Τα εξοχικά Πατήσια !!! – Αναδρομή στην παλιά Αθήνα

Τα εξοχικά Πατήσια !!! – Αναδρομή στην παλιά Αθήνα

Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος

Με την πυκνή τους βλάστηση, τους ευωδιαστούς κήπους τους μέχρι να επέλθει η αστικοποίηση, τις ωραίες ταβέρνες τους, τους καλοσυνάτους κατοίκους, αλλά και τις άλλες φυσικές ομορφιές και το χρώμα τους, αποτελούν μια απο τις ωραίες περιοχές της Αθήνας τα Πατήσια. Κατά παράδοση κατοικήθηκαν απο μεσοαστικά στρώματα και αποτελούν χαρακτηριστική έκφραση της ύστερης αστικοποίησης του αττικού τοπίου. Έως και το τέλος του 19-ου αιώνα, τα Πατήσια εθεωρούντο παραθεριστική συνοικία των Αθηνών, με μεγάλες αγροτικές εκτάσεις και καλλιέργειες. Έσφυζαν απο πράσινο και βλάστηση με κατάφορτους κήπους, όπως εξάλλου και οι άλλες αγροτοπαραθεριστικές συνοικίες των Αθηνών, ο Βοτανικός, η Κολοκυνθού κ.α. Σε ότι αφορά την ονοματοδοσία της περιοχής υπάρχουν πολλές εκδοχές για το ονομά της. Κατά μια εκδοχή λοιπόν το όνομα πιθανόν προέκυψε απο την αρχαίο Δήμο Βατής-Βατήσι, ο οποίος και αποτυπώνεται σε επιγραφή στην στοά του Αττάλου. Κατά μια άλλη εκδοχή το όνομα επήλθε απο την παρουσία στην περιοχή τούρκου μεγαλοκτηματία του Πατίς-αγά. Και επομένως με παράφραση προέκυψε το Πατήσια. Σύμφωνα με τον σπουδαίο αθηναιογράφο Δ. Σουρμελή, αρχικά η συνοικία αποκαλούνταν «Κήποι» και μεθύστερα «Παραδείσια». Αλλά με την έλευση του Μωάμεθ του Πορθητή στην Αθήνα, κατελήφθησαν οι «Κήποι» και έκτοτε αποκαλούνταν Πατήσια, απο το επίθετο «Πατισάχ» που σημαίνει «μεγάλος κύριος». Απο τα Πατήσια διήρχετο ο Ποδονίφτης, στις όχθες του οποίου υπήρχε πολύ μεγάλη και πλούσια σε χλωρίδα βλάστηση. Ένεκα της φυσικής τους ομορφιάς και του πρασίνου που κυριαρχούσε σε αυτά, τα Πατήσια αποτελούσαν επίζηλο εκδρομικό προορισμό. Σ΄ αυτά εξάλλου υπήρχε πληθώρα κέντρων, όπως καφενείων, ταβερνών και αναψυκτηρίων, στα οποία μπορούσαν οι επισκέπτες να ξεκουραστούν και να αναταθούν στην φύση. Ενώ στην γέφυρα του Ποδονίφτη είχαν τοποθετηθεί παγκάκια, για να ξεκουράζονται οι εκδρομείς. Οι αργίες και οι σχόλες στην Αθήνα, ήταν μέρες γιορτής για τα Πατήσια, στις οποίες όλοι οι Αθηναίοι άδραχναν την ευκαιρία να τα επισκεφθούν, για να ξεκουραστούν απο την καθημερινότητά τους, αλλά και για να αγοράσουν άνθη, φρούτα και καλλωπιστικά φυτά, απο τους αγρότες της περιοχής. Ονομαστά υπήρξαν και τα πατησιώτικα τριαντάφυλλα. Καταγράφεται μάλι-στα και το εξής ιστορικό γεγονός. Στα 1892 και μέσα στον προεκλογικό πυρετό της εποχής – πάντα οι εκλογές είχαν ξεχωριστό ηθικό και κοινωνικό βάρος για τον λαό της Αθήνας – οι Πατησιώτες πρόσφεραν εις ένδειξη αγάπης και πολιτικής στήριξης στον αγώνα του, πέντε χιλιάδες τριαντάφυλλα !!! στον μεγάλο μας πολιτικό μεταρρυθμιστή και πρωθυπουργό Χαρίλαο Τρικούπη. 

Πρός το τέλος του 19-ου αιώνα και με την αναθεώρηση του σχεδίου της πόλεως των Αθηνών που έλαβε χώρα, τα Πατήσια προσέλαβαν χαρακτήρα προαστίου της πόλης, διιστάμενο σε δυο επιμέρους συνοικίες τα Κάτω Πατήσια και τα Άνω Πατήσια. Αποτελώντας πόλο έλξης για κατοίκηση, αλλά και για εμπορική δραστηριότητα, διαρκώς σώρευαν πολύ κόσμο και προϊόντος του χρόνου άρχισε η ταχεία αστικοποίησή τους. Γεγονός που αλλοτρίωσε την φυσική ομορφιά τους, ενώ περιόρισε δραστικά τους κήπους και τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις τους. Την θέση των πολυφρόντιστων και πανέμορφων περιβολιών που ευωδίαζαν και έβγαζαν απο τα χώματά τους τα πιο ωραία αγροτικά προϊόντα, πήραν τώρα κατοικίες, και καταστήματα. Το μέρος απο το οποίο διήρχετο ο Ποδονίφτης, προσέλαβε το όνομα «Ποδονίφτης», απο το αντίστοιχο όνομα οικονομικά επιφανούς μεγαλεμπόρου, που ζούσε στην περιοχή και είχε εμπορικό κατάστημα στην Παλαιά Αγορά της Αθήνας. Όμως και αθλητικές δραστηριότητες ελάμβαναν χώρα στην περιοχή του Ποδονίφτη, δοθέντος του ελεύθερου χώρου που διέθετε, αλλά και του προσφερόμενου φυσικού τοπίου. Έτσι το 1902 διενεργήθηκαν ιππικοί αγώνες, που αποτέλεσαν βαρυσήμαντο κοινωνικό γεγονός των Αθηνών. Ακόμα στα ελεύθερα γήπεδα του Ποδονίφτη συνέρρευσαν κατά κύματα, πολλοί απο τους τραγικούς πρόσφυγες, μετά την μικρασιατική τραγωδία, δημιουργώντας έναν μεγάλο προσφυγικό συνοικισμό. Ο οποίος προοδευτικά μετεξελίχθηκε, στη γνωστή μας περιοχή της Νέας Φιλαδελφείας. !!! Το παρόν κείμενο είναι απόσπασμα από το Βιβλίο μου «ΑΘΗΝΑ, ζαφειρόπετρα….», που πραγματεύεται την κοινωνική, πολιτισμική και αυτοδιοικητική ταυτότητα της Αθήνας μας.

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Α΄ Αναπληρωματικός Δημοτικός Σύμβουλος Αθηναίων
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Άγιος Κωνσταντίνος και Αγία Ελένη

Άγιος Κωνσταντίνος και Αγία Ελένη

Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος


Έχοντας σημαδέψει ανεξίτηλα την μακραίωνη ιστορία της Ορθοδοξίας, τόσον ο Άγιος Κωνσταντίνος που εισηγήθηκε και εφήρμοσε το περίφημο διάταγμα των Μεδιολάνων περί ανεξιθρησκείας – την δυνατότητα δηλαδή όλων των πολιτών της ρωμαϊκής τότε αυτοκρατορίας να πιστεύουν ελεύθερα σε όποιο λατρευτικό δόγμα θέλουν και να ασκούν συνάμα τα θρησκευτικά τους καθήκοντα – όσο και η Αγία Ελένη που ανακάλυψε με τις ανασκαφές της στους Αγίους τόπους - Ιεροσόλυμα, τον σταυρό μαρτυρίου του Κυρίου, διάγοντας παράλληλα έναν ενάρετο και θεόπνευστο βίο, αναγορεύτηκαν απο την ορθόδοξη εκκλησία μας σε σπουδαίες μορφές της.


Η  Αγία Ελένη είδε το φώς της ζωής στο Δρέπανο της Βιθυνίας το 249 μ.Χ. σε μια φτωχή και ταπεινή οικογένεια. Ο πατέρας της ήταν πανδοχέας. Πάραυτα η αγία Ελένη απο νεαρή ηλικία διακρίθηκε για την προσήλωσή της στα χριστιανικά ήθη και τον ενάρετο τρόπο ζωής της. Όταν συμπλήρωσε τα 21 της χρόνια το 270 μ.Χ. νυμφεύθηκε τον Κωνσταντίνο τον Χλωρό, που ήταν αξιωματικός του ρωμαϊκού στρατού. Στάθηκε δίπλα του πρότυπο συζύγου και τον ακολούθησε σε όλες τις εκστρατείες της αυτοκρατορίας που επεβάλλετο ο Χλωρός να συμμετάσχει. Και το 174 μ.Χ. λίγα χρόνια μετά τον γάμο τους απέκτησαν ένα γιο τον Άγιο Κωνσταντίνο.  Επέπρωτο απο την ιστορική μοίρα να γίνει ο Κωνσταντίνος, ο πρώτος αυτοκράτορας του Βυζαντίου, αλλά και να αναγνωριστεί απο την ορθόδοξη εκκησία μας ως αγία μορφή της.

Το φως της ζωής ο Άγιος Κωνσταντίνος το είδε στην Ναϊσσό – σημερινη Νίσσα της Σερβίας. Έλαβε απο την μητέρα του Ελένη ευλαβική παιδεία, που τον μεγάλωσε με ξεχωριστή ηθική φροντίδα, διδάχτηκε τα γράμματα απο επιφανείς δασκάλους της εποχής, ενώ ο πατέρας του τον μύησε στα μυστικάς της στρατιωτικής τέχνης. Και οι τρείς αυτές κύριες κατευθυντήριες προεξαρχόντος του χριστιανικού του ήθους, ήταν που επικαθόρισαν τα ύστερα βήματα του Κωνσταντίνου στην ζωή.

Το 293 μ.Χ. θα αποτελέσει ένα σημαντικό ορόσημο στην οικογένεια του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Ο αυτοκράτορας της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας Διοκλητιανός, τοποθετεί τον Κωνσταντίνο τον Χλωρό, Καίσαρα των δυτικών επαρχιών, ήτοι Ισπανίας, Γαλατίας, Βρετανίας. Ωστόσο το πρωτόκολλο απαγόρευε στους ανώτατους αξιωματικούς της αυτοκρατορίας, να είναι παντρεμένοι με γυναίκες ταπεινής κοινωνικής καταγωγής. Έτσι ο Κωνσταντίνος ο Χλωρός αναγκάστηκε να διαζεύξει μετά απο 23 εγάμου βίο την Αγία Ελένη και παντρεύτηκε μια γυναίκα μεγαλοαστικής καταγωγής της εποχής την Θεοδώρα.

Ωστόσο ο Άγιος Κωνσταντίνος και η Αγία Ελένη παρέμειναν στο αυτοκρατορικό περβάλλον του Διοκλητιανού. Ο Άγιος Κωνσταντίνος μάλιστα με την διαρκή εκπαίδευση και επιμόρφωσή του, θα εξελιχθεί σε υψηλού επιπέδου στρατιωτική φυσιογνωμία του Διοκλητιανού και σιγά σιγά θα ανεβαίνει όλα τα υψηλά σκαλοπάτια της ιεραρχίας. Αφότου μάλιστα συμμετάσχει σε πλήθος πολεμικών επιχειρήσεων και των αυτοκρατορικών εκστρατειών, το 306 μ.Χ. ανεβαίνει στο ύπατο αξίωμα και ανακηρύσσεται Καίσαρας των Δυτικών Επαρχιών της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.  Λίγο αργότερα και αφού επιτύχει και μια λαμπρή στρατιωτική νίκη, επι του Καίσαρα των Ανατολικών Επαρχιών Λικίνου, το 324 μ.Χ. στην Ανδριανούπολη, καταλαμβάνει τον θρόνο της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.


Την λαμπρή και υψηλού πολιτικού και στρατιωτικού ήθους παρουσία του Μεγάλου Κωνσταντίνου στον θρόνο της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, θα σημαδέψουν ανεξίτηλα δυο σημαντικά γεγονότα. Το πρώτο είναι όπως προαναφέραμε η υπογραφή του Διατάγματος των Μεδιολάνων περί ανεξιθρησκείας το 313 μ.Χ., όπου και απάλλασσε τους χριστιανους πολίτες της επικράτειάς του, απο το άγος των ανελέητων μέχρι πρότινος διωγμών, με την δυνατότητα ελεύθερης και απρόσκοπτης πλέον άσκησης των λατρευτικών τους καθηκόντων και το δεύτερο είναι η μεταφορά της πρωτεύουσας της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, απο την Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη. Το γεγονός αυτό μάλιστα θα αποτελέσει την απαρχή της παγκόσμιας τότε πνευματικής και πολιτισμικής ακμής του Βυζαντίου, με 10 ακόλουθους αιώνες μεγαλουργού πνευματικής ακτινοβολίας. Και κατά μια περίεργη ιστορική συμμετρία μάλιστα, στα χέρια ενός Κωνσταντίνου θα γεννηθεί η κραταιά Κωνσταντινούπολη και στα χέρια ενός Κωνσταντίου επίσης του Παλαιολόγου, 10 αιώνες αργότερα θα πέσει το 1453 μ.Χ.

Αφότου ο γιός της Μέγας Κωνσταντίνος ανέλαβε το αξίωμα του αυτοκράτορα, η Αγία Ελένη, προσέφυγε στους Αγίους Τόπους – Ιεροσόλυμα για να διερευνήσει τα μέρη που έζησε και δίδαξε ο Ιησούς, να τα προβάλει και να τα αναδείξει.  Στην μακρά της αυτή πορεία που ήταν συνάμα και ηθική ευχαριστεία πρός την θεία δύναμη που είχε καταξιώσει τον γιό της στο ύπατο αξίωμα της αυτοκρατορίας, η Αγία Ελένη έχτισε εκκλησίες, Μοναστήρια, διεξήγε ανασκαφές και βρήκε τον σταυρό Μαρτυρίου του Ιησού. Οι δυο κεντρικοί μάλιστα ναοί της Αναστάσεως και της Γεννήσεως στα Ιεροσόλυμα, είναι επιτεύγματα της ευλαβούς ηθικά δημουργίας της Αγίας Ελένης. Έχοντας τάξει σκοπό στην ζωής της, την ανάδειξη των τόπων στους οποίους δίδαξε και μαρτύρησε ο Χριστός μας, η Αγία Ελένη έμεινε μόνιμα στη Νικομήδεια, όπου και άφησε την τελευταία της πνοή σε ηλικία 80 ετών το 329 μ.Χ., απαρέγκλιτα προσηλωμένη με τον ενάρετο χριστιανικό βίο της, στην Ορθοδοξίας μας. Αλλά και ο Μέγας Κωνσταντίνος, που παρήγε ένα εμπνευσμένο και πολυεπίπεδο αυτοκρατορικό έργο, κεντρικός πυρήνας του οποίου ήταν η συμπόρευση με το χριστιανικό ήθος, λίγο πριν φύγει απο την ζωή, βαπτίσθηκε χριστιανός. Εξεμέτρησε το ζην σε ηλικία 63 ετών, το 337 μ.Χ. στις 21 Μαΐου. Η ορθόδοξη εκκλησία μας τιμά την μνήμη του Μέγα Κωνσταντίνου όπως εξάλλου ονομάστηκε για τα μεγαλουργά ηθικά επιτεύγματά του και της άξιας και ενάρετης μητέρας του Αγίας Ελένης, κάθε χρόνο στις 21 Μαΐου. Το παρόν κείμενο, έχει δημοσιευθεί σε εφημερίδες της Ηλείας και σε περιοδικά κοινωνικού προβληματισμού.

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Α΄ Αναπληρωματικός Δημοτικός Σύμβουλος Αθηναίων
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Η Γενοκτονία του Ποντιακού ελληνισμού

Η Γενοκτονία του Ποντιακού ελληνισμού

Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος


Στίγμα ανεξάλειπτο στην ιστορική εκπόρευση του ελληνισμού, η γενοκτονία των Ποντίων αποτελεί μια απο τις οδυνηρότερες στιγμές μας, υπονίζοντας με εγκαυστικό τρόπο, το προαιώνιο μίσος των Τούρκων για τους Έλληνες, αλλά και την βίαια και αιμοσταγή ιστορική τους παρουσία. Πολύ έγλωττα εδώ τα λόγια του Αμερικανού πρόξενου στην Σμύρνη Τζών Χόρτον «Απο άκρου εις άκρον σε όλη την τουρκική επικράτεια, πάντα υπήρχε μια κηλίδα αίματος για να θυμίζει την βάρβαρη παρουσία τους». Η γενοκτονία των Ποντίων έλαβε χώρα κατά την περίοδο (1916-1923) και είχε ως τραγικό επακόλουθο την φρικιαστική δολοφονία 353.000 ανθρώπων, στην δεύτερη μεγαλύτερη γενοκτονία του αιώνα μας. Αλλά ας επιχειρήσουμε μια προσέγγιση στον όρο γενοκτονία. Ο όρος αυτός εισήχθη με επίσημο τρόπο στο δημόσιο διάλογο, μέσα απο την ιστορική δίκη της Νυρεμβέργης, που εκδίκασε τα εγκλήματα πολέμου της ναζιστικής ηγεσίας το 1945. Και ο όρος αποδίδει την μεθοδευμένη εξολόθρευση μιας φυλετικής, θρησκευτικής, ή εθνικής ομάδας. Αποτελεί ένα έγκλημα ειρηνικής περιόδου.Το κίνητρο για την γενοκτονία μιας ομάδας δεν είναι η εμπλοκή της σε πολεμικές ενέργειες, αλλά τα εθνικά, φυλετικά ή θρησκευτικά χαρακτηριστικά που φέρει. Και στην προκείμενη πρίπτωση των Ελλήνων του Πόντου, η ιδιότητα που επέσυρε την δολοφονία τους ήταν ότι ήσαν έλληνες και χριστανοί. Ας δούμε όμως εξελικτικά την πορεία του ποντιακού ελληνισμού, μέχρι την διάπραξη της γεντοκτονικής εξόντωσής του.

Απαρχή της εξόντωσης των ελλήνων του Πόντου, είναι η άλωση της Κωνσταντινούπολης. Επτά χρόνια αργότερα απο την άλωση της πόλης, θα ακολουθήσει η άλωση της Τραπεζούντας το 1461. Απο αυτό το ιστορικό ορόσημο θα ξεκινήσουν οι βιαιότητες, οι διωγμοί, η θρησκευτική τρομοκρατία, η εθνολογική αλοίωση με τις αλλεπάλληλες προσπάθειες εξσιλαμισμού, οι σφαγές, μέχρι να φτάσουμε στην κορύφωση της δραματικής εξόντωσης του ελληνισμού των Ποντίων, με την φρικιαστική γενοκτονία του. Η υποδούλωση του Πόντου μπορεί ιστορικά να χωριστεί σε τρείς περιόδους. Η πρώτη περίοδος εκκινά με την άλωση της Τραπεζούντας το 1461 και αποπερατώνεται στα μέσα του 17-ου αιώνα. Σ΄αυτά τα ιστορικά όρια οι Τούρκοι υιοθετούν μια σχετικά παθητική στάση έναντι των ελλήνων του Πόντου.

Η δεύτερη περίοδος εκκινά στα μέσα του 17-ου αιώνα και εκτείνεται μέχρι το τέλος του πρώτου ρωσοτουρκικού πολέμου. Χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της περιόδου σ΄ ότι αφορά την συμπεριφορά των Τούρκών, είναι η θρησκευτική βία που ασκούν στους χριστιανικούς πληθυσμούς του Πόντου και κατατείνει στον εξισλαμισμό των  Ελλήνων. Και πράγματι σε σημαντικό βαθμό, οι Τούρκοι κατορθώνουν να εξισλαμήσουν ένα μεγάλο κομμάτι του ελληνισμού, προσβλέπο-ντας στην πολιτική ποδηγέτηση των ελλήνων του Πόντου.

Η τρίτη και τελευταία περίοδος αποπερατώνεται το 1922 όπου και κλιμακώνεται η γενοκτονία και επιμερίζεται σε δυο υποπεριόδους. Η πρώτη υποπερίοδος εκκινά με την συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή το 1774. Κύριο χαρακτηριστικό της είναι η μεθοδευμένη προσπάθεια των διοικητικών αρχών της Τουρκίας να εφαρμόζουν αντιδημοκρατικούς νόμους εις βάρος των ελλήνων, με στόχο την παρεμπόδιση της ελεύθερης ανάπτυξης και δημιουργικής παρουσίας τους στον Πόντο. Η δεύτερη υποπερίοδος εκκινά το 1908 και κύριο γνώρισμά της έχει την ραγδαία ανάπτυξη του τουρκικού πληθυσμού με γεωμετρική πρόοδο, στην περιοχή του Πόντου. Πάραυτα όλα τα χρόνια που έχουν μεσολαβήσει απο την άλωση της Σαμψούντας, δεν έχουν επιφέρει το προσδοκώμενο αποτέλεσμα, που είναι η εκδίωξη και η εθνολογική αλοίωση του ελληνισμού του Πόντου. Έτσι το κίνημα των Νεοτούρκων με αρχηγό τιν χαρισματικό Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ που εν των μεταξύ έχει ανελιχθεί στην πολιτική σκηνή της Τουρκίας, προβληματίζεται στην εφαρμογή της τελικής λύσης, που θα φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα και δεν είναι άλλη απο την συστηματική ομαδική δολοφονία των Ποντίων.

Το σχέδιο ωστόσο για την γενοκτονία των Ποντίων καταστρώνεται απο τους Νεότουρκους το 1911. Θα πραγματοποιηθεί την περίοδο του Α΄ παγκοσμίου πολέμου και θα ολοκληρωθεί απο τον ηγέτη των Νεοτούρκων Κεμάλ πασά, την περίοδο (1919-1923). Η απόφαση του σχεδίου της δολοφονίας των Ποντίων θα ληφθεί το 1911 στη Θεσσαλονίκη – τραγική ειρωνεία – στο διεξαχθέν Συνέδριο του Νεοτουρκικού Κομιτάτου «Ένωση και Πρόοδος», το οποίο είχε ιδρυθεί το 1889.Κεντρικό μέλημα της απόφασης του συνεδρίου τότε, ήταν η κάθαρση της  Μικράς Ασίας απο τις διάφορες εθνότητες και ο πλήρης έλεγχός της απο τους Νεότουρκους, που κατ΄επίφασιν ευαγγελίζονταν τον εκδημοκρατισμό και τις μεταρρυθμίσεις, στην υστερούσα Τουρκία του Σουλτάνου. Την αποφασισθείσα εθνοκάθαρση των Ποντίων, οι Νεότουρκοι θα την ξεκινήσουν με την αναγκαστική επιστράτευση όλου του ενεργού πληθυσμού των Ποντίων απο 15 έως 45 ετών, στα περίφημα «Τάγματα Εργασίας» (amele taburu). Με την μεθόδευση αυτή οι Τούρκοι έστελναν όσους δεν κατατάσσονταν στο στρατό, σε κατασκευαστικά έργα, οδοποιίας, γεφυριών, σε λατομεία, ορυχεία, εξορύξεις κ.λ.π. στα βάθη της ανατολής και εκεί τεχνηέντως τους εξόντωναν με την πείνα, τα βασασνιστήρια, τις κακουχίες και τη εξαντλητική και αδιάκοπη εργασία. Χιλιάδες Έλληνες κακοποιημένοι και εγκαταλελειμμένοι ζώντας και δουλεύοντας σε απάνθρωπες συνθήκες, άφησαν την τελευταία τους πνοή και τα κόκαλά τους, στα περιβόητα «τάγματα εργασίας». Τα «amele taburu» θεωρήθηκαν διεθνώς σαν η πιο μεθοδευμένη μαζική εξόντωση πληθυσμού τότε στην ανθρωπότητα και ονομάστηκαν χαρακτηρισικά «Λευκή Σφαγή» (Massacre Blanc).

Στο ίδιο μήκος κύμματος τρομοκρατίας οι Τούρκοι με έντεχνο τρόπο έθεταν δεσμευτικούς φραγμούς στους έλληνες να ασκήσουν τα επαγγέλματά τους, ενώ απαγόρευαν συνάμα στους μουσουλμάνους να συνεργάζονται επαγγελματικά με τους έλληνες. Και προεβλέπετο ποινή απο τις στρατιωτικές αρχές, για όσους παρενέβαιναν τον νόμο. Ενώ την ηθική τρομοκρατία των Ελλήνων, συνόδευαν συγκροτημένες επιθέσεις στα ελληνικά χωριά, φόνοι, βιασμοί, ληστείες, απαγχονισμοί, και κάθε είδους βιαιοπραγία. Παρεπόμενο αυτών των εξοντωτικών μεθοδεύσεων που προμήνυαν και τις επερχόμενες μαζικές δολοφονίες, ήταν να εξαναγκαστούν πολλοί έλληνες να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές εστίες του Πόντου και των Μικρασιατικών παραλίων. Αλλά και σ΄αυτή την φυγή τους πρός την ελευθερία, οι Τούρκοι φρόντιζαν με καλοσχεδιασμένες μεθοδεύσεις να τους οδηγήσουν στο θάνατο. Τους απαγόρευαν κατά την φυγή τους, να πάρουν μαζί τους έστω και στοιχειώδη χρειαζούμενα για το ταξίδι απο τα υπάρχοντά τους. Το αποτέλεσμα άφευκτο. Πείνα, σωματική και ηθική εξάντληση, θάνατος. Σύνδρομη και διαπλαστική της δολοφονικής αυτής μεθόδευσης των Τούρκων είναι μια έκθεση της ελληνικής πρεσβείας του Ιουνίου του 1915 που αναφέρει «Οι εκτοπιζόμενοι από τα χωριά τους δεν είχαν δικαίωμα να πάρουν μαζί τους ούτε τα απολύτως αναγκαία. Γυμνοί και ξυπόλητοι, χωρίς τροφή και νερό, δερόμενοι και υβριζόμενοι, όσοι δεν εφονεύοντο οδηγούντο στα όρη από τους δημίους τους. Οι περισσότεροι απ' αυτούς πέθαιναν κατά την πορεία από τα βασανιστήρια. Το τέρμα του ταξιδιού δεν σήμαινε και τέρμα των δεινών τους, γιατί οι βάρβαροι κάτοικοι των χωριών, τους παρελάμβαναν για να τους καταφέρουν το τελειωτικό πλήγμα ...». 

Εμφανής πρόθεση των Τούρκων ήταν με τις λεηλασίες, τους βιασμούς, τους πυρπολισμούς και την τρομοκρατία, να επιτύχουν την εθνολογική κάθαρση των ελληνικών περιοχών και να επιτευχθεί έτσι ο πλήρης εκτουρικισμός τους. Έχει σημάνει ήδη η ώρα του αφανισμού των ελλήνων. Τραγικό ιστορικό ορόσημο το 1919, οπότε και ξεκινά ο μεθοδευμένος πολυεπίπεδος και περισσότερο βίαιος απο ποτέ, διωγμός των ελλήνων.

Στις 19 Μαίου ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάζεται στην Σαμψούντα και ξεκινά η δεύτερη βιαιότερη περίοδος της γενοκτονίας του ποντιακού ελληνισμού. Ο Κεμάλ που διψά για αίμα και διάστικτος απο μίσος εναντίων των ελλήνων καθώς είναι, με την αρωγή του νεοτουρκικού κομιτάτου, ιδρύει την μυστική οργάνωση «Mutafai Milliye»  και ενσπείρει το μίσος εναντίων των ελλήνων. Ρίχνονται τα σχέδια του ολοκληρωτικού αφανισμού του Ποντιακού ελληνισμού. Είχε παρέλθει το διάβα ολόκληρων αιώνων, μετά την ιστορικά οδυνηρή κατάληψη της Σαμψούντας  και ωστόσο είχαν μείνει άσβεστες οι εστίες του ελληνισμού στον Πόντο και την Ιωνία. Και τώρα μόλις σε λίγα χρόνια, ο Κεμάλ κατόρθωνε να αφανίσει τον ελληνισμό του Πόντου και της Ιωνίας και μαζί τους έναν πολιτισμό που είχε αποτυπώσει αδρά τον ίσκιο του στην οικουμένη. Απέλπιδα οδός σωτηρίας για τους τραγικούς έλληνες του Πόντου απέναντις στις φρυκαλέες βιαιότητες των Τούρκων εναντίον τους, ήταν η οργάνωση αντάρτικου και η καταφυγή στα βουνά για να τους πολεμήσουν. Και να προστατεύσουν έτσι στον βαθμό που ήταν εφικτό, τους αμάχους και τα γυναικόπαιδα. Και είναι βέβαιον ότι τα αθώμα θύματα της τουρκικής γενοκτονικής θηριωδίας, θα ήταν κατά πολύ περισσότερα, αν το γενναίο αντάρτικο που οργανώθηκε στα βουνά, απο ατόμητους ήρωες του Πόντου, δεν έθετε στοιχειω-δώς φραγμό στις αιμοσταγείς επελάσεις των Τούρκων στα ελληνικά χωριά.

Αφότου ο Κεμάλ ανήλθε στη εξουσία οι θηριωδίες των Τούρκων και οι διωγμοί προσέλαβαν πολύ μεγαλύτερη έκταση. Προκειμένου μάλιστα να διευκολυνθεί στο εθνοκτόνο κατά των ελλήνων έργο του, συστήνει στα χωριά του Πόντου τα περίφημα «έκτακτα δικαστήρια ανεξαρτησίας» παρωδία δικαστηρίων προφανώς, που με συνοπτικές διαδικασίες καταδίκαζαν τους τοπικούς ηγέτες των Ποντίων, ως «εχθρούς της Τουρκίας» και εν συνεχεία με τον μανδύα της νομιμοφάνειας τους οδηγούσαν στην εκτέλεση. Και δυστυχώς με την θανάτωση και των τελευταίων εναπομεινάντων εστιών αντίστασης, ο ποντιακός ελληνισμός όδευε στο τέλος του. Η φοβερή γενοκτονία στον Πόντο, ήταν απόρροια του σχεδίου του τουρκικού εθνικισμού για κάθαρση της οθωμανικής αυτοκρατορίας, απο τις γηγενείς εθνότητες. Και το τρομερό αυτό σχέδιο ευοδώθηκε με την γενοκτονία των χριστιανικών λαών, των Ελλήνων και των Αρμενίων που για αιώνες ζούσαν σ΄αυτές τις περιοχές. Όσοι γλίτωσαν απο το φονικό λεπίδι των αιμοσταγών τσετών του Κεμάλ, εξωθήθηκαν σε βαίαη εγκατάλειψη των πατρογονικών τους εστιών στον Πόντο και στην Ιωνία. Ενώ για τους Κούρδους που συνέχισαν να μένουν στα εδάφη της οθωμανικής αυτοκρατορίας ως μουσουλμανικές εθνότητες, τους επεβλήθη ο αναγκαστικός εκτουρκισμός τους. Οι αριθμοί σ΄ ότι αφορά τους ελληνικούς πληθυσμούς στον Πόντο είναι πολύ εύγλωττοι και χαρακτηριστικοί των μαζικών φόνων-γενοκτονίας που έλαβαν χώρα. Λίγο πρίν τον Α΄παγκόσμιο πόλεμο ο Πόντος αριθμούσε 700.000 έλληνες. Και με το πέρας του 1923 είχαν δολοφονηθεί 353.000 άτομα.

Μια σημαντική παράμετρος που θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας στην τραγική γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού είναι ότι οι Ρώσοι συνέδραμαν πολιτικά το κίμημα των Νεοτούρκων και τον Κεμάλ, ιδίως κατά τα πρώτα στάδια της προσπάθειας εδαραίωσής τους. Η πολιτική αυτή στήριξη ίσως να ήταν στα πλαίσια της αμοιβαιότητας, δοθέντος ότι το παντουρκικό κίνημα που υπήρξε πολύ ανθηρό στην Σοβιετική Ένωση την περίοδο έκσπασης της Οκτωβριανής επανάστασης, προσέτρεξε ηθικά και πολιτικά την επανάσταση των Μπολσεβίκων. Παρείχαν λοιπόν πολιτική στήριξη οι Ρώσοι στους Νεοτούρκους, ενώ τους προμήθευαν, με όπλα, χρήματα, αλλά και στρατιωτική τεχνογνωσία με υψηλού επιπέδου στρατιωτικούς συμβούλους. Ο ιθύνων μάλιστα στρατιωτικά νούς της αντεπίθεσης των τουρκικών  στρατευμάτων εναντίον των ελληνικών το 1921, ήταν ο Μ. Φρούνζε στρατιωτικός εντεταλμένος των Ρώσων. Και μ΄ αυτή την έννοια οι μαρτυρίες του για τις σφαγές που έλαβαν χώρα έχουν ξεχωριστή βαρύτητα.

Με παραστατική ενάργεια λοιπόν ο Μ. Φρούνζε γράφει στην μαρτυρία του «Συναντήσαμε μια μικρή ομάδα από 60-70 Έλληνες, οι οποίοι μόλις είχαν καταθέσει τα όπλα. Όλοι τους είχαν εξαντληθεί στο έπακρο... Άλλοι έμοιαζαν κυριολεκτικά με σκελετούς. Αντί για ρούχα κρέμονταν από τους ώμους τους κάτι απίθανα κουρέλια. Στο κέντρο της ομάδας βρίσκονταν ένας ψηλός κι' αδύνατος παπάς, φορώντας το καλυμαύχι του... Φυσούσε κρύος αέρας και όλη η ομάδα κάτω από τα σπρωξίματα των συνοδών-στρατιωτών, κατευθυνόταν με πηδηματάκια προς τη Χάβζα. Μερικοί όταν μας αντίκρυσαν, άρχισαν να κλαίνε δυνατά ή μάλλον να ουρλιάζουν, μια και ο ήχος που ξέφευγε από τα στήθη τους, έμοιαζε περισσότερο με ουρλιαχτό κυνηγημένου ζώου». Σχολιάζοντας ακόμα ο Φρούνζε τις ωμότητες καις τους φόνους των τουρκικών αποσπασμάτων σημειώνει εστιάζοντας στην πολιτική του Τοπάλ Οσμάν «...όλη αυτή η πλούσια και πυκνοκατοικημένη περιοχή της Τουρκίας, ερημώθηκε σε απίστευτο βαθμό. Απ' όλο τον ελληνικό πληθυσμό των περιοχών της Σαμψούντας, της Σινώπης και της Αμάσειας απόμειναν μόνο μερικές ανταρτοομάδες που περιπλανιόντουσαν στα βουνά. Εκείνος που έγινε περισσότερο γνωστός για τις θηριωδίες του ήταν ο αρχηγός των Λαζών Οσμάν Αγάς, ο οποίος πέρασε δια πυρός και σιδήρου με την άγρια ορδή του όλη την περιοχή». 

Για τους απίστευτης έκτασης φόνους που έλαβαν χώρα στην Σαμψούντα είχε ενημερωθεί και ο Ρώσος πρέσβης στην Άγκυρα Αράλοβ απο τον στρατηγό Φρούνζε. Ο τελευταίος του διεμήνυσε ότι είχε δει αμέτρητους έλληνες που είχαν δολοφονηθεί «βάρβαρα σκοτωμένους Έλληνες - γέρους, παιδιά, γυναίκες». Ενημέρωσε ακόμα τον Αράλοβ ότι θα έρχονταν αντιμέτωπος με πλήθος δολοφονημένων Ποντίων, τους οποίους είχαν βαίαια σύρει απο τα σπίτια τους στου δρόμους και τους είχαν φονεύσει εκεί. Ο σοβιετικός πρέσβης Αράλοβ προφανώς θορυβημένος και αισθανόμενος ενοχές για την τροπή που είχαν πάρει τα πράγματα, είχε θίξε το θέμα σε συνομιλία του με τον ίδιο τον Κεμάλ. Σημειώνει ο Αράλοβ αποκαλυπτικά «Του είπα (του Κεμάλ) για τις φρικτές σφαγές των Ελλήνων που είχε δει ο Φρούντζε και αργότερα εγώ ο ίδιος. Εχοντας υπ' όψη μου τη συμβουλή του Λένιν να μην θίξω την τουρκική εθνική φιλοτιμία, πρόσεχα πολύ τις λέξεις μου..." Ο Κεμάλ αντιπαρήλθε τις αρνητικές δοαπιστώσεις του Φρούνζε: "Ξέρω αυτές τις βαρβαρότητες. Είμαι κατά της βαρβαρότητας. Εχω δώσει διαταγές να μεταχειρίζονται τους Έλληνες αιχμαλώτους με καλό τρόπο... Πρέπει να καταλάβετε τον λαό μας. Είναι εξαγριωμένοι. Ποιοί πρέπει να κατηγορηθούν για αυτό; Εκείνοι που θέλουν να ιδρύσουν ένα "Ποντιακό κράτος" στην Τουρκία...».

Αλλά πολύ παραστατικός για τους ανηλεείς φόνους των Τούρκων κατά των Ποντίων είναι ο Φρούνζε στο βιβλίο του «Αναμνήσεις απο την Τουρκία». Σχολιάζει «Από τους 200.000 Έλληνες που ζούσανε στη Σαμψούντα, τη Σινώπη και την Αμάσεια έμειναν λίγοι μόνο αντάρτες που τριγυρίζουν στα βουνά. Το σύνολο σχεδόν των ηλικιωμένων, των γυναικών και των παιδιών εξορίστηκαν σε άλλες περιοχές με πολύ άχημες συνθήκες. Πληροφορήθηκα ότι οι Τσέτες του Οσμάν Αγά (σ.τ.σ. Τοπάλ Οσμάν) έσπειραν τον πανικό στην πόλη Χάβζα. Έκαψαν, βασάνισαν και σκότωσαν όλους τους Έλληνες και Αρμένιους που βρήκαν μπροστά τους. γκρέμισαν όλες τις γέφυρες. Παντού υπήρχαν σημάδια γκρεμίσματος. Η διαδρομή από την πόλη Καβάκ προς το πέρασμα Χατζηλάρ θα μείνει για πάντα στη μνήμη μου όσο θα ζω. Σε απόσταση 30 χιλιομέτρων συναντούσαμε μόνο πτώματα. Μόνο εγώ μέτρησα 58. Σ' ένα σημείο συναντήσαμε το πτώμα μιας ωταίας κοπέλλας. Της είχανε κόψει το κεφάλι και το τοποθέτησαν κοντά στο χέρι της. Σε κάποιο άλλο σημείο υπήρχε το πτώμα ενός άλλου ωραίου κοριτσιού, 7-8 χρονών, με ξανθά μαλιά και γυμνά πόδια. Φορούσε μόνο ένα παλιό πουκάμισο. Απ' ότι καταλάβαμε, το κοριτσάκι καθώς έκλαιγε, έχωσε το πρόσωπό του στο χώμα, δολοφονημένο από το κάρφωμα της λόγχης του φαντάρου».

Η ηθικά ειδεχθής δολοφονία του Ποντιακού ελληνισμού στίγμα ανεξάλειπτο για την πολιτισμένη ανθρωπότητα, ήταν αναπόσπαστο κομμάτι του μεθοδικά οργανωμένου σχεδίου, εξόντωσης όλων των μειονοτήτων, της πάλαι ποτέ παντοδύναμης οθωμανικής αυτοκρατορίας. Πολιτικό και στρατιωτικό σχέδιο που ξεκίνησε με τον πρώτο διωγμό του 1914 και αποπερατώθηκε με την συντριβή του ελληνισμού το 1922. Το τουρκικό κράτος ακόμα και σήμερα, έναν αιώνα περίπου απο το ασύλληπτο αυτό έγκλημα κατά των Ελλήνων, αρνείται εμμανώς να αναγνωρίσει την Γενοκτονία των Ποντίων, πολλώ μάλον που διατείνεται στην πολιτισμένη ανθρωπότητα, ότι έχει κάνει βήματα εκδημοκρατισμού, προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για να επιτύχει την ένταξή του στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Και όταν τα ιστορικά στοιχεία είναι αδιάσειστα για τις θηριωδίες, το μακελειό και τις σφαγιές που διέπραξε εναντίον των Ποντίων οι Τούρκοι, τα ερμηνεύει κυνικά ως παράπλευρες απώλειες του πολέμου. Η οδυνηρή ιστορική πραγματικότητα όμως είναι αδιάψευστη. Οι Τούρκοι κατά του Ποντιακού ελληνισμού διέπραξαν το δεύτερο μεγαλύτερο γενοκτονικό έγκλημα, που έλαβε ποτέ χώρα στην ανθρωπότητα.

Αλλά απελπιστικά καθυστερημένη έναντι του ιστορικού της χρέους πρός την πατρίδα και τον Ποντιακό ελληνισμό, υπήρξε και η μακαρίως υπνώτουσσα ελληνική πολιτεία, Που χαμένη μέσα στους δαιδάλους των λεπταίσθητων – και εν τέλει αναποτελεσματικών ως η ζωή αποδεικνύει, διότι παραφράσσοντας τον παροιμιόμυθο «Ο Τούρκος και αν εγέρασε και αν άλλαξε το μαλλί του, ούτε τη γνώμη άλλαξε, ούτε την κεφαλή του» -  διπλωματικών ισορροπιών  και στα αβυσσαλέα ακόλουθα φοβικά της σύνδρομα, απέφευγε επιμελώς να αναγνωρίσει επίσημα των Γενοκτονία των Ποντίων. Χρειάστηκε να περάσουν οκτώ δεκαετίες και να φθάσουμε στο 1994, για να ψηφίσει στις 24 Φεβρουαρίου του 1994, την 19 Μαΐου ως ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των ελλήνων του Πόντου την περίοδο (1916-1923). Και έτσι έστω και καθυστηρημένα αποκατάστηθε ιστορικά το αδικοχαμένο αίμα του Ποντιακού ελληνισμού, που στα βάθη της Ασίας για αιώνες πολιτισμικά προβάδιζε και διεκήρυτε έργω και όχι λόγω, την ηθική και πνευματική ευημερία των Ελλήνων. Παράλληλα όμως αποκατάστάθηκε και η θρυμματισμμένη ιστορική ενότητα του ελληνισμού. Η άμβλυνση και ηθική απομείωση της οποίας, στόχευε ευθέως απο οργανωμένα εθνομηδενιστικά συμφέροντα του εξωτερικού – οι ρίζες των οποίων φθάνουν στα πολυπόλοκαμα, παγκόσμια χρηματοπιστωτικά δίκτυα διακυβέρνησης του σύγχρονου κόσμου – στην ιστορική και γεωγραφική συρρίκνωση του ελληνισμού. Αναδεικνύοντας με την αποκατάσταση αυτή για μια ακόμη φορά, σε έναν κόσμο διαρκώς εξελισσόμενο, ότι ο κενρικός πυρήνας της πνευματικής και πολιτισμικής του εκπόρευσης, είναι πάντα ελληνικός.

Οι Έλληνες του Πόντου, με τον μαρτυρικό τους θάνατο-Γενοκτονία στις προαιώνιες πατρογονικές εστίες της ευλογημένης γης του Πόντου και της Ιωνίας, διατράνωσαν στην αχανή λεωφόρο του χρόνου, την πολιτισμική και πνευματική αλκή του ελληνισμού. Σήμερα πολύ περισσότερο απο ποτέ, που ο ελληνισμός κλυδωνίζεται απο την επαπειλούμενη οικονομική χρεοκοπία, με την επαγόμενη πολιτισμική και πνευματική μας κατάπτωση, οφείλουμε να αντλήσουμε ηθικές δυνάμεις, απο την ιστορικά μεγαλουργό παρουσία των Ελλήνων στα ιερά χώματα του Πόντου και να προβούμε σε μια δυναμική πολιτισμική και ηθικοπνευματική αντεπίθεση, στο ευρωπαϊκό και παγκόσμιο γίγνεσθαι. Το οφείλουμε πάνω απο όλα στο ηρωϊκό αίμα των μαρτύρων του έθνους μας, των αλησμόνητων ακριτών της γλυκιάς πατρίδας του Πόντου. Το παρόν κείμενό μας, έχει δημοσιευτεί και στις εφημερίδες της Ηλείας.

 *Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Α΄ Αναπληρωματικός Δημοτικός Σύμβουλος Αθηναίων
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Ωρολόγιον του Κυρρήστου – Πλάκα (Αναδρομή στην Παλιά Αθήνα)

Ωρολόγιον του Κυρρήστου – Πλάκα (Αναδρομή στην Παλιά Αθήνα)

Γράφει ο  Πάνος Ν. Αβραμόπουλος

Ευρίσκεται ανατολικά της ρωμαϊκής αγοράς. Συνιστά ένα ξεχωριστό κτίσμα των μέσων του 1-ου αιώνα. Κατασκευή που εμπνεύστηκε και εκτέλεσε ο περίφημος αστρονόμος Ανδρόνικος απο την πόλη Κύρρο της Συρίας, ο οποίος ζούσε στην Αθήνα. Το κτίσμα είναι γνωστό και ως Πύργος των Ανέμων. Πρόκειται για μια σύνθεση, ηλιακού ρολογιού, ανεμοδείκτη και υδραυλικού ρολογιού. Συνιστά μαρμαρόκτιστο οκτάγωνο πύργο, στην κωνική στέγη του οποίου είναι τοποθετημένος χάλικνος τρίτωνας, ο οποίος με την περιστροφή του προσδιόριζε την κατεύθυνση του ανέμου. Στον πύργο υφίστανται δυο είσοδοι με μικρά προπύλαια, μια στην ΒΔ κα μια στην ΒΑ όψη του. Στον εσωτερικό χώρο του κτίσματος υπήρχε μια δεξαμενή νερού, βάσει της οποίας λειτουργούσε το υδραυλικό ρολόι. Ενώ στο πάνω μέρος κάθε μιας εκ των οκτώ πλευρών, υπο μορφή ζωοφόρου αποτυπώνεται η εικόνα κάθε ενός εκ των οκτώ κυριοτέρων ανέμων. Παραθέτονται τα χαρακτηριστικά και αναγράφεται το όνομά του. Αυτοί είναι : ο Βορέας (βοριάς), ο Σκίρων (βορειοδυτικός), ο Ζέφυρος (δυτικός), ο Λίψ (νοτιοδυτικός), ο Νότος, ο Εύρος (νοτιοανατολικός), ο Απηλιώτης (ανατολικός) και ο Καικίας (βορειοανατολικός). 

Κατά τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους τό κτίσμα μετασκευάστηκε σε βαπτιστήριο και μετέπειτα σε εκκλησία. Στα μεσαιωνικά χρόνια κυριάρχησε η ονομασία Αέρηδες, απο τα ανάγλυφα των οκτώ ανέμων ονόματα στην ζωοφόρο. Όνομα εξάλλου που προσεδόθη και σε ολόκληρη την περιοχή. Στα χρόνια του μεσαίωνα επίσης πίστευαν ότι ο χώρος ήταν η φυλακή ή το σχολείο του Σωκράτη. Πλήθος λαϊκών δοξασιών και μύθων συνδέθηκα απο τον λαό με το ρολόι του Κυρρήστου. Κατά τον 18-ο αιώνα το κτίσμα μεταπλάστηκε απο τους τούρκους σε τεκέ-μουσουλμανικό μοναστήρι και ήταν γνωστό ως τεκές του Μπραΐμη, αλλά και ως τεκές του Καρά Μπαμπά. Μάλιστα αποτέλεσε τον πιο σπουδαίο τεκέ για τους Τούρκους στην Αθήνα. Τον εσωτερικό του χώρο οι Τούρκοι τον είχαν αισθητικά επενδύσει με μουσουλμανικά λατρευτικά σύμβολα. Κάθε Παρασκευή πραγματοποιούνταν ο τελετουργικός χορός των Δερβίσιδων. Και εδώ ο Λόρδος Έλγιν προσπάθησε να κλέψει το μνημείο, μεταφέροντάς το στην Αγγλία. Πάραυτα το ανίερο σχέδιό του δεν υλοποιήθηκε, ένεκα της ισχυρής αντίστασης που προέταξαν οι Δερβίσηδες και οι Σοφτάδες του Μενδρεσέ. Κατά τα μέσα του 19-ου αιώνα, το ρολόι χρησιμοποιήθηκε και ως αποθηκευτικός χώρος αρχαιοτήτων. Όμως στο ρολόι του Κυρρήστου αίρει το όνομά της και η οδός Αιόλου κατά τα χρόνια του Όθωνος, αφού απεκαλείτο «Αιολική Οδός», δοθέντος ότι απο αυτήν ξεκινάει το σπουδαίο αυτό αρχαιολογικό-ιστορικό μνημείο. Στην φωτογραφία το περίφημο «Ωρολόγιον της Κηρρύστου» ή  «Πύργος των Ανέμων» κατά την μεσαιωνική του ονομασία. Το παρόν κείμενο είναι απόσπασμα από το Βιβλίο μου «ΑΘΗΝΑ, ζαφειρόπετρα….», που πραγματεύεται την κοινωνική, πολιτισμική και αυτοδιοικητική ταυτότητα της Αθήνας μας.

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Α΄ Αναπληρωματικός Δημοτικός Σύμβουλος Αθηναίων
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Οι φοβερές φυλακές «Αβέρωφ» - Λεωφόρος Αλεξάνδρας (Αναδρομή στην παλιά Αθήνα)

Οι φοβερές φυλακές «Αβέρωφ» - Λεωφόρος Αλεξάνδρας 
(Αναδρομή στην παλιά Αθήνα)

Γράφει ο  Πάνος Ν. Αβραμόπουλος

Οι περίφημες φυλακές Αβέρωφ ευρίσκοντο επι της Λεωφόρου Αλεξάνδρας 121 και αποτέλεσαν ένα απο τα σημαντικότερα και σωφρονιστικά ορόσημα της σύγχρονης  Ελλάδος. Έφεραν πάνω τους άφθιτο το ηθικό σήμα της ανθρώπινης ευαισθησίας της βασίλισσας Όλγας, με πρωτοβουλία της οποίας είχαν ανεγερθεί, αλλά βεβαίως και την δίνη και τις στρεβλώσεις του ταραγμένου μετεμφυλιακού πολιτικού μας τοπίου. Πως όμως έχει το μακρύ οδοιπορικό των φυλακών Αβέρωφ; Η βασίλισσα Όλγα το 1891 με υψηλή κοινωνική ευαισθησία είχε δημιουργήσει το σωματείο «Εν Χριστώ Αδελφότης των Κυριών», προσβλέποντας στην βελτίωση των συνθηκών κράτησης  των φυλακισμένων. Το 1892 ο μεγαλεπιχειρηματίας Έλληνας απο την Αλεξάνδρεια Γεώργιος Αβέρωφ, που κληροδότησε στην Ελλάδα πλείστες εθνικές δωρεές, προσέφερε στην βασίλισσα ένα πολύ μεγάλο ποσό δώρο για την επέτειο των αργυρών γάμων της. Και η βασίλισσα Όλγα προσανατολισμένη σε πολλαπλή φιλανθρωπική δράση, πρόσφερε με την σειρά της όλο το ποσό στην «Εν Χριστώ Αδελφότητα Κυριών», αποσκοπώντας στην ανέγερση ειδικών φυλακών για τους ανήλικους κρατούμενους. Το 1896 το ανεγερθέν σωφρονιστικό ίδρυμα ήταν έτοιμο και ονομάστηκε «Εφηβείον Αβέρωφ». 

Με τις προηγμένες για την εποχή του σωφρονιστικές υποδομές που διέθετε, προσέβλεπε στην επαγγελματική κατάρτιση και την ηθική διαπαιδαγώγηση των νεαρών κρατουμένων. Το πρωτοπόρο αυτό σωφρονιστικό ίδρυμα περιελάμβανε 300 κελιά, τεχνικά εργαστήρια, εστιατόρια και μια εκκλησία. Το κτίριο είχε ανεγερθεί το διάστημα 1894-1896 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ιωάννου Ισηγόνη. Προκειμένου όμως να αποτραπούν τα εύλογα κοινωνικά προβλήματα στους νεαρούς κρατούμενους απο τους μεγαλύτερους που ενηλικιώνονταν, η βασίλισσα Όλγα προέβη και πάλι σε μια προηγμένη κοινωνικά παρέμβαση. Ανέλαβε πρωτοβουλία και χτίστηκε και νέο κτίριο φυλακών στο οποίο μεταφέρονταν οι ηλικιωθέντες πλέον νέοι κρατούμενοι. Στην προσπάθειά της αυτή η βασίλισσα Όλγα, είχε την οικονομική αρωγή του εξαδέλφου της τσάρου Νικολάου του Β΄. Ωστόσο απο το 1916 καταργήθηκε αυτός ο διακριτός χαρακτήρας ηλικιακά των κρατουμένων και συνφυλακίζονταν εφεξής όλοι οι καταδικασθέντες, ανεξαρτήτως ηλικίας και αδικήματος. Παραπλεύρως τώρα των δυο αυτών κτιρίων, ευρίσκονταν οι γυναικείες φυλακές. 

Στα δίσεκτα χρόνια της γερμανικής κατοχής πολλοί έλληνες αντιστασιακοί φυλακίστηκαν στις φυλακές Αβέρωφ. Συναποτελώντας μέρος του φονικού τοπίου των αδελφοκτόνων Δεκεμβριανών το 1944, ένα μέρος των φυλακών ανατινάχτηκε με τα γεγονότα. Στα μεταπολεμικά μας χρόνια το συγκρότημα των φυλακών Αβέρωφ, συνέχισε να λειτουργεί υποδεχόμενο ποινικούς, αλλά και πολιτικούς κρατουμένους. Ενώ λίγα χρόνια αργότερα στο συγκρότημα ανηγέρθη και νοσοκομείο. Τα σημαντικά αυτά κτίρια που σημάδεψαν ανεξάλειπτα την κοινωνική ιστορία της συγχρόνου Ελλάδος, κατεδαφίστηκαν το 1972 και στο χώρο τους ανηγέρθη το Δικαστικό μας Μέγαρο, ο γνωστός  Άρειος Πάγος. Η ευρύτερη περιοχή στις φυλακές Αβέρωφ, ονομάζονταν συνοικία «Αβέρωφ». Και με την ανέγερση του Δικαστικού Μεγάρου, μετονομάστηκε σε «Άρειος Πάγος». Στην φωτογραφία οι περίφημες φυλακές Αβέρωφ. Το παρόν κείμενο είναι απόσπασμα από το Βιβλίο μου «ΑΘΗΝΑ, ζαφειρόπετρα….», που πραγματεύεται την κοινωνική, πολιτισμική και αυτοδιοικητική ταυτότητα της Αθήνας μας.

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Α΄ Αναπληρωματικός Δημοτικός Σύμβουλος Αθηναίων
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Έφυγε ένας μεγάλος-οικουμενικός έλληνας του 20-ου αιώνα ! Στην αιωνιότητα ο Διαμαντής …

Έφυγε ένας μεγάλος-οικουμενικός έλληνας του 20-ου αιώνα !
Στην αιωνιότητα ο Διαμαντής …

Πλήρης δόξης και ημερών, μεστός πνευματικής ευπραξίας και έχοντας βιώσει στην κυριολεξία μια ζωή σαν παραμύθι, αποτυπώνοντας αδρά τον ηθικό του σφραγιδόλιθο στην οικονομία, την παιδεία και τον πολιτισμό, έφυγε από την ζωή ο μεγάλος έλληνας του 20-ου αιώνα Αδαμάντιος Πεπελάσης. Είδε το φως της ζωής στην γενέτειρά μας Γαστούνη το 1922 και έζησε από κοντά το δράμα, τις κοινωνικές δυσπλασίες και τις οικονομικές στρεβλώσεις, της περιφερειακής Ελλάδας, που προσπαθούσε να ξεπεράσει το σόκ της μικρασιατικής καταστροφής και του εμφυλίου πολέμου αργότερα και να βρεί τον δρόμο προς την κοινωνική ευημερία και τον αστικό εκσυγχρονισμό. Εκεί μέσα στο Φαρμακείο του πατέρα του και Δημάρχου της Γαστούνης Αντώνη Πεπελάση, έζησε ο Διαμαντής την φτώχεια, την ανημπόρια και την αδυναμία της μεταπολεμικής Ηλείας-Ελλάδας και σφυρηλάτησε την ανθρώπινη ευαισθησία του με τρόπο μοναδικό. Αυτή άλλωστε κινητροδότησε την κατοπινή φρενήρη πορεία του στα πανεπιστήμια, αλλά και το μεγάλο του όραμα για την οικονομική ανασυγκρότηση της Ελλάδος, του οποίου υπήρξε μαζί με τους αοίδιμους Ξενοφώντα Ζολώτα, Άγγελο Αγγελόπουλο και Γιάγκο Πεσμαζόγλου πρωτουργός. Ο Διαμαντής βίωσε τον ιστορικό δυναμισμό και τον δραματικό χαρακτήρα της μεταπολεμικής Ελλάδος, όσο λίγοι Έλληνες και συνέδραμε ζωτικά, την ανασυγκρότηση της πατρίδας μας, με τις εμπνευσμένες και πρωτοποριακές του μελέτες στο φάσμα της αγροτικής οικονομίας, αλλά και τις εύτολμες παρεμβάσεις του στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και τον πολιτισμό. Υπήρξε άλλωστε μαζί με το άλλο σπουδαίο τέκνο της Ηλείας, τον μέγα Αθανάσιο Κανελλόπουλο, από τους εισηγητές της δημιουργίας της Οικονομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, αντιμετωπίζοντας τότε την λυσσαλέα αντίδραση του ακαδημαϊκού κατεστημένου.

Θα εισαχθεί και θα αποφοιτήσει από την Ανωτάτη Εμπορική (ΑΣΟΕΕ), θα τελειώσει την Νομική Αθηνών και εν συνεχεία θα πάρει το δρόμο με υποτροφία του Ιδρύματος «Fulbright», για το περίφημο «London School of Εconomics» και το πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, στο οποίο αναγορεύτηκε και διδάκτορας, διαγράφοντας  μια εκτυφλωτική ακαδημαϊκή καριέρα και αναγορευόμενος σε έναν από τους καλύτερους οικονομολόγους του κόσμου. Στο UCLA θα γνωριστεί με τον Ανδρέα Παπανδρέου, τον οποίο και θα στεφανώσει στον γάμο του με την Μαργαρίτα και θα καταλάβουν μαζί τις θέσεις του πρύτανη και του αντιπρύτανη στο ομώνυμο πανεπιστήμιο. Θα σφυρηλατήσουν μια δυνατή ανθρώπινη φιλία, την οποία θέρμαινε η απαράμιλλη αγάπη του «γέρου» της Δημοκρατίας Γεωργίου Παπανδρέου για τον Διαμαντή, αλλά θα περάσει και αυτή μέσα από τους ριπτασμούς ρήξεων και συγκρούσεων της ζωής, χωρίς όμως ποτέ να θραυστεί η αμοιβαία αγάπη και εκτίμηση μεταξύ τους. Ωστόσο η στενή ανθρώπινη σχέση του Ανδρέα με τον Διαμαντή και όπως αυτή εξελίχτηκε αργότερα μέσα στους κόλπους της θρυμματισθείσας «Ενώσεως Κέντρου», δεν απομείωσε ποτέ τον σεβασμό και την αγάπη προς τον Διαμαντή και του άλλου μεγάλου της «ΕΚ» Κωνσταντίου Μητσοτάκη τότε, που κατά δραματικό τρόπο ακολούθησε την δική του προσωπική του πορεία. Στις εξομολογήσεις του προς εμένα, σε κάποιους έξοχους και μοναδικούς σε ανθρώπινη θαλπωρή ανοιξιάτικους καφέδες, στο σπίτι της Δαβάκη και Παλαιών Πατρών Γερμανού στην Εκάλη, μου έλεγε ο θείος μου «Από μια ματιά και μόνο παιδί μου που άλλαξαν στην κεντρική ομιλία της «Ενώσεως Κέντρου» στο μπαλκόνι του ξενοδοχείου στη Θεσσαλονίκη ο Ανδρέας με τον Κώστα, συνειδητοποίησα, ότι η «Ένωση Κέντρου»  θα γίνονταν θρύψαλα». Πλέον είχε δρομολογηθεί η μεγάλη κόντρα, που στον πυρήνα της είχε την ηγεσία της «ΕΚ» και που άλλαξε δραματικά την μοίρα του τόπου. Εν πάσει περιπτώσει Διαμαντής και Κώστας Μητσοτάκης υπήρξαν πάντα καλοί φίλοι με βαθύ σεβασμό και εκτίμηση μεταξύ τους.

Στην Ελλάδα θα φέρει τον Ανδρέα με τον Διαμαντή, ο ανεξίκακος και μεγάλος οραματιστής, Κωνσταντίνος Καραμανλής – παραβλέποντας τις διαφορετικές ιδεολογικές του αφετηρίες και διαφορές μαζί τους – και θα τους δώσει την δυνατότητα να φτιάξουν  το περίφημο ΚΕΠΕ, το Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών, μέσα από το οποίο τέθηκαν οι βάσεις και εκπορεύτηκαν όλες οι σοβαρές μελέτες, για την ανασυγκρότηση της εθνικής οικονομίας. Με την ίδια άλλωστε πολιτική γενναιοφροσύνη ο μεγάλος Κωνσταντίνος Καραμανλής θα τοποθετήσει τον Διαμαντή Διοικητή της Αγροτικής Τραπέζης, με το πέρασμα στην δημοκρατική ομαλότητα το 1974 και την πτώση της χούντας, όπου στην κυριολεξία θα μετατρέψει την Αγροτική Τράπεζα, σε θερμοκοιτίδα της οικονομικής ανασυγκρότησης της περιφερειακής  Ελλάδας, με μελέτες και εμπνευσμένα προγράμματα που έκσπαζαν τα στενά εθνικά όρια, της υστερούσας τότε πατρίδας μας. Μάλιστα στις πιεστικές ενστάσεις των κραταιών κομματικών παραγόντων της «Νέας Δημοκρατίας» για τον Διαμαντή «μα έναν αριστερό Διοικητή της Αγροτικής Τράπεζας, κ-ε πρόεδρε;», ο μεγάλος Κωνσταντίνος Καραμανλής έλεγε, «Φέρτε μου άλλους δυο σαν τον Πεπελάση, να φτιάξω την Ελλάδα» !!!

Διοικητής όμως ο Διαμαντής θα αναλάβει και στην Εμπορική Τράπεζα επι πρωθυπουργίας Ανδρέα Παπανδρέου, αφήνοντας και εκεί νοερά την δημιουργική του πνοή, αλλά και τις ρηξικέλευθες προτάσεις του, για την επενδυτική άνοιξη της ελληνικής οικονομίας, την οποία πάντα σκίαζαν ο παρασιτισμός, η ασύμμετρη ανάπτυξη, αλλά και το σαράκι της κομματοκρατίας. Για τούτο άλλωστε ο Διαμαντής μετ΄ επιτάσεως αρνήθηκε την θέση του υπουργού της Εθνικής Οικονομίας, από όλους σχεδόν τους μεταπολιτευτικούς πρωθυπουργούς της Ελλάδος, για να έχει την ηθική και πολιτική του αυτονομία και να μην χειραγωγήσουν την αδέσμευτη και ελεύθερη σκέψη, του τα περίφημα κομματικά κονκλάβια.

Βαθύς όμως οραματιστής και άνθρωπος ο Διαμαντής, αφήκε το πολυδύναμο και βαθύβληστο πνευματικό του σήμα και στον πολιτισμό, όπου με πλήθος παρεμβάσεων και εύτολμων πρωτοβουλιών, τόνωσε την πολιτισμική ταυτότητα της Ελλάδος. Χαρακτηριστική ήταν άλλωστε η εμπνευσμένη πρωτοβουλία του ως Υποδιοικητής της Αγροτικής Τραπέζης το 1963, να αναθέσει στον μεγάλο μας θεατράνθρωπο και φιλόλογο του Κολεγίου Αθηνών Κάρολο Κούν, να περιοδεύσει με τον θίασό του, σε όλη την επαρχία, για να καλλιεργήσει την θεατρική παιδεία στους ταπεινούς και ξεχασμένους μας αγρότες, αλλά και την υστερούσα πολιτισμικά περιφέρεια. Στο φάσμα του πολιτισμού ο Διαμαντής θα διατελέσει Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος Μελετών Λαμπράκη, πρόεδρος του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού και ιδρυτικό μέλος του Διεθνούς Κέντρου Μ. Θεοδωράκης.

Ως συγγραφέας και ακαδημαϊκός δάσκαλος, υπήρξε πολυγραφότατος, με βιβλία, μελέτες άρθρα και δοκίμια, στο φάσμα της εθνικής οικονομίας, του πολιτισμού, αλλά και του εκσυγχρονισμού της ελληνικής κοινωνίας. Πάνω από 15 συγγράμματα δημοσίευσε στο πανεπιστημιακό πεδίο – πολλά εκ των οποίων στον Βίκτωρα Παπαζήση, με τον οποίο υπήρξαν και πολύ καλοί φίλοι – αλλά και μια βιογραφία του στον Καστανιώτη υπο τον τίτλο «Γαστούνη – Berkeley», που ουσιαστικά αποτελεί μέσα από την δική του προσωπική πορεία, μια έξοχη και πανοραμική τοιχογραφία της σύγχρονης Ελλάδας.

Ευτύχησε ο Διαμαντής με την εμπνευστική θαλπωρή της γυναίκας του αοίδιμης Έλλης Πεπελάση, τ. Προέδρου της «Ένωσης Γυναικών Ελλάδος», να κάνει μια ευτυχισμένη οικογένεια και να αποκτήσει δυο λαμπρά παιδιά, την Ιωάννα Καθηγήτρια σήμερα της (ΑΣΟΕΕ) και τον Δημήτρη, αναγνωρισμένο, υψηλού κύρους manager  και τ. Διοικητή του ΕΛΚΕΠΑ, που αποτελεί στέλεχος της Εθνικής Τραπέζης. Και στην δύση της ζωής του, να απολαύσει ηθικά, την αγάπη και την απαράμιλλη στήριξη της συζύγου του Μαριέττας Πεπελάση, σπουδαίας ψυχολόγου και ταλαντούχου καλλιτέχνη.

Πάνω από όλα  όμως ως υπέροχη ηθική προσωπικότητα ο Διαμαντής, αγάπησε βαθιά την ΙΔΕΑ του ΑΝΘΡΩΠΟΥ αλλά και ότι όμορφο και ωραίο ατένιζε το ευσυγκίνητο μάτι του, γύρω στου στην κοινωνική πραγματικότητα και μακριά στους ορίζοντες της ιστορίας. Η πολιτισμική και ηθική του παρακαταθήκη, ως διανοούμενου και ακαδημαϊκού δασκάλου είναι πελώρια για την σύγχρονη Ελλάδα και θα αποτελεί πάντα για εμάς τους νέους ανθρώπους, σηματωρό και κεντρικό σημείο αναφοράς

Όσο για εμένα, περισσεύει η τιμή, που έχω την ηθική ευτυχία να είναι εξάδελφος του πατέρα μου και να έχουμε το ίδιο αίμα. Πάντα η αγάπη και η ηθική φροντίδα του Διαμαντή υπήρξε απλόχερα δίπλα μου, έστω και αν κάποτε υπήρξε αυστηρός μαζί μου, στην ενασχόλησή μου με την πολιτική, την οποία δεν συμπαθούσε ιδιαίτερα …

Καλό σου ταξίδι γλυκέ μου και μονάκριβε θείε Διαμαντή, για την οδό ονείρων του άλλου μεγάλου έλληνα Μάνου Χατζηδάκη.

Σε αποχαιρετούμε ευλαβικά ΟΛΟΙ. Οι συνάδελφοί σου, οι φοιτητές σου, όλες οι πτέρυγες του πολιτικού κόσμου, οι άνθρωποι του πολιτισμού, της παιδείας, της οικονομίας, αλλά και ο δημοσιογραφικός μας κόσμος, του οποίου υπήρξες περίσεπτο στέλεχος με τα έξοχα άρθρα σου – δοκίμια.

Με άφατη αγάπη και συγκίνηση

Πάνος Ν. Αβραμόπουλος
ή Πεπελάσης
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Η μεγαλομάρτυς Αγία Ειρήνη, προστάτιδα της Αστυνομίας

Η μεγαλομάρτυς Αγία Ειρήνη, προστάτιδα της Αστυνομίας

Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος


Υπέστη πλήθος  - και ασύλληπτων σε ηθική αγρότητα- βασανιστηρίων για να προασπίσει την πίστη της στον Χριστιανισμό και με τον ενάρετο και ορθόδοξο βίο της, η Αγία Ειρήνη αναγορεύτηκε σε μια απο τις πιο σεπτές μορφές της Ορθόδοξης εκκλησίας. Ο φόβος του θανάτου δεν έκαμψε ποτέ το αδαμάντινο ήθος της Ειρήνης και πάσχιζε σε όλη της την ζωή και με κάθε πρόσφορο μέσο, να προβάλλει την ηθική υπεροχή της Ορθοδοξίας, ως του πιο ανθρωποκεντρικού και ηθικά ευγενέστερου λατρευτικού δόγματος. Τα δεινά και τα βασανιστήρια που υπέστη η Αγία Ειρήνη για την ορθόδοξη πίστη της, ξεπερνούν κάθε όριο της ανθρώπινης κακουργίας, ωστόσο αντι να απομειώνουν την αγωνιστικότητά της έναντι του ειδωλολατρικού τότε κόσμου, την εξόπλιζαν με ακένωτες ηθικές δυνάμεις, για να μάχεται υπερ του Χριστού.


Η Αγια Ειρήνη αποτέλεσε το μοναδικό παιδί του βασιλιά Λικίνιου και της Λικινίας. Έζησε περίπου το 315 μ.Χ. στον γεωγραφικό χώρο Μαγεδών και οι γονείς της που είχαν ασπαστεί τον ζωροαστρισμό, της είχαν δώσει το όνομα Πηνελόπη.  Η φύση την είχε προικοδοτήσει με εκτυφλωτική ομορφιά και ο πατέρας της φοβούμενος εκ του γεγονότος αυτού για το μέλλον της, την είχε κλείσει σε έναν πύργο στον οποίον η χλιδή και ο πλούτος στην κυριολεξία ξεχείλιζαν. Οι γονείς της ήσαν πολύ πλούσιοι και λέγεται μάλιστα ότι ακόμα και το τραπέζι, όπως και ο θρόνος και η λυχνία σ΄αυτόν ήταν απο ατόφιο χρυσάφι. Ο πατέρας της Λικίνιος θέλοντας να εφοδιάσει την νεαρά Ειρήνη με δυνατή παιδεία, επέλεξε τον γέροντα Απελλιανό, ένα απο τους ευρυμαθέστερους και πιο καλλιεργημένους ανθρώπους της περιοχής τους, για δάσκαλο της Ειρήνης. Και ο Απελλιανός πολύ σύντομα ήλθε αντιμέτωπος με την σπανια ευφυΐα της μικρής κοπέλας. Κάποια μέρα η Ειρήνη είδε τρία σημαδιακά περιστατικά στον Πύργο τους και έσπευσε στον Απελλιανό για να της εξηγήσει τον συμβολισμό τους. Είδε αρχικά να εισέρχεται στον Πύργο ένα περιστέρι που κρατούσε στο στόμα του ένα κλαδί ελαίας, το οποίο απέθεσε πάνω στην χρυσό τραπέζι. Στη συνέχεια εισήλθε στον Πύργο ένας αετός που κρατούσε στο ράμφος του ένα στεφάνι πλεγμένο με άνθη, το οποίο και απέθεσε στο χρυσό τραπέζι. Ενώ απο ένα άλλο παράθυρο του πύργου, εισήλθε και ένα κοράκι που στο ράμφος του κρατούσε ένα φίδι, το οποίο επίσης απέθεσε στο χρυσό τραπέζι. Τα τρία αυτά ασυνήθη περιστατικά προέξενησαν απορία στην Αγία Ειρήνη και ζήτησε απο τον δάσκαλό της, να της ερμηνεύσει τι σημαίνουν.

Ο Απελλιανός, με την εμβρίθεια και την σοφία του, όπως, όπως αναφέρει και ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, εξήγησε αμέσως στην μικρή Ειρήνη τον συμβολισμό των οιωνών. «Το μεν περιστέρι, δηλοί την παιδείαν της γνώμης, το δε κλαδί της ελαίας, δηλοί σφραγίδα πραγμάτων και άνοιγμα και τύπον βαπτίσματος, ο δε αετός, με το να είναι βασιλεύς των πουλίων, προεικονίζει δια μέσου του στεφάνου, την νίκην, όπου μέλλεις να κάμης δια εκλεκτά και αγαθά πράγματα. Ο δε κόρακας δια του οφιδίου, δηλοί πως έχεις να δοκιμάσης θλίψην και ταλαιπωρείαν». Τα γεγονότα αυτά απο την μία προμήνυαν την λαμπρή πορεία και την ηθική κατίσχυση της Ειρήνης στην ζωή, αλλά ταυτόχρονα υποδήλωναν και τα μαρτυρικά και γεμάτα πόνο και δάκρυα βήματά της, για να προασπίσει την πίστη της. Να σημειώσουμε ακόμα ότι κατά την  παράδοση το όνομα Ειρήνη της Αγίας, της το έδωσε Άγγελος και της διεμήνυσε ακόμα ότι θα ασπασθεί τον Χριστιανισμό, ενώ με το δικό της θυσιαστικό παράδειγμα, χιλιάδες ανθρώπων θα γίνονταν χριστιανοί. Όταν μάλιστα η Ειρήνη έλαβε την απόφαση να ασπαθεί τον χριστιανισμό, κάλεσε κρυφά στον Πύργο έναν ιερέα ονόματι Τιμόθεο, που την βάπτισε Ειρήνη.

Με το που ασπάστηκε τον χριστιανισμό η Αγία, το πρώτο της βήμα ήταν να καταστρέψει στον πύργο τους, όλα τα είδωλα του πατέρα της. Ο Λικίνιος όταν το έμαθε αυτό αρχικά έσπευσε να εξετάσει την Ειρήνη για να διαπιστώσει την πελώρια ηθική αλλαγή του παιδιού του. Και όταν συνειδητοποίησε ότι η Ειρήνη ήταν αμετάπειστη στην επιλογή της, εδωσε εντολή στους στρατιώτες του, να την δέσουν και να βάλουν άλογα να την πατήσουν. Τότε όμως συνέβη το εξής εκπληκτικό γεγονός. Κάποιο απο τα άλογα, χωρίς καν να τραυματίσει την Ειρήνη, επετέθη κατά του πατέρα της, τον σκότωσε και είπε με φωνή ανθρώπου «Μακαρία η Ειρήνη και ντροπή σε σένα σκληρόκαρδε άρχοντα». Η Αγία στη θέα του θανάτου του πατέρα της λυπήθηκε πολύ, ενώ διατράνωσε δημόσια την πίστη της και είπε στο λαό και τους στρατιώτες, να μην φοβούνται, γιατί όλα είναι εφικτά για όσους αληθινά πιστεύουν (Κατά Μάρκο Θ΄:23, «Πάντα δυνατά τω πιστεύοντι»). Και εκστομίζοντας αυτά τα λόγια η αγία Ειρήνη προσευχήθηκε με θέρμη στον Θεό και με την δύναμή του ανέστησε τον πατέρα της.

Με την επίλευση του θαύματος και την ανάστασή του, ο Λικίνιος ασπάσθηκε τον Χριστιανισμό και μαζί με αυτόν βαπτίσθηκε χριστιανή και η γυναίκα του Λικινία, ενώ το παράδειγμά τους, υιοθέτησαν και 3.000 ακόμα πολίτες της περιοχής. Ο βασιλιάς Λικίνιος πλέον εγκατέλειψε το στέμμα και απεσύρθη στον πύργο τους, αφιερωνόμενος στο λόγο του Χριστού και στον ενάρετο ορθόδοξο βίο, κάνοντας έργα κοινωνικής ευποιΐας και συνδράμοντας τους οικονομικά και κοινωνικά αδυνάτους.

Το στέμμα του Λικινίου ανέλαβε ο Σεδεκίας. Ο Σεδεκίας προσπάθησε να μεταπείσει την αγία Ειρήνη να επανακάμψει στην ειδωλολρατική θρησκεία και της πρότεινε μάλιστα να θυσιάσει στα είδωλα. Όταν είδε ότι ήταν ματαία η προσπάθειά του, έδωσε εντολή να ρίξουν με το κεφάλι πρός τα κάτω την Αγία, σε ένα μεγάλο και βαθύ λάκο με φίδια μέσα. Ωστόσο και πάλι με την δύναμη του Θεού, που προστάτευε διαρκώς την Αγία έλαβε χώρα ένα ακόμα θαύμα κατά του μαρτυρίου της.Τα ερπετά δεν δάγκωσαν την Ειρήνη και εξήλθε σώα και αβλαβής απο το λάκο, μετά απο 14 ημέρες παραμονής, σ΄αυτόν. Ο Σεδεκίας εξοργίστηκε με το θαύμα και λυσσασμένος στην κυριολεξία για να εκδικηθεί την μεγαλομάρτυρα Ειρήνη, έδωσε εντολή να πριονίσουν τα πόδια της Αγίας. Πάραυτα με θεία παρέμβαση θεραπεύτηκαν τα πόδια της, ωσάν να μην είχαν υποστεί καμία βλάβη. Εν συνεχεία ο Σεδεκίας έδωσε εντολή να δέσουν την Ειρήνη σε έναν τροχό με μαχαίρια που περιστρέφονταν με την ορμή ενός χειμάρρου. Και πάλι όμως ο Θεός διέσωσε την Αγία. Με παρέμβασή του το νερό σταμάτησε να κυλάει και τελικά δεν τραυμάτισε ο τροχός την μαρτυρική Ειρήνη. 8.000 πολίτες της περιοχής που παρακολουθούσαν τα ανηλεή μαρτύρια της Αγίας, έμειναν έκθαμβοι απο την θεία πρόνοια και προσκύνησαν πλέον τον Χριστιανισμό.

Ο Σεδεκίας παρέδωσε την εξουσία στον γιό του Σαβώρ, που πολεμούσε με πάθος του εχθρούς του πατέρα του. Η Αγία Ειρήνη διασταυρώθηκε με τον Σαβώρ και τον στρατό του πλησίον της πόλης Μαγεδών. Θέλοντας να τιμωρήσει τον Σαβώρ για το μένος του εναντίον των χριστιανών, προσευχήθηκε στον Θεό και τυφλώθηκαν αυτός και ο στρατός του. Εν συνεχεία η αγία ξαναπροσευχήθηκε και ανέκτησαν πάλι την όρασή τους. Όμως το άγιο θαύμα της πρόσκαιρης τιμωρίας τους, δεν συνέτισε τον Σαβώρ και τους διώκτες στρατιώτες του. Αντί να ομολογήσουν στην θεία δύναμη, έδωσε εντολή ο Σαβώρ να καρφώσουν τις πτέρνες της Αγίας Ειρήνης και την εξώθησαν βίαια φορτωμένη με ένα βαρύ σακί με άμμο,να διασχίσει μια μεγάλη απόσταση 3 μιλίων. Πρό του νέου μαρτυρίου όμως της Αγίας Ειρήνης, η γής άνοιξε και έθαψε μέσα της 10.000 απίστους. Πάραυτα 30.000 άνθρωποι απο τους πληθυσμούς της Μαγεδών και της ευρύτερης περιοχής της ασπάστηκαν με το μεγάλο θαύμα τον Χριστιανισμό και μόνον ο αλαζονικός και ασεβής Σαβώρ, ενέμενε στην ειδωλολατρική του πίστη. Με τον θάνατο όμως του Σαβώρ απελευθερώθηκε η εν τω μεταξύ φυλακισθείσα αγία Ειρήνη και της επετράπη η κυκλοφορία της στην πόλη, όπου και πραγματοποίησε πλήθος θαυμάτων, για να ανακουφίσει και ξεκουράσει ηθικά τους κατατρεγμένους και δυστυχισμένους της περιοχής. Η Αγία κατέφυγε στον Πύργο της που ζούσε ο πατέρας της με τον ιερέα Τιμόθεο. Το χριστιανικό κήρυγμα και το πελώριο ηθικό κύρος της Αγίας, έφεραν στον ορθόδοξο δρόμο 5.000 πλέον ειδωλολάτρες, που αποκήρυξαν την παλιά τους θρησκεία, αλλά και τους 33 φρουρούς του πύργου του πατέρα της.

Κατόπιν η Ειρήνη επισκέφθηκε την πόλη Καλλίνικο, την οποία διοικούσε ο βασιλιάς Νουμεριανός, συγγενής του προηγούμενου βασιλέα. Εμφανίστηκε μπροστά στον Νουμεριανό και του διατράνωσε την πίστη της στον Χριστιανισμό. Ο Νουμεριανός εξεμάνη απο το θάρρος της Ειρήνης και έδωσε εντολή να πυρακτώσουν τρία χάλκινα κατασκευσασμένα βόδια και να τοποθετούν την Αγία πότε στο ένα, πότε στο άλλο, μέχρι να θανατωθεί. Και συνέβη τότε με παρέμβαση της θείας δυνάμεως το εξής συγκλονιστικό θαύμα. Το τρίτο βόδι μέσα στο οποίο ευρίσκονταν εκείνη τη στιγμή η Αγία, έκανε μερικά βήματα, σκίστηκε στη μέση και εξήλθε αβλαβής απο αυτό η Ειρήνη. Περί τις 100.000 ειδωλολάτρες που είχαν παρακολουθήσει το συγκλονιστικό θέαμα, πείστηκαν για την ύπαρξη της θείας δύναμης και προσκύνησαν τον Χριστιανισμό.  Καθώς ο Νουμεριανός όδευε πρός τον τέλος της ζωής του, έδωσε εντολή στον έπαρχό του να βασανίσει την Ειρήνη. Ο τελευταίος έδεσε με αλυσίδες την Αγία και την τοποθέτησε σιδηροδέσμια επάνω σε μια φωτιά. Όμως ο μεγαλοδύναμος Θεός για μιαν ακόμα φορά διέσωσε την αγία. Απέστειλε Άγγελό του που παρουσιάστηκε μπροστά στην Ειρήνη και έσβησε τη φωτιά. Έκθαμβος τότε και ο έπαρχος, προσκύνησε τον Χριστιανισμό.

Το κύρος και το όνομα της Αγίας Ειρήνης με τα θαυμάτά της και την αγιοσύνη της έσπασε σύντομα τα μικρά γεωγραφικά όρια της περιοχής της. Και περιήλθε και στ΄ αυτιά του Πέρση βασιλιά. Ο Βασιλιάς Σαβώριος, συγκαιρινός του μεγάλου Κωνσταντίνου, αξίωσε να αποκεφαλίσουν την Ειρήνη. Και αφού εξετελέσθη η εντολή του την έθαψαν. Όμως ο μεγαλοδύναμος Θεός απέστειλε Άγγελό του, που ξανάφερε στη ζωή την μαρτυρική Αγία και την μακάρισε για την θυσιαστική της παρουσία.  Ο Άγγελος μαζί με την αγία μακάρισε και όσους ακόμα πίστεψαν με το μαρτυρικό της παράδειγμα στον Θεό, αλλά και όσους συνάμα επικαλούνται το όνομά της και εορτάζουν την μνήμη της, την ημέρα του αποκεφαλισμού της.

Αφότου η Αγία Ειρήνη αναστήθηκε, πήρε ένα κλαδί ελιάς και πήγε στην πόλη Μεσημβρία, παρουσιαζόμενη στον βασιλιά. Ο βασιλιάς έμεινε άναυδος απο την ζωντανή παρουσία της Αγίας, που θεωρούσε νεκρή μετά τον αποκεφαλισμό της και ευθύς αμέσως ασπάστηκε τον Χριστιανισμό. Βαπτίσθηκε χριστιανός απο τον πατέρα Τιμόθεο και το δικό του παράδειγμα μιμήθηκαν επίσης πολλοί μέχρι τότε ειδωλολάτρες. Ενώ αρκετοί απέδιδαν τιμές ισαποστόλου στην μαρτυρική Αγία.

Η μνήμη της Αγίας Ειρήνης κάθε χρόνο, εορτάζεται στις 5 Μαΐου και της έχει αποδοθεί τιμητικά ο τίτλος της Μεγαλομάρτυρος, ένεκα των ατέλευτων βασανιστηρίων στα οποία υπεβλήθη, για να προασπίσει την χριστιανική της πίστη. Μαζί με τον Άγιο Αρτέμιο,η Αγία Ειρήνη θεωρείται προστάτιδα της Αστυνομίας.

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Α΄ Αναπληρωματικός Δημοτικός Σύμβουλος Αθηναίων
www.panosavramopoulos.blogspot.gr