρε την δολοφονία τους ήταν ότι ήσαν έλληνες και χριστανοί. Ας δούμε όμως εξελικτικά την πορεία του ποντιακού ελληνισμού, μέχρι την διάπραξη της γεντοκτονικής εξόντωσής του.

Απαρχή της εξόντωσης των ελλήνων του Πόντου, είναι η άλωση της Κωνσταντινούπολης. Επτά χρόνια αργότερα απο την άλωση της πόλης, θα ακολουθήσει η άλωση της Τραπεζούντας το 1461. Απο αυτό το ιστορικό ορόσημο θα ξεκινήσουν οι βιαιότητες, οι διωγμοί, η θρησκευτική τρομοκρατία, η εθνολογική αλοίωση με τις αλλεπάλληλες προσπάθειες εξσιλαμισμού, οι σφαγές, μέχρι να φτάσουμε στην κορύφωση της δραματικής εξόντωσης του ελληνισμού των Ποντίων, με την φρικιαστική γενοκτονία του. Η υποδούλωση του Πόντου μπορεί ιστορικά να χωριστεί σε τρείς περιόδους. Η πρώτη περίοδος εκκινά με την άλωση της Τραπεζούντας το 1461 και αποπερατώνεται στα μέσα του 17-ου αιώνα. Σ΄αυτά τα ιστορικά όρια οι Τούρκοι υιοθετούν μια σχετικά παθητική στάση έναντι των ελλήνων του Πόντου.

Η δεύτερη περίοδος εκκινά στα μέσα του 17-ου αιώνα και εκτείνεται μέχρι το τέλος του πρώτου ρωσοτουρκικού πολέμου. Χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της περιόδου σ΄ ότι αφορά την συμπεριφορά των Τούρκών, είναι η θρησκευτική βία που ασκούν στους χριστιανικούς πληθυσμούς του Πόντου και κατατείνει στον εξισλαμισμό των  Ελλήνων. Και πράγματι σε σημαντικό βαθμό, οι Τούρκοι κατορθώνουν να εξισλαμήσουν ένα μεγάλο κομμάτι του ελληνισμού, προσβλέπο-ντας στην πολιτική ποδηγέτηση των ελλήνων του Πόντου.

Η τρίτη και τελευταία περίοδος αποπερατώνεται το 1922 όπου και κλιμακώνεται η γενοκτονία και επιμερίζεται σε δυο υποπεριόδους. Η πρώτη υποπερίοδος εκκινά με την συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή το 1774. Κύριο χαρακτηριστικό της είναι η μεθοδευμένη προσπάθεια των διοικητικών αρχών της Τουρκίας να εφαρμόζουν αντιδημοκρατικούς νόμους εις βάρος των ελλήνων, με στόχο την παρεμπόδιση της ελεύθερης ανάπτυξης και δημιουργικής παρουσίας τους στον Πόντο. Η δεύτερη υποπερίοδος εκκινά το 1908 και κύριο γνώρισμά της έχει την ραγδαία ανάπτυξη του τουρκικού πληθυσμού με γεωμετρική πρόοδο, στην περιοχή του Πόντου. Πάραυτα όλα τα χρόνια που έχουν μεσολαβήσει απο την άλωση της Σαμψούντας, δεν έχουν επιφέρει το προσδοκώμενο αποτέλεσμα, που είναι η εκδίωξη και η εθνολογική αλοίωση του ελληνισμού του Πόντου. Έτσι το κίνημα των Νεοτούρκων με αρχηγό τιν χαρισματικό Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ που εν των μεταξύ έχει ανελιχθεί στην πολιτική σκηνή της Τουρκίας, προβληματίζεται στην εφαρμογή της τελικής λύσης, που θα φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα και δεν είναι άλλη απο την συστηματική ομαδική δολοφονία των Ποντίων.

Το σχέδιο ωστόσο για την γενοκτονία των Ποντίων καταστρώνεται απο τους Νεότουρκους το 1911. Θα πραγματοποιηθεί την περίοδο του Α΄ παγκοσμίου πολέμου και θα ολοκληρωθεί απο τον ηγέτη των Νεοτούρκων Κεμάλ πασά, την περίοδο (1919-1923). Η απόφαση του σχεδίου της δολοφονίας των Ποντίων θα ληφθεί το 1911 στη Θεσσαλονίκη – τραγική ειρωνεία – στο διεξαχθέν Συνέδριο του Νεοτουρκικού Κομιτάτου «Ένωση και Πρόοδος», το οποίο είχε ιδρυθεί το 1889.Κεντρικό μέλημα της απόφασης του συνεδρίου τότε, ήταν η κάθαρση της  Μικράς Ασίας απο τις διάφορες εθνότητες και ο πλήρης έλεγχός της απο τους Νεότουρκους, που κατ΄επίφασιν ευαγγελίζονταν τον εκδημοκρατισμό και τις μεταρρυθμίσεις, στην υστερούσα Τουρκία του Σουλτάνου. Την αποφασισθείσα εθνοκάθαρση των Ποντίων, οι Νεότουρκοι θα την ξεκινήσουν με την αναγκαστική επιστράτευση όλου του ενεργού πληθυσμού των Ποντίων απο 15 έως 45 ετών, στα περίφημα «Τάγματα Εργασίας» (amele taburu). Με την μεθόδευση αυτή οι Τούρκοι έστελναν όσους δεν κατατάσσονταν στο στρατό, σε κατασκευαστικά έργα, οδοποιίας, γεφυριών, σε λατομεία, ορυχεία, εξορύξεις κ.λ.π. στα βάθη της ανατολής και εκεί τεχνηέντως τους εξόντωναν με την πείνα, τα βασασνιστήρια, τις κακουχίες και τη εξαντλητική και αδιάκοπη εργασία. Χιλιάδες Έλληνες κακοποιημένοι και εγκαταλελειμμένοι ζώντας και δουλεύοντας σε απάνθρωπες συνθήκες, άφησαν την τελευταία τους πνοή και τα κόκαλά τους, στα περιβόητα «τάγματα εργασίας». Τα «amele taburu» θεωρήθηκαν διεθνώς σαν η πιο μεθοδευμένη μαζική εξόντωση πληθυσμού τότε στην ανθρωπότητα και ονομάστηκαν χαρακτηρισικά «Λευκή Σφαγή» (Massacre Blanc).

Στο ίδιο μήκος κύμματος τρομοκρατίας οι Τούρκοι με έντεχνο τρόπο έθεταν δεσμευτικούς φραγμούς στους έλληνες να ασκήσουν τα επαγγέλματά τους, ενώ απαγόρευαν συνάμα στους μουσουλμάνους να συνεργάζονται επαγγελματικά με τους έλληνες. Και προεβλέπετο ποινή απο τις στρατιωτικές αρχές, για όσους παρενέβαιναν τον νόμο. Ενώ την ηθική τρομοκρατία των Ελλήνων, συνόδευαν συγκροτημένες επιθέσεις στα ελληνικά χωριά, φόνοι, βιασμοί, ληστείες, απαγχονισμοί, και κάθε είδους βιαιοπραγία. Παρεπόμενο αυτών των εξοντωτικών μεθοδεύσεων που προμήνυαν και τις επερχόμενες μαζικές δολοφονίες, ήταν να εξαναγκαστούν πολλοί έλληνες να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές εστίες του Πόντου και των Μικρασιατικών παραλίων. Αλλά και σ΄αυτή την φυγή τους πρός την ελευθερία, οι Τούρκοι φρόντιζαν με καλοσχεδιασμένες μεθοδεύσεις να τους οδηγήσουν στο θάνατο. Τους απαγόρευαν κατά την φυγή τους, να πάρουν μαζί τους έστω και στοιχειώδη χρειαζούμενα για το ταξίδι απο τα υπάρχοντά τους. Το αποτέλεσμα άφευκτο. Πείνα, σωματική και ηθική εξάντληση, θάνατος. Σύνδρομη και διαπλαστική της δολοφονικής αυτής μεθόδευσης των Τούρκων είναι μια έκθεση της ελληνικής πρεσβείας του Ιουνίου του 1915 που αναφέρει «Οι εκτοπιζόμενοι από τα χωριά τους δεν είχαν δικαίωμα να πάρουν μαζί τους ούτε τα απολύτως αναγκαία. Γυμνοί και ξυπόλητοι, χωρίς τροφή και νερό, δερόμενοι και υβριζόμενοι, όσοι δεν εφονεύοντο οδηγούντο στα όρη από τους δημίους τους. Οι περισσότεροι απ' αυτούς πέθαιναν κατά την πορεία από τα βασανιστήρια. Το τέρμα του ταξιδιού δεν σήμαινε και τέρμα των δεινών τους, γιατί οι βάρβαροι κάτοικοι των χωριών, τους παρελάμβαναν για να τους καταφέρουν το τελειωτικό πλήγμα ...». 

Εμφανής πρόθεση των Τούρκων ήταν με τις λεηλασίες, τους βιασμούς, τους πυρπολισμούς και την τρομοκρατία, να επιτύχουν την εθνολογική κάθαρση των ελληνικών περιοχών και να επιτευχθεί έτσι ο πλήρης εκτουρικισμός τους. Έχει σημάνει ήδη η ώρα του αφανισμού των ελλήνων. Τραγικό ιστορικό ορόσημο το 1919, οπότε και ξεκινά ο μεθοδευμένος πολυεπίπεδος και περισσότερο βίαιος απο ποτέ, διωγμός των ελλήνων.

Στις 19 Μαίου ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάζεται στην Σαμψούντα και ξεκινά η δεύτερη βιαιότερη περίοδος της γενοκτονίας του ποντιακού ελληνισμού. Ο Κεμάλ που διψά για αίμα και διάστικτος απο μίσος εναντίων των ελλήνων καθώς είναι, με την αρωγή του νεοτουρκικού κομιτάτου, ιδρύει την μυστική οργάνωση «Mutafai Milliye»  και ενσπείρει το μίσος εναντίων των ελλήνων. Ρίχνονται τα σχέδια του ολοκληρωτικού αφανισμού του Ποντιακού ελληνισμού. Είχε παρέλθει το διάβα ολόκληρων αιώνων, μετά την ιστορικά οδυνηρή κατάληψη της Σαμψούντας  και ωστόσο είχαν μείνει άσβεστες οι εστίες του ελληνισμού στον Πόντο και την Ιωνία. Και τώρα μόλις σε λίγα χρόνια, ο Κεμάλ κατόρθωνε να αφανίσει τον ελληνισμό του Πόντου και της Ιωνίας και μαζί τους έναν πολιτισμό που είχε αποτυπώσει αδρά τον ίσκιο του στην οικουμένη. Απέλπιδα οδός σωτηρίας για τους τραγικούς έλληνες του Πόντου απέναντις στις φρυκαλέες βιαιότητες των Τούρκων εναντίον τους, ήταν η οργάνωση αντάρτικου και η καταφυγή στα βουνά για να τους πολεμήσουν. Και να προστατεύσουν έτσι στον βαθμό που ήταν εφικτό, τους αμάχους και τα γυναικόπαιδα. Και είναι βέβαιον ότι τα αθώμα θύματα της τουρκικής γενοκτονικής θηριωδίας, θα ήταν κατά πολύ περισσότερα, αν το γενναίο αντάρτικο που οργανώθηκε στα βουνά, απο ατόμητους ήρωες του Πόντου, δεν έθετε στοιχειω-δώς φραγμό στις αιμοσταγείς επελάσεις των Τούρκων στα ελληνικά χωριά.

Αφότου ο Κεμάλ ανήλθε στη εξουσία οι θηριωδίες των Τούρκων και οι διωγμοί προσέλαβαν πολύ μεγαλύτερη έκταση. Προκειμένου μάλιστα να διευκολυνθεί στο εθνοκτόνο κατά των ελλήνων έργο του, συστήνει στα χωριά του Πόντου τα περίφημα «έκτακτα δικαστήρια ανεξαρτησίας» παρωδία δικαστηρίων προφανώς, που με συνοπτικές διαδικασίες καταδίκαζαν τους τοπικούς ηγέτες των Ποντίων, ως «εχθρούς της Τουρκίας» και εν συνεχεία με τον μανδύα της νομιμοφάνειας τους οδηγούσαν στην εκτέλεση. Και δυστυχώς με την θανάτωση και των τελευταίων εναπομεινάντων εστιών αντίστασης, ο ποντιακός ελληνισμός όδευε στο τέλος του. Η φοβερή γενοκτονία στον Πόντο, ήταν απόρροια του σχεδίου του τουρκικού εθνικισμού για κάθαρση της οθωμανικής αυτοκρατορίας, απο τις γηγενείς εθνότητες. Και το τρομερό αυτό σχέδιο ευοδώθηκε με την γενοκτονία των χριστιανικών λαών, των Ελλήνων και των Αρμενίων που για αιώνες ζούσαν σ΄αυτές τις περιοχές. Όσοι γλίτωσαν απο το φονικό λεπίδι των αιμοσταγών τσετών του Κεμάλ, εξωθήθηκαν σε βαίαη εγκατάλειψη των πατρογονικών τους εστιών στον Πόντο και στην Ιωνία. Ενώ για τους Κούρδους που συνέχισαν να μένουν στα εδάφη της οθωμανικής αυτοκρατορίας ως μουσουλμανικές εθνότητες, τους επεβλήθη ο αναγκαστικός εκτουρκισμός τους. Οι αριθμοί σ΄ ότι αφορά τους ελληνικούς πληθυσμούς στον Πόντο είναι πολύ εύγλωττοι και χαρακτηριστικοί των μαζικών φόνων-γενοκτονίας που έλαβαν χώρα. Λίγο πρίν τον Α΄παγκόσμιο πόλεμο ο Πόντος αριθμούσε 700.000 έλληνες. Και με το πέρας του 1923 είχαν δολοφονηθεί 353.000 άτομα.

Μια σημαντική παράμετρος που θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας στην τραγική γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού είναι ότι οι Ρώσοι συνέδραμαν πολιτικά το κίμημα των Νεοτούρκων και τον Κεμάλ, ιδίως κατά τα πρώτα στάδια της προσπάθειας εδαραίωσής τους. Η πολιτική αυτή στήριξη ίσως να ήταν στα πλαίσια της αμοιβαιότητας, δοθέντος ότι το παντουρκικό κίνημα που υπήρξε πολύ ανθηρό στην Σοβιετική Ένωση την περίοδο έκσπασης της Οκτωβριανής επανάστασης, προσέτρεξε ηθικά και πολιτικά την επανάσταση των Μπολσεβίκων. Παρείχαν λοιπόν πολιτική στήριξη οι Ρώσοι στους Νεοτούρκους, ενώ τους προμήθευαν, με όπλα, χρήματα, αλλά και στρατιωτική τεχνογνωσία με υψηλού επιπέδου στρατιωτικούς συμβούλους. Ο ιθύνων μάλιστα στρατιωτικά νούς της αντεπίθεσης των τουρκικών  στρατευμάτων εναντίον των ελληνικών το 1921, ήταν ο Μ. Φρούνζε στρατιωτικός εντεταλμένος των Ρώσων. Και μ΄ αυτή την έννοια οι μαρτυρίες του για τις σφαγές που έλαβαν χώρα έχουν ξεχωριστή βαρύτητα.

Με παραστατική ενάργεια λοιπόν ο Μ. Φρούνζε γράφει στην μαρτυρία του «Συναντήσαμε μια μικρή ομάδα από 60-70 Έλληνες, οι οποίοι μόλις είχαν καταθέσει τα όπλα. Όλοι τους είχαν εξαντληθεί στο έπακρο... Άλλοι έμοιαζαν κυριολεκτικά με σκελετούς. Αντί για ρούχα κρέμονταν από τους ώμους τους κάτι απίθανα κουρέλια. Στο κέντρο της ομάδας βρίσκονταν ένας ψηλός κι' αδύνατος παπάς, φορώντας το καλυμαύχι του... Φυσούσε κρύος αέρας και όλη η ομάδα κάτω από τα σπρωξίματα των συνοδών-στρατιωτών, κατευθυνόταν με πηδηματάκια προς τη Χάβζα. Μερικοί όταν μας αντίκρυσαν, άρχισαν να κλαίνε δυνατά ή μάλλον να ουρλιάζουν, μια και ο ήχος που ξέφευγε από τα στήθη τους, έμοιαζε περισσότερο με ουρλιαχτό κυνηγημένου ζώου». Σχολιάζοντας ακόμα ο Φρούνζε τις ωμότητες καις τους φόνους των τουρκικών αποσπασμάτων σημειώνει εστιάζοντας στην πολιτική του Τοπάλ Οσμάν «...όλη αυτή η πλούσια και πυκνοκατοικημένη περιοχή της Τουρκίας, ερημώθηκε σε απίστευτο βαθμό. Απ' όλο τον ελληνικό πληθυσμό των περιοχών της Σαμψούντας, της Σινώπης και της Αμάσειας απόμειναν μόνο μερικές ανταρτοομάδες που περιπλανιόντουσαν στα βουνά. Εκείνος που έγινε περισσότερο γνωστός για τις θηριωδίες του ήταν ο αρχηγός των Λαζών Οσμάν Αγάς, ο οποίος πέρασε δια πυρός και σιδήρου με την άγρια ορδή του όλη την περιοχή». 

Για τους απίστευτης έκτασης φόνους που έλαβαν χώρα στην Σαμψούντα είχε ενημερωθεί και ο Ρώσος πρέσβης στην Άγκυρα Αράλοβ απο τον στρατηγό Φρούνζε. Ο τελευταίος του διεμήνυσε ότι είχε δει αμέτρητους έλληνες που είχαν δολοφονηθεί «βάρβαρα σκοτωμένους Έλληνες - γέρους, παιδιά, γυναίκες». Ενημέρωσε ακόμα τον Αράλοβ ότι θα έρχονταν αντιμέτωπος με πλήθος δολοφονημένων Ποντίων, τους οποίους είχαν βαίαια σύρει απο τα σπίτια τους στου δρόμους και τους είχαν φονεύσει εκεί. Ο σοβιετικός πρέσβης Αράλοβ προφανώς θορυβημένος και αισθανόμενος ενοχές για την τροπή που είχαν πάρει τα πράγματα, είχε θίξε το θέμα σε συνομιλία του με τον ίδιο τον Κεμάλ. Σημειώνει ο Αράλοβ αποκαλυπτικά «Του είπα (του Κεμάλ) για τις φρικτές σφαγές των Ελλήνων που είχε δει ο Φρούντζε και αργότερα εγώ ο ίδιος. Εχοντας υπ' όψη μου τη συμβουλή του Λένιν να μην θίξω την τουρκική εθνική φιλοτιμία, πρόσεχα πολύ τις λέξεις μου..." Ο Κεμάλ αντιπαρήλθε τις αρνητικές δοαπιστώσεις του Φρούνζε: "Ξέρω αυτές τις βαρβαρότητες. Είμαι κατά της βαρβαρότητας. Εχω δώσει διαταγές να μεταχειρίζονται τους Έλληνες αιχμαλώτους με καλό τρόπο... Πρέπει να καταλάβετε τον λαό μας. Είναι εξαγριωμένοι. Ποιοί πρέπει να κατηγορηθούν για αυτό; Εκείνοι που θέλουν να ιδρύσουν ένα "Ποντιακό κράτος" στην Τουρκία...».

Αλλά πολύ παραστατικός για τους ανηλεείς φόνους των Τούρκων κατά των Ποντίων είναι ο Φρούνζε στο βιβλίο του «Αναμνήσεις απο την Τουρκία». Σχολιάζει «Από τους 200.000 Έλληνες που ζούσανε στη Σαμψούντα, τη Σινώπη και την Αμάσεια έμειναν λίγοι μόνο αντάρτες που τριγυρίζουν στα βουνά. Το σύνολο σχεδόν των ηλικιωμένων, των γυναικών και των παιδιών εξορίστηκαν σε άλλες περιοχές με πολύ άχημες συνθήκες. Πληροφορήθηκα ότι οι Τσέτες του Οσμάν Αγά (σ.τ.σ. Τοπάλ Οσμάν) έσπειραν τον πανικό στην πόλη Χάβζα. Έκαψαν, βασάνισαν και σκότωσαν όλους τους Έλληνες και Αρμένιους που βρήκαν μπροστά τους. γκρέμισαν όλες τις γέφυρες. Παντού υπήρχαν σημάδια γκρεμίσματος. Η διαδρομή από την πόλη Καβάκ προς το πέρασμα Χατζηλάρ θα μείνει για πάντα στη μνήμη μου όσο θα ζω. Σε απόσταση 30 χιλιομέτρων συναντούσαμε μόνο πτώματα. Μόνο εγώ μέτρησα 58. Σ' ένα σημείο συναντήσαμε το πτώμα μιας ωταίας κοπέλλας. Της είχανε κόψει το κεφάλι και το τοποθέτησαν κοντά στο χέρι της. Σε κάποιο άλλο σημείο υπήρχε το πτώμα ενός άλλου ωραίου κοριτσιού, 7-8 χρονών, με ξανθά μαλιά και γυμνά πόδια. Φορούσε μόνο ένα παλιό πουκάμισο. Απ' ότι καταλάβαμε, το κοριτσάκι καθώς έκλαιγε, έχωσε το πρόσωπό του στο χώμα, δολοφονημένο από το κάρφωμα της λόγχης του φαντάρου».

Η ηθικά ειδεχθής δολοφονία του Ποντιακού ελληνισμού στίγμα ανεξάλειπτο για την πολιτισμένη ανθρωπότητα, ήταν αναπόσπαστο κομμάτι του μεθοδικά οργανωμένου σχεδίου, εξόντωσης όλων των μειονοτήτων, της πάλαι ποτέ παντοδύναμης οθωμανικής αυτοκρατορίας. Πολιτικό και στρατιωτικό σχέδιο που ξεκίνησε με τον πρώτο διωγμό του 1914 και αποπερατώθηκε με την συντριβή του ελληνισμού το 1922. Το τουρκικό κράτος ακόμα και σήμερα, έναν αιώνα περίπου απο το ασύλληπτο αυτό έγκλημα κατά των Ελλήνων, αρνείται εμμανώς να αναγνωρίσει την Γενοκτονία των Ποντίων, πολλώ μάλον που διατείνεται στην πολιτισμένη ανθρωπότητα, ότι έχει κάνει βήματα εκδημοκρατισμού, προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για να επιτύχει την ένταξή του στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Και όταν τα ιστορικά στοιχεία είναι αδιάσειστα για τις θηριωδίες, το μακελειό και τις σφαγιές που διέπραξε εναντίον των Ποντίων οι Τούρκοι, τα ερμηνεύει κυνικά ως παράπλευρες απώλειες του πολέμου. Η οδυνηρή ιστορική πραγματικότητα όμως είναι αδιάψευστη. Οι Τούρκοι κατά του Ποντιακού ελληνισμού διέπραξαν το δεύτερο μεγαλύτερο γενοκτονικό έγκλημα, που έλαβε ποτέ χώρα στην ανθρωπότητα.

Αλλά απελπιστικά καθυστερημένη έναντι του ιστορικού της χρέους πρός την πατρίδα και τον Ποντιακό ελληνισμό, υπήρξε και η μακαρίως υπνώτουσσα ελληνική πολιτεία, Που χαμένη μέσα στους δαιδάλους των λεπταίσθητων – και εν τέλει αναποτελεσματικών ως η ζωή αποδεικνύει, διότι παραφράσσοντας τον παροιμιόμυθο «Ο Τούρκος και αν εγέρασε και αν άλλαξε το μαλλί του, ούτε τη γνώμη άλλαξε, ούτε την κεφαλή του» -  διπλωματικών ισορροπιών  και στα αβυσσαλέα ακόλουθα φοβικά της σύνδρομα, απέφευγε επιμελώς να αναγνωρίσει επίσημα των Γενοκτονία των Ποντίων. Χρειάστηκε να περάσουν οκτώ δεκαετίες και να φθάσουμε στο 1994, για να ψηφίσει στις 24 Φεβρουαρίου του 1994, την 19 Μαΐου ως ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των ελλήνων του Πόντου την περίοδο (1916-1923). Και έτσι έστω και καθυστηρημένα αποκατάστηθε ιστορικά το αδικοχαμένο αίμα του Ποντιακού ελληνισμού, που στα βάθη της Ασίας για αιώνες πολιτισμικά προβάδιζε και διεκήρυτε έργω και όχι λόγω, την ηθική και πνευματική ευημερία των Ελλήνων. Παράλληλα όμως αποκατάστάθηκε και η θρυμματισμμένη ιστορική ενότητα του ελληνισμού. Η άμβλυνση και ηθική απομείωση της οποίας, στόχευε ευθέως απο οργανωμένα εθνομηδενιστικά συμφέροντα του εξωτερικού – οι ρίζες των οποίων φθάνουν στα πολυπόλοκαμα, παγκόσμια χρηματοπιστωτικά δίκτυα διακυβέρνησης του σύγχρονου κόσμου – στην ιστορική και γεωγραφική συρρίκνωση του ελληνισμού. Αναδεικνύοντας με την αποκατάσταση αυτή για μια ακόμη φορά, σε έναν κόσμο διαρκώς εξελισσόμενο, ότι ο κενρικός πυρήνας της πνευματικής και πολιτισμικής του εκπόρευσης, είναι πάντα ελληνικός.

Οι Έλληνες του Πόντου, με τον μαρτυρικό τους θάνατο-Γενοκτονία στις προαιώνιες πατρογονικές εστίες της ευλογημένης γης του Πόντου και της Ιωνίας, διατράνωσαν στην αχανή λεωφόρο του χρόνου, την πολιτισμική και πνευματική αλκή του ελληνισμού. Σήμερα πολύ περισσότερο απο ποτέ, που ο ελληνισμός κλυδωνίζεται απο την επαπειλούμενη οικονομική χρεοκοπία, με την επαγόμενη πολιτισμική και πνευματική μας κατάπτωση, οφείλουμε να αντλήσουμε ηθικές δυνάμεις, απο την ιστορικά μεγαλουργό παρουσία των Ελλήνων στα ιερά χώματα του Πόντου και να προβούμε σε μια δυναμική πολιτισμική και ηθικοπνευματική αντεπίθεση, στο ευρωπαϊκό και παγκόσμιο γίγνεσθαι. Το οφείλουμε πάνω απο όλα στο ηρωϊκό αίμα των μαρτύρων του έθνους μας, των αλησμόνητων ακριτών της γλυκιάς πατρίδας του Πόντου. Το παρόν κείμενό μας, έχει δημοσιευτεί και στις εφημερίδες της Ηλείας.

 *Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Α΄ Αναπληρωματικός Δημοτικός Σύμβουλος Αθηναίων
www.panosavramopoulos.blogspot.gr