Ο Εθνομάρτυρας Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος

 Ο Εθνομάρτυρας Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος

Γράφει ο Πάνος Αβραμόπουλος
 


Το βράδυ της αποφράδας 27-ης Αυγούστου 1922 γράφονταν ο τραγικός επίλογος μιας εκ των δραματικοτέρων σελίδων της ελληνικής ιστορίας. Και σε τούτη, την αλήστου μνήμης έκφανση του ιστορικού μας γίγνεσθαι, ο κλήρος - αναπόσπαστο κομμάτι του ελληνικού λαού - δεν μπορούσε παρά να έχει, την δική του συνδρομή. Με τον μαρτυρικό θάνατο του ακατάβλητου πατριώτη Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομου Καλαφάτη, αφού προηγήθηκε η διαπόμπευσή του απο το φανατισμένο τουρκικό πλήθος, η Σμύρνη και μαζί της ολόκληρος ο ελληνισμός της Ιωνίας, παραδίδονταν στην θηριωδία των κεμαλικών στρατευμάτων υπο τον βαλή Νουρεντίν μπέη. Ποιά είναι όμως τα στοιχεία που συνθέτουν την κορυφαία φυσιογνωμία του διαπρεπή κληρικού και εθνομάρτυρος Χρυσόστομου ;  Μια έστω και σύντομη στα πλαίσια της επιφυλλίδας, αποτίμηση της πολυσχιδούς προσφοράς του, θεωρούμε πως συνάδει τόσο με τον σεβασμό της ιστορικής μνήμης, όσο και με την αφύπνιση του υγιούς εθνικού συναισθήματος.Ο Χρυσόστομος γεννήθηκε το 1867 στην Τρίγλια της Προποντίδος και σπούδασε στην περιφημη Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης, όπου έλαβε το ζηλευτό θεωρητικό του υπόβαθρο στην Θεολογική επιστήμη. Σφυρηλατούμενος  στα εθνικά ιδεώδη, στο μεγάλο σχολείο της Χάλκης, εξεδήλωσε ενωρίς τις σπάνιες αρετές μιας πολυσχιδούς φυσιογνωμίας που εμέλλετο να πρωταγωνιστήσει στον Μικρασιατικό Ελληνισμό. Ετσι αποτέλεσε την αιχμή του δόρατος μιας ομάδας φωτισμένων κληρικών που εγκαίρως  διείδαν τη δυνατότητα υλοποίησης της Μεγάλης Ιδέας. Η οποία εκφράζονταν πρακτικά με την προοπτική ενσωμάτωσης του συνόλου των ελληνικών πληθυσμών της Χερσονήσου του Αίμου, της Μικρασίας και των Αιγαιοπελαγίτικων νησιών. Αυτό το απαράμιλλο εθνικό του φρόνημα, βρήκε πεδίο δόξης λαμπρόν, στην υπόθεση του Μακεδονικού Αγώνα, όπου με αμείωτο πάθος και ένταση απο το 1902 μέχρι το 1910 σαν Μητροπολίτης Δράμας δίνεται στην επιτυχή έκβασή του. Η σύγκρουσή του με τις οθωμανικές αρχές της περιοχής είναι αναπόφευκτη, με αποτέλεσμα την ανεπιθύμητη απομάκρυνσή του απο την Μητρόπολη Δράμας, τη εντολή του Πατριάρχη Ιωακείμ Γ’, που γνωρίζοντας ωστόσο τις ικανότητές του, τον τοποθετεί στην νευραλγικής σημασίας για τον ελληνισμό Μητρόπολη Σμύρνης. Και στην Σμύρνη όμως ο φλογερός πατριώτης ευθύς αμέσως πρωτοστατεί σε κάθε δραστηριότητα εθνικού χαρακτήρα, που θα επισύρει την δυσφορία του τουρκικού στρατιωτικού κατεστημένου, ιδία του Νομάρχη Σμύρνης και επιστήθιου φίλου του Τούρκου Υπουργού εσωτερικών Ταλλάτ πασά, Ραχμή βέη.


Το αρνητικό κλίμα επιτείνεται, όταν μετά τους Βαλκανικούς πολέμους 1912-1913 η νεοτουρκική κυβέρνηση εγκαινιάζει σκληρή πολιτική ανθελληνικών διωγμών. Ο Χρυσόστομος καταγγέλλει τις βιαιοπραγίες και την συνακόλουθη μαζική εκδίωξη, των ελληνικών πληθυσμών και επιτυγχάνει την αποστολή στην Σμύρνη Διεύθυνσης ανακριτικής επιτροπής απο τους πρέσβεις των μεγάλων δυνάμεων.Μετά τους Βαλκανικούς πολέμους και προικοδοτημένος με οξύ πολιτικό αισθητήριο καθώς έχει, αντιλαμβάνεται τους κλυδωνισμούς του οθωμανικού κράτους και απευθύνει έκκληση στον ελληνικό πληθυσμό της τουρκικής ενδοχώρας για παραμονή του στα πατρέα εδάφη της Σμύρνης, μέχρι της αποσυνθέσεως του τουρκικού κράτους. Παράλληλα οργανώνει την περίθαλψη και προστασία  των εκτοπισμένων πληθυσμών της Παλαιάς Φωκαίας, της Κρήνης, της Περγάμου και της Μαινεμένης, στην Μητρόπολη της Σμύρνης, σε συνάρτηση με την πετυχημένη προσπάθειας διεθνοποίησης της τουρκικής καταπίεσης. Τούτη η πολύμορφη προσπάθεια του για μιαν ακόμα φορά εξοργίζει τους Τούρκους και με την κήρυξη του Α’ παγκοσμίου πολέμου ο Ραχμή Βέης βρίσκει την πολυπόθητη ευκαιρία για να διατάξει την απομάκρυνση του Χυσοστόμου απο την Μητρόπολη της Σμύρνης. Ετσι τον Αύγουστο του 1914 απελαύνεται στην Κωναταντινούπολη όπου αποδύεται στην συγγραφή στα γαλλικά του έργου του «Ο Ελληνισμός της Μικρασίας και η Νέα Τουρκία», σε μια προσπάθεια ευαισθητοποίησης της διεθνούς κοινότητας, για τα δεινά που υφίσταται ο Μικρασιατικός Ελληνισμός. Εδώ όμως επιχειρεί και μια σοβαρή παρέμβαση στην ελληνική πολιτική σκηνή υποδεικνύοντας στον βασιλιά Κωνσταντίνο να απαγκιστρωθεί απο την κοντόφθαλμη στρατηγική της ουδετερότητας και να πολεμήσει στο πλευρό των συμμάχων.  Και πράγματι η συμπαράσταση των ελληνικών στα συμμαχικά στρατεύματα στο καίριας σημασίας Μακεδονικό μέτωπο, αποφέρει την επαύριο της νίκης ισχυρά διαπραγματευτικά όπλα στην ελληνική κυβέρνηση, που υπο τον εθνάρχη Ελευθέριο Βενιζέλο υπογράφει τον οκτώβριο του 1918 την ανακωχή του Μούδρου. Ο δρόμος για την επιστροφή του Χρυσοστόμου στην Σμύρνη είναι πια γεγονός και ύστερα απο τέσσερα χρόνια επιστρέφει στα ιερά της χώματα, αξιώνοντας συνάμα την εκδίωξη του Ραχμή βέη απο την καρδιά της Ιωνίας. Σε μια ατμόσφαιρα άλλωστε πανδαισίας που δημιουργείται κατά την επιστροφή του σε πανηγυρική δοξολογία της Αγίας Φωτεινής, ανακοινώνει την εκστρατεία του για ένωση της Σμύρνης με την μητέρα Ελλάδα. Η πρωτομαγιά του 1919 επέπρωτο να αποτελέσει την άγια ημέρα όπου τα ελληνικά στρατεύματα κατόπιν εντολής του Ανωτάτου Συμβουλίου της διάσκεψης των Παρισίων, αποβιβάζονται στην Σμύρνη και την απελευθερώνουν μαζί με τον πληθυσμό της ενδοχώρας. Ενώ η υπογραφή της συνθήκης των Σεβρών απο τον Ελευθέριο Βενιζέλο τον Αύγουστο του 1920, με την οποία ολοκληρώνεται το μεγαλόπνοο σχέδιο της Ελλάδος των δυο Ηπείρων και των πέντε θαλασσών, θα εμπνεύσει την άμετρη εκτίμησή του για τον Εθνάρχη, που εν τω μεταξύ έχει καταξιωθεί σε παγκοσμίου βεληνεκούς διπλωματική φυσιογνωμία. Οι οξύτατες πολιτικές αντιπαραθέσεις όμως στην Αθήνα που συνοδεύονται με την απομάκρυνση του Βενιζέλου - τον Δεκέμβριο του 1920 - απο την πολιτική κονίστρα, οδηγούν κατά αδήριτο τρόπο στον διχασμό. Και ο Χρυσόστομος με παρρησία καιτοι Βενιζελικός σε μια ύστατη προσπάθειά του να αποτρέψει την επερχόμενη καταστροφή για τον ελληνισμό, στην οποία συντείνει η άνευρη και βυθισμένη μέσα στις έριδες ελληνική κυβέρνηση, τείνει χείρα βοηθείας στον βασιλιά Κωνσταντίνο. Άλλωστε το παρακμιακό κλίμα στην Σμύρνη που εναρμονίζεται την δίνη της ελληνικής κυβερνήσεως, τροφοδοτεί και η στείρα παρουσία του αυταρχικού αρμοστή Αριστείδη Στεργιάδη. Η διαδεχθείσα τον Ελευθέριο Βενιζέλο κυβέρνηση επιχειρεί την περαιτέρω διείσδυση των ελληνικών στρατευμάτων στα βάθη της Μικρασίας όπου τερματίζεται η νικηφόρος επέλασή τους στον ποταμό Σαγγάριο. Αυτοί όμως οι πολιτικοστρατιωτικοί ελιγμοί εν παραλλήλω με την απομάκρυνση του Εθνάρχη απο την κυβέρνηση, συνεπάγονται την βαθμιαία εγκατάλειψή μας απο τους συμμάχους, που υπο διαφορετικό πρίσμα βλέπουν πια την ανακατανομή του γεωπολιτικού χώρου στα παράλια της Μικρασίας. Έτσι προτείνουν στα πλαίσια συμβιβασμού την αποχώρηση των ελληνικών στρατευμάτων απο την Σμύρνη,  με αντάλλαγμα την παραχώρηση της ανατολικής Θράκης. Την πρόταση ο Χρυσόστομος θα χαρακτηρίσει τερατώδη και δικαίως αφού συναρτάται με την εγκατάλειψη του ελληνισμού της Ιωνίας.  Έτσι αδυνατώντας να προτάξει άλλη μορφή άμυνας ιδρύει μαζί με άλλους θαρραλέους κληρικούς και προκρίτους την Μικαρασιατική Αμυνα, τον Οκτώβριο του 1921, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να αποφευχθεί η εκκένωση της Ιωνίας και να διασωθεί ο υπο την Ανατολή Ελληνισμός. Και σε αυτό όμως το εγχείρημά του ο Χρυσόστομος θα βρεί αντιμέτωπο τον αρμοστή Στεργιάδη που συντασσόμενος με την παραπαίουσα και καρκινοβατούσα βασιλική κυβέρνηση των Αθηνών, κηρύσσει παράνομη την  Μικρασιατική Αμυνα.

Η κατάρρευση του μετώπου δεν αργεί  και η εκδηλωθείσα στις 13 Αυγούστου του 1922 τουρκική επίθεση συνοδεύτε απο την μαζική συρροή χιλιάδων προσφύγων της ενδοχώρας στην Σμύρνη. Καταδεικνύοντας την πλήρη ανυπαρξία στοιχειώδους σχεδίου για αναίμακτη εκκένωση του αμάχου πληθυσμού και την εγκατάλειψή του απο την ελληνική κυβέρνηση, στο έλεος της τουρκικής θηριωδίας. Και τούτη την τραγική  ώρα του χαλασμού - την οποία η διεθνής κοινότητα θα καταγράψει σαν ανεπανάληπτο δείγμα σφαγής, βιαιοπραγιών και φρικαλεοτήτων - ο Χρυσόστομος σαν στοργικός ποιμενάρχης  οργανώνει υποτυπωδώς την περίθαλψη των γεροντοτέρων και την στο μέτρο του δυνατού διαφυγή των γυναικοπαίδων. Οσο για τον εαυτόν του επιφυλάσσει τον τραχύ δρόμο του μαρτυρίου. Μετ’ επιτάσεως προσπαθούν να τον πείσουν οι διπλωματικοί εκπρόσωποι των μεγάλων δυνάμεων για την φυγάδευσή του. Αποκρούει σθεναρά κάθε τέτοια πρόταση δηλώνοντας «βαδίζω προς το μαρτύριον» λίγο πρίν την συνάντησή του, με τον Τούρκο στρατηγό  Νουρεντίν. Μαζί με τον προδομένο εναπομείναντα ελληνικό πληθυσμό παραμένει στην Αγία Φωτεινή. Σε λίγο ο Νουρεντίν αφού πρωτίστως του απευθύνει την κατηγορία του «πρόδοτη» και του «εχθρού» του τουρκικού έθνους, ενώπιον του αλλαλάζοντος φανατισμένου πλήθους, τον παραδίδει στον όχλο για να τον διαπομπεύσει και να τον κατακρεουργήσει. Δεν θα κατορθώσουν ποτέ όμως οι Τούρκοι, την ηθική εξόντωση του Χρυσοστόμου. Ο εθνομάρτυρας Χρυσόστομος αγωνίστηκε μέχρι αναλώσεως της βιολογικής του ικμάδος για την προάσπιση του Ελληνισμού της Ιωνίας, διατρανώνοντας το μεγαλείο της αδούλωτης ελληνικής ψυχής, μα και την αδιαίρετη σχέση λαού και εκκλησίας. Και για τούτη του την προσφορά θα μείνει για πάντα αθάνατος στα μύχια της καρδιάς μας. Στη φωτογραφία η Σμύρνη, καμάρι τότε παγκοσμίως οικονομικής και πολιτιστικής ανάπτυξης, παραδίδεται στις φλόγες και τις θηριωδίες του αιμοσταγούς Νουρεντίν Μπέη και του αλλαλάζοντος τουρκικού πλήθους, που διψάει για αίμα ελληνικό. Το παρόν κείμενό μου δημοσιεύτηκε στις εφημερίδες "ΠΑΤΡΙΣ", "ΑΥΓΗ", Πύργου, αλλά και σε περιοδικά πολιτικού και κοινωνικού προβληματισμού.

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι M.Sc Δ/χος Μηχανικός Ε.Μ.Π.
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Ανδρέας Μπάρκουλης

Ανδρέας Μπάρκουλης

Γράφει ο  Πάνος Ν. Αβραμόπουλος

Αν την δεκαετία του ΄60 όλα τα κοριτσόπουλα ήταν σφόδρα ερωτευμένα με τον μεγάλο στάρ-θρύλο του Χόλιγουντ Ρόκ Χάτσον, στην Ελλάδα υπήρχε και ένας άλλος θρύλος που δονούσε τις γυναικείες καρδιές. Ήταν ο ανεπανάληπτος Ανδρέας Μπάρκουλης. «Κορίτσια, ο Μπάρκουλης !!!» φώναζαν οι μαθήτριες του Αρσακείου σε κάθε παρουσία του μεγάλου μας ζέν πρεμιέ και γίνονταν παντού με την παρουσία του πανζουρλισμός. Έκτοτε η φράση έγινε σλόγκαν που ενσωματώθηκε στα κοινωνικά μας αυτονόητα και εξέφρασε αισθητικά και κοινωνικά μια ολόκληρη εποχή, έχοντας στο κέντρο της, τον μεγάλο μας καλλιτέχνη-πρωταγωνιστή. Ο Ανδρέας Μπάρκουλης υπήρξε ένας μύθος του κινηματογράφου και του θεάτρου μας και αποτύπωσε αδρά τον καλλιτεχνικό του σφραγιδόλιθο στα κινηματογραφικά και θεατρικά μας δρώμενα. Με υποκριτική δεινότητα, εμπνευσμένο χιούμορ, αλλά και την προικοδοσία της φυσικής του ομορφιάς, έδωσε έξοχες ερμηνείες και αποτελεί πάντα κεντρικό σημείο αναφοράς στο πεδίο της υποκριτικής, των μεταπολεμικών μας δεκαετιών. Για τούτο μέχρι σήμερα που έχει αποσυρθεί απο το καλλιτεχνικό μας πεδίο, εκδηλώνονται εκφράσεις λατρείας στο προσωπό του και περιβάλλεται με ξεχωριστή αγάπη απο τον κόσμο του θεάτρου. Ο μεγάλος ζεν πρεμιέ του παλκοσένικου και της μεγάλης μας οθόνης, ευτύχησε στην μακρά και πολύπλαγκτη καλλιτεχνική του διαδρομή, να έχει μια πελώρια συγκομιδή απο ερμηνείες, που έχουν μείνει ανεξίτηλες στην καρδιά και στην μνήμη του καλλιτεχνικού μας κοινού. Συμμετείχε σε περίπου 110 ταινίες, αριθμός που εγγίζει τα μεγάλα ρεκόρ συμμετοχών – πολλές εκ των οποίων συγκαταλέγονται στα διαμάντια του ασπρόμαυρου κινηματογράφου μας – ενώ επίσης πλατιά και επιτυχημένη, υπήρξε η παρουσία του στο παλκοσένικο.

Άλλοτε σαν τραγικός εραστής στο «Μιμίκος και Μαίρη» που υπήρξε μια άλλη εκδοχή του «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» στην μεταοθωνική Ελλάδα, κάποτε σαν απολαυστικός, αξεπέραστος γυναικοκατακτητής στην «Μουσίτσα» με την μοναδική επίσης Αλίκη Βουγιουκλάκη πλάι του, ενίοτε σαν παράνομα ερωτευμένος γιός του Αλή Πασά, Μουχτάρ με την επιφανή χήρα-ανεψιά του Δεσπότη της Λαρίσσης Φροσύνη (Ειρήνη Παππά), την οποία έχει ερωτευτεί και ο πατέρας του Αλής ο Τεπελενλής, τέλος σαν λεπταίσθητος γόης στο μια «Τρελή-τρελή σαραντάρα» με τη αξεπέραστη Ρένα Βλαχοπούλου, μας πρόσφερε ακένωτες μερίδες γέλιου – σαν ένας κορυφαίος κωμικός -  και μας έκανε συνάμα να δακρύσουμε, με τις δραματικές μαρμαρυγές της υποκριτικής του φυσιογνωμίας. Ο Ανδρέας Μπάρκουλης διακρίθηκε περισσότερο στο φάσμα της κωμωδίας και για τούτο τον κατατάσσουμε στους μεγάλους μας κωμικούς. Αλλά και στις δραματικές του ερμηνείες, υπήρξε επίσης κορυφαίος. Ένα πολυδύναμο υποκριτικό ταλέντο, όπως εξάλλου είχε ξεκινήσει τα πρώτα του βήματα, στα δύσκολα μονοπάτια της τέχνης.

Ο μεγάλος μας κωμικός είδε το φως της ζωής στις 24 Ιουλίου του 1936 στον Πειραιά. Ηδη απο τα γυμνασιακά του χρόνια είχε εκδηλώσει ξεχωριστή έφεση για το θέατρο και πρωταγωνιστούσε έτσι με ιδιαίτερη επιτυχία στις οργανωμένες σχολικές παραστάσεις. Με την αποπεράτωση των γυμνασιακών του σπουδών, παρακολούθησε μαθήματα υποκριτικής στην Σχολή Θεάτρου του Κώστα Μιχαηλίδη, όπου και ξεδίπλωσε τις σπουδαίες υποκριτικές του ικανότητες. Με το μεράκι, το πάθος, αλλά και το σπουδαίο λυρικό του κύτταρο, γρήγορα απέσπασε τον χαρακτηρισμό του μεγάλου ταλέντου, που του άνοιγε σιγά σιγά τον δρόμο, της σπουδαίας και επιτυχημένης καλλιτεχνικής του σταδιοδρομίας. Αρχικά ο Ανδρέας Μπάρκουλης έπαιξε σε παραστάσεις αρχαίου θεάτρου με το θεατρικό σχήμα των Σπύρου Μουσούρη και Κρινιώς Παπά και έκτοτε σταδιακά θα κερδίσει την περίσεπτη θέση του, στα θεατρικά και κινηματογραφικά μας δρώμενα.

Πρόβα τζενεράλε στο σανίδι ο μεγάλος μας πρωταγωνιστής θα κάνει 1956 και ένα χρόνο αργότερα θα κάνει και την πρωτόλεια εμφάνισή του στην μεγάλη οθόνη με την ταινία «Μαρία η Πενταγιώτισσα». Σε μικρό χρονικό διάστημα θα αναγνωριστεί καλλιτεχνικά ως κορυφαίος πρωταγωνιστής – ζεν πρεμιέ και έκτοτε θα ακολουθήσει η καταιγιστική παρουσία του στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Όπως πραναφέραμε πολλές απο τις 110 ταινίες στις οποίες συμμετείχε ο Ανδρέα Μπάρκουλης, αποτιμώνται στις μεγάλες στιγμές του ασπρόμαυρου ελληνικού κινηματογράφου. Ενδεικτιά αναφέρουμε τις : «Διακοπές στην Αίγινα» (1958), «Ο Μιμίκος και η Μαίρη» (1958), «Η Μουσίτσα» (1959), «Μια Ιταλίδα στην Ελλάδα» (1958), «Το Δόλωμα» (1964), «Μην είδατε τον Παναή» (1962), «Τζένη Τζένη» (1965),  «Μια τρελή τρελή Σαραντάρα» (1970), «Ησαΐα μη Χορεύεις» (1969) κ.α.

Μετά την κορύφωση της κινηματογραφικής και θεατρικής του παρουσίας, ο Ανδρέας Μπάρκουλης, επιχείρησε μια τομή στην σταδιοδρομία του, αποζητώντας καριέρα στο τραγούδι στην Αμερική, που τελικά δεν εστέφθη με επιτυχία. Επανέκαμψε στην Ελλάδα και σιγά-σιγά ξαναβρήκε τον βηματισμό του στα κινηματογραφικά και θεατρικά μας δρώμενα. Τα τελευταία χρόνια έχει αποσυρθεί απο την ενεργό καλλιτεχνική δραστηριότητα και απολαμβάνει τη θαλπωρή της γυναίκας του, αλλά και του νεαρού γιού του, στους οποίους διοχετεύει όλη την αγάπη και την ευαισθησία του. Ενώ τον κατευοδώνει πάντα η αγάπη και ηθική επιδοκιμασία του καλλιτεχνικού μας κοινού, που στο πρόσωπό του βλέπει τον αξεπέραστο ζεν πρεμιέ της δεκαετίας του ΄70. Τον άνθρωπο που έκανε να δονούνται ολες οι γυναικείες μαθητικές καρδιές και να ξεσπά σε εκδηλώσεις λατρείας στο πρόσωπό, του όλος ο γυναικόκοσμος !!!

Πλούσιο ταλέντο, δυνατό λυρικό κύτταρο, ζεστή μελωδική φωνή, μεσογειακό ταμπεραμέντο και αρμονία στην κίνηση, αλλά και μια αξεπέραστη φυσική ομορφιά, ήταν τα στοιχεία που συνέθεσαν την εξαίρετη καλλιτεχνική ταυτότητα του μοναδικού Ανδρέα Μπάρκουλη. Πόσο ωραίος ήταν αυτός ο ψηλός, που συνέγειρε με τις ερμηνείες του τον γυναικείο κόσμο και κατέστησε την παρουσία του κοινωνικό σύνθημα ; Και πόσο γλυκά έρχεται στα αυτιά μας η ιαχή «Κορίτσια ο Μπάρκουλης» !!! Το παρόν κείμενο έχει δημοσιευθεί στις εφημερίδες της Ηλείας «ΠΑΤΡΙΣ» και «ΑΥΓΗ» και σε περιοδικά πολιτιστικού χαρακτήρα.

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι M.Sc Δ/χος Μηχανικός Ε.Μ.Π.
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Άγιος Διονύσιος, το αρχοντόπουλο της Ζακύνθου

Άγιος Διονύσιος, το αρχοντόπουλο της Ζακύνθου

Γράφει ο  Πάνος Ν. Αβραμόπουλος

Υπήρξε πρότυπο ανιδιοτέλειας, αλτρουισμού και κοινωνικής αλληλεγγύης, μέχρις του σημείου να προστατέψει τον δολοφόνο του αδελφού του και με το βαθύβλυστο θρησκευτικό του συναίσθημα, αναγορεύτηκε στις άγιες μορφές της χριστιανοσύνης μας, ο άγιος Διονύσιος εκ Ζακύνθου, επίσκοπος Αιγίνης. Ο άγιος Διονύσιος είδε το φως της ζωής στο χωρίο Αιγιαλός της Ζακύνθου το 1547. Το κοσμικό του όνομα ήταν Δραγανίγος ή Γραδενίγος Σιγούρος. Είχε την ηθική ευτυχία να μεγαλώσει σε ένα προηγμένο κοινωνικά και οικονομικά περιβάλλον και να λάβει μια πολύ υψηλού επιπέδου για την εποχή ανατροφή και παιδεία. Οι γονείς του είχαν ενεργό συμμετοχή στους πολέμους κατά των Ενετών και των Τούρκων και απέκτησαν έτσι αριστοκρατικούς τίτλους ευγενείας. Το όνομα του πατέρα του ήταν Μώκιος και της μητέρας του Παυλίνα, ενώ είχε ακόμα και δυο αδέλφια τον Κωνσταντίνο και την Σιγούρα. Χωρίς ιστορικά να είναι τεκμηριωμένο, πληροφορίες απο την κοινωνική ζωή της Ζακύνθου, φέρουν τον Αγιο Διονύσιο να είχε ως ανάδοχο τον άγιο Γεράσιμο. Σημαντικό ρόλο στην διαπαιδαγώγηση του νεαρού Σιγούρου έπαιξε ο εν κατοίκω δάσκαλός του Καιροφυλάς, που τον μύησε τόσο στα ελληνικά γράμματα, όσο και στην εκκλησιαστική παιδεία. Ο άγιος Διονύσιος είχε ξεχωριστή έφεση τις ξένες γλώσσες. Μιλούσε έτσι άπταιστα ιταλικά, πέραν των ελληνικών, ενώ διασώζεται μια επιστολή του στα αρχαία ελληνικά με πολύ υψηλού επιπέδου κριτικά σχόλια, πάνω στην θεολογική παρουσία του Γρηγορίου του Παλαμά, που αναδεικνύει την εξαίρετη γνώση του στα αρχαία ελληνικά, συνάμα όμως και την πολυμερή θεολογική του παιδεία. 

Ο νεαρός Διονύσιος, απο νωρίς εξεδήλωσε αγάπη και ζήλο για το χριστιανικό δόγμα και την ορθοδοξία ευρύτερα. Με τον θάνατο των γονιών του, μόλις σε ηλικία 20 ετών ο άγιος, αφού πρωτίστως δώρησε όλη την περιουσία του στον αδελφό του, με την σαφή δέσμευση για την αποκατάσταση της αδελφής του, δόθηκε στον μοναχισμό. Η μεγάλη οικονομική του ευμάρεια που προμήνυσε μια άνετη και εξασφαλισμένη ζωή, δεν τον εμπόδισε να υιοθετήσει την φυσική του κλήση, που ήταν ο μοναχισμός. Εκάρη έτσι μοναχός με το όνομα Δανιήλ, στην μονή Στροφάδων, νότια της Ζακύνθου. Πολύ σύντομα με τον σκληρό ασκητικό βίο, τον οποίο υπηρετούσε με απαρασάλευτη πίστη, αλλά και την επίπονη μελέτη θεόπνευστων κειμένων, αναδείχθηκε σε κυρίαρχη μορφή του ασκητισμού και αποσπώντας την αποδοχή και εκτίμηση όλων των μοναχών, έγινε ηγούμενος της μονής. Μετά απο ένα χρόνο, ο μοναχός θα λάβει το χρίσμα του ιερέως απο τον επίσκοπο Κεφαληνίας και Ζακύνθου Θεόφιλο, έστω και αν είψε σοβαρές επιφυλάξεις για την δυνατότητά του να ανταποκριθεί στις ποικίλες ευθύνες του αξιώματος. Το 1577 ο άγιος Διονύσιος παίρνει την μεγάλη απόφαση να επισκεφθεί τους αγίους τόπους. Πρωτίστως όμως θα επισκεφθεί την Αθήνα, προκειμένου να λάβει την ευλογία του επισκόπου Νικάνορα. Όμως η θεολογική πολυμέρεια και το βαθύ θρησκευτικό συναίσθημα του Αγίου Διονυσίου, δεν πέρασαν απαρατήρητα απο τον Νικάνορα που εντυπωσιασμένος, εξετίμησε πως στο πρόσωπό του βρήκε τον καταλληλότερο ιερωμένο για την χηρεύουσα τότε επισκοπή Αιγίνης. Για τούτο και απηύθυνε επιστολή πρός τον Οικουμενικό Πατριάρχη Ιερεμία, που του εγκωμίαζε τον νεαρό Δανιήλ. Ο πατριάρχης συνήνεσε στην πρόταση του Νικάνορα και έτσι ο ιερέας Δανιήλ, εχρήσθη επίσκοπος Αιγίνης, με το όνομα Διονύσιος. Απο την έπαλξη του επισκόπου Αιγίνης, ο άγιος Διονύσιος θα επιδοθεί σε ένα πολυεπίπεδο κοινωνικό και πνευματικό έργο, ανακουφίζοντας τους κοινωνικά και οικονομικά αδυνάτους και προσφέροντας με το υψηλό θεολογικό του φρόνημα, ηθική ανάταση, σε όλους τους κατοίκους του νησιού. Πάραυτα ο Διονύσιος αισθάνονταν πάντα ότι  φυσικός του χώρος ήταν ο μοναχισμός, ενώ παράλληλα είχε υποσκαφθεί απο την υπεράναλωση των δυνάμεών του η υγεία του. Πήρε έτσι την απόφαση να παραιτηθεί του επισκοπικού αξιώματος και για τούτο απέστειλε επιστολή παραιτήσεως, τόσο πρός τον πατριάρχη Ιερεμία, όσο και πρός τον Μητροπολίτη Αθηνών Νικάνορα. Ο πατριάρχης όμως επ ουδενί λόγω ήθελε να παραμείνει αναξιοποίητο το πελώριο ηθικό και πνευματικό κεφάλαιο του Διονυσίου. Τον παρότρυνε έτσι μετ επιτάσεως να αναλάβει καθήκοντα χωροεπισκόπου Ζακύνθου. Όμως δεν ήταν αρεστή στο περιβάλλον του επισκόπου Ζακύνθου, η υψηλή αποδοχή και η αγάπη με την οποία περιέβαλλε ο λαός του νησιού, την ακαταπόνητη θεολογική και κοινωνική δραστηριότητα του Διονυσίου. Τον διέβαλαν έτσι για δήθεν υπέρβαση των θεολογικών του αρμοδιοτήτων, στον διοικητή του νησιού Νικόλαο Δαπόντε. Ο τελευταίος ζήτησε την παραίτηση απο το αξίωμα του χωροεπισκόπου του Διονυσίου και ο άγιος για να αποτρέψει την δημιουργία αντεγκλήσεων παραιτήθη αμέσως. 

Ένα όμως αξεπέραστο σε αλτρουισμό γεγονός, που καταδεικνύει το ηθικό μεγαλείο του αγίου Διονυσίου, είναι αυτό της προστασίας του δολοφόνου του αδελφού του. Όπως διασώζεται απο έγγραφες κοινωνικές μαρτυρίες στα Βενετικά αρχεία, οι οικογένειες Σιγούρου και Μονδίνου έτρεφαν μεταξύ τους αβυσσαλέο μίσος. Και οι χειροδικίες ήταν σύνηθες φαινόμενο ανάμεσα στις δυο οικογένειες. Σε κάποιαν απο αυτές ο αδελφός του Αγίου Διονυσίου, Κωνσταντίνος έπεσε νεκρός. Και στην προσπάθειά του ο δολοφόνος να διαφύγει απο τις αρχές, ζήτησε άσυλο σε ένα μοναστήρι στο οποίο ηγούμενος ήταν ο άγιος Διονύσιος, χωρίς να γνωρίζει όμως την συγγένεια μεταξύ του μοναχού και του δολοφονηθέντος Κωνσταντίνου. Μόλις έφτασε λοιπόν στην μονή ο Μονδίνος ερωτήθηκε απο τον Διονύσιο γιατί ζητούσε καταφύγιο, ενώ δεν επιτρέπονταν η παραμονή σε λαϊκούς. Η απάντηση τότε του Μονδίνου ήταν πως εκυνηγούνταν απο τους Σιγούρους, που τους είχε δολοφονήσει τον αδελφό Κωνσταντίνο !!! Αλλά και το απαράμιλλο ηθικό μεγαλείο του Αγίου Διονυσίου; Παρόλη την άφατη θλίψη του για τον θάνατο του αγαπημένου του αδελφού, όχι μόνο έκρυψε προσωρινά τον φονιά, αλλά τον βοήθησε συνάμα και να φυγαδευτεί. Με τον τρόπο αυτό ο εμπνευσμένος μοναχός, αλλά και ύψιστος υπηρέτης του κηρύγματος του ευαγγελίου, δίνοντας έμπρακτο παράδειγμα απροσέγγιστης χριστιανικής αγάπης, με την θυσιαστική προσωπική του μαρτυρία, απέτρεψε ένα ακόμη έγκλημα αντεκδίκησης, ενώ έδωσε την δυνατότητα μεταμελείας στον δολοφόνο για την ειδεχθή πράξη του.

Στη δύση του βίου του ο άγιος Διονύσιος είχε καταφύγει στο Μοναστήρι της Θεοτόκου της Αναφωνήτριας, όπου και τον επισκέπτονταν πλήθος πιστών, για να λάβει την ευλογία του, αλλά και τις πολύτιμες συμβουλές του. Απεβίωσε σε ηλικία 72 ετών στις 17 Δεκεμβρίου του 1622, ημερομηνία κατά την οποία η ανατολική ορθόδοξη εκκλησία τιμά την μνήμη του. Τελευταία επιθυμία του αγίου ήταν να ενταφιαστεί στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου Στροφάδων, στην οποία και είχε χηροτονηθεί ιερέας. Τρία χρόνια αργότερα το λείψανο του αγίου, διεκομίσθη στην γενέθλια γή του της Ζακύνθου, όπου φυλάσσεται μέχρι σήμερα – στον ομώνυμο πρός τιμήν του ναό- άφθαρτο και αναβλύζοντας θείο μύρο. Αποτελεί μαζί με τα λείψανα των αγίων Γερασίμου στην Κεφαλονιά και αγίου Σπυρίδωνος στην Κέρκυρα, ένα από τα τρία ιερά λείψανα του Ιονίου Πελάγους. Το 1703 το οικουμενικό πατριαρχείο ανακήρυξε τον μοναχό Διονύσιο Άγιο της ορθοδόξου ανατολικής εκκλησίας. Ωστόσο και πρίν την επίσημη ανακήρυξή του, ο άγιος Διονύσιος για τον ενάρετο και εμπνευσμένο θεολογικά βίο του, είχε αναγνωριστεί ως ιερά μορφή της εκκλησίας μας, από τον πολυαγαπημένο του λαό της Ζακύνθου. Αδιαφιλονίκητα αποτελεί μια από τις περίσεπτες μορφές της ορθοδόξου εκκλησίας.

* Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος είναι M.Sc. Δ/χος Μηχανικός Ε.Μ.Π.

Ελευθέριος Βενιζέλος, ο παμμέγιστος ...

Ελευθέριος Βενιζέλος, ο παμμέγιστος ...

Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος

«Στην πολιτική ιστορία ενός έθνους, μερίδιο έχουν όλοι όσοι συμμετέχουν στο πολιτικό του γίγνεσθαι. Στον θρύλο όμως που εξάπτει την φαντασία και τους μύχιους πόθους ενός  λαού, μερίδιο έχουν μόνον οι εκλεκτοί. Και ο Ελευθέριος Βενιζέλος αδιαφιλονίκητα ανήκει σε αυτούς, περιβεβλημένος με την αλουργίδα του λυτρωτή του Εθνους».Ο εμπνευστής και θεμελιωτής της μεγάλης Ελλάδος των πέντε θαλασσών και των δυο Ηπείρων, ο θεσμικός και νομοθετικός εκσυγχρονιστής  της δημόσιας ζωής, ο ριζοσπαστικός μεταρρυθμιστής τέλος της εθνικής παιδείας που στο πρόσωπό του εξηύρε έναν αμετανόητο «εραστή» της. Ο πολιτικός του οποίου -  κατά τον φανατικό του αντίπαλο και ιδρυτή της «Καθημερινής» Γεώργιο Βλάχο – «η μορφή απλώθη ως παμμέγιστον φώς στον τόπο . . . ο οποίος κατέστησε με τον πλούτον του νού του διπλήν την πατρίδαν του . . . ». Δεν αναγορεύτηκε όμως απο την ιστορική μνήμη ο Ελευθέριος Βενιζέλος, σαν ο κορυφαίος πολιτικός μόνον της εποχής του. Επτά δεκαετίες παρήλθαν απο τον θάνατό του και ο επαναστάτης του Θέρισου εξακολουθεί να αποτελεί την βασική διαιρετική τομή του πολιτικού μας πεδίου. Ποια συστατικά  στοιχεία όμως συνέθεταν την αριστουργηματική πολιτική φυσιογνωμία του αείμνηστου Εθνάρχη, μέσω των οποίων πραγμάτωσε το απροσμετρήτων διαστάσεων - και με διεθνή κυρίως αναγνώριση . . .  - εθνικό του έργο ; Ο  «γιός του ψηλορείτη» όπως μυθιστορηματικά προσωπογραφήθηκε απο τον πατριάρχη της ελληνικής δημοσιογραφίας και ακαδημαϊκό Σπύρο Μελά – άλλωστε και ο ίδιος ο εθνάρχης χρησιμοποίησε σαν εφαλτήριο της πολιτικής του σταδιοδρομίας την δημοσιογραφία, με μαχητική αρθρογραφία γύρω απο το ακανθώδες εθνικά κρητικό ζήτημα - διακρίθηκε πάνω απο όλα για τον ευφάνταστο ρεαλισμό του. Ενοράσεις μεγαλόπνοες και τολμηρές που εδράζονταν όμως στην ψυχρή, θετική και ρεαλιστική αποτίμηση της πραγματικότητος, εν παραλλήλω με ευφυείς συλλήψεις και ιδέες είχε ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Τούτα τα στοιχεία εξάλλου συντέλεσαν, στο να αποδεσμευτεί πολύ ενωρίς απο τις κομματικές αλυσίδες.

Ενώ η πρωτοποριακή εγκαθίδρυση του ακομμάτιστου «κράτους δικαίου» που συνοδεύτηκε απο προοδευτική κοινωνική πολιτική ιδίως κατά την δεκαετία του 1910, όσο αυστηρά  και αν αποτιμηθούν, συνέδραμαν την κοινωνική συνοχή και την στρατιωτική θωράκιση της χώρας με τις συνεπαγόμενες επωφελείς εθνικές και διεθνοπολιτικές προεκτάσεις. Απόρροια των οποίων υπήρξε η εγγραφή σοβαρών παρακαταθηκών απο την Ελλάδα, στην προσπάθεια αναβάθμισης του διεθνοπολιτικού της status. Απο την άλλη ο Ελευθέριος Βενιζέλος αποτέλεσε έναν απο τους ολίγους Έλληνες πολιτικούς που δεν φοβήθηκαν το πολιτικό κόστος, που συνεπήγετο  η χαλιναγώγηση των ακόρεστων παθών των λαικών μαζών. Οταν παρίστατο ανάγκη πρόταξε σθεναρά την αντίθεσή του στα φαινόμενα του εκμαυλισμού και της φαυλοκρατίας καταβάλλοντας ασφαλώς και το απαιτούμενο κόστος, που προσήγγισε μέχρι και αυτήν την φυσική του εξόντωση. Μια δολοφονική απόπειρα άλλωστε στον σταθμό της Λυών στο Παρίσι στις 30 Ιουλίου του 1920 - δυο μέρες μετά, απο την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών, με την οποία υλοποιούνταν το όραμα της Μεγάλης Ελλάδος !!! - καθώς και η δολοφονική απόπειρα το βράδυ της 6-ης Ιουνίου του 1933 στην Λεωφόρο Κηφισίας όταν  επέστρεφε απο το σπίτι της πολυαγαπημένης του Πηνελόπης Δέλτα, συνιστούν την άδικη αμοιβή απέναντι στον Εθνάρχη. Με την προσπάθεια ηθικής εξόντωσης να έχει προηγηθεί στην δημιουργία αναθέματος στις 13 Δεκεμβρίου του 1916 στο  Πεδίον του Άρεως. Χυδαία συμπεριφορά που υποδαύλιζαν τα  επικρατούντα εκείνη την εποχή στον ελληνικό λαό διχαστικά σύνδρομα. Για την οποία κλαίγοντας ο εθνικός μας ποιητής Κωστής Παλαμάς έγραψε : « Μεγάλος είσαι και αν το πιστέψεις πως ο λαός σου, βάγια θα στρώνει για να διαβαίνεις, παιδί που θά’ σαι. Μεγάλος είσαι και θα πεθάνεις και θα σου φτύνουν την τρανοσύνη και ο τιποτένιος και ο πεχλιβάνης».  Αν μισήθηκε και δίχασε ίσως μερικές φορές ο Ελευθέριος βενιζέλος, πολύ περισσότερο όπως προαναφέραμε λατρεύτηκε και από-θεώθηκε όσο κανείς άλλος πολιτικός. Χαρακτηριστικά εδώ είναι τα λόγια του θαυμαστή του Ηλία Τσιριμώκου «Σε αντίθεσιν με τον Bismarkπου μεγάλυνε την Γερμανίαν, αλλά σμίκρυνε τους Γερμανούς, αυτός μεγάλυνε και την Ελλάδα και τους Ελληνες».Δεν είχε ελαττώματα ο εθνάρχης θα αντιτείνει ο ακριβοδίκαιος ιστορικός ; Βεβαίως και είχε. Με την φιλαυτία, τον ανεκδιήγητο εγωκεντρισμό  και τον απολυταρχικό τρόπο διοίκησης του κόμματός του να δεσπόζουν. Δεν είναι ικανές όμως τούτες οι ανθρώπινες αδυναμίες, που αδιαμφισβήτητα σκίασαν το  μεγαλείο του, να κηλιδώσουν συνολικά την απαστράπτουσα πολιτική του φυσιογνωμία. Παμμέγιστος υπήρξε ο Ελευθέριος Βενιζέλος και γερά θεμελιωμένος ο θρύλος του. Μιας και ο έπαινος του «Δήμου» δεν στοιχειοθετείται στις λεπτομερείς παραλείψεις - που πολλές φορές είναι επώδυνες για τους επιγόνους της ιστορίας και τους κομπάρσους της - αλλά στα έργα τα σοβαρά και τα μεγάλα που «εκτρέπουν» τον ρούν των ανθρώπινων κοινωνιών . . . Το παρόν κείμενο είναι απόσπασμα απο το κυκλοφορούν βιβλίο μου απο τις εκδόσεις "ΤΑΛΩΣ Φ." (Έκδοση με την ευγενική χορηγία της Κ.Ε.Δ.Κ.Ε. Κεντρικής Ένωσης Δήμων & Κοινοτήτων Ελλάδος) "ΟΙ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ".

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος είναι M.Sc. Δ/χος Μηχανικός Ε.Μ.Π.
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Πολιτική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος (Μέρος Εικοστό Δεύτερο)

Πολιτική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος  (Μέρος Εικοστό Δεύτερο) 

Γράφει ο  Πάνος Ν. Αβραμόπουλος

Απόρροια αυτής της στρέβλωσης ήταν ο Χαρίλαος Τρικούπης να κληρονομήσει ένα δημόσιο τομέα με επτά φορές περισσότερους δημοσίους υπαλλήλους από ότι είχε πραγματικά ανάγκη, λαμβάνοντας ως μέτρο σύγκρισης την δημόσια διοίκηση της Αγγλίας.  Στο πεδίο τώρα της εξωτερικής πολιτικής ο Χαρίλαος Τρικούπης υιοθέτησε φιλοαγγλική πολιτική. Ίσως σ΄ αυτήν του την επιλογή να είχε επηρεαστεί και από τους παραδοσιακούς δεσμούς της οικογένειάς του, με την αγγλική ηγέτιδα πολιτική τάξη. Ας μην λησμονήσουμε εδώ ότι ήταν και ανεψιός του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου. Όμως ήταν εμφανές ότι ο Τρικούπης όπως και ο Ελευθέριος Βενιζέλος αργότερα στην ύστερη φάση της πολιτικής του σταδιοδρομίας έριξε το βάρος στην οικονομική, διοικητική και θεσμική ανασυγκρότηση της χώρας και λιγότερο στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής. Η αγγλική πολιτική όπως είχαμε δει πρωθύστερα είχε ισχυροποιηθεί με το δημοψήφισμα για τον πρίγκιπα Αλφρέδο το 1862 και απώλεσε τα ερείσματά της με τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο. Ο Χ. Τ. προσανατολίστηκε λοιπόν στην ισχυροποίηση της αγγλικής επιρροής κατά την πρωθυπουργία του. Αλλά ας δούμε από πού αντλεί ο Χαρίλαος Τρικούπης τα απαιτούμενα μεγάλα  κεφάλαια  για να υλοποιήσει το ευρύ πρόγραμμα των μεταρρυθμίσεων  του.  Το περιζήτητο ιδιωτικό χρήμα διοχετεύεται στη βιομηχανία, τις τράπεζες, τα ορυχεία και εν γένει τις ιδιωτικές επενδύσεις. Όχι όμως στα ταμεία του δημοσίου. Έτσι ο Χ.Τ. προσφεύγει αναπότρεπτα στον εξωτερικό δανεισμό και την επαχθή σκληρή φορολογία, που γονατίζει τα λαϊκά στρώματα και εμπνέει το μίσος για τον Μεσολογγίτη πολιτικό. Ο Θόδωρος Δεληγιάννης αδράχνει την ευκαιρία και με δήθεν φιλολαϊκά μέτρα αναλαμβάνει έτσι αρκετές φορές την πρωθυπουργία, ανακόπτοντας το μεταρρυθμιστικό έργο του Χ.Τ. Εστίαζε μάλιστα την πολιτική του στην δραστική περικοπή των δημοσίων δαπανών. Στο απόγειο αυτής  της δημοσιονομικής πολιτικής του προβαίνει σε ένα γελοίο μέτρο με στόχο την απερίσκεπτη δήθεν περιστολή της σπατάλης. Αποφασίζει έτσι το κλείσιμο των ελληνικών πρεσβειών στο εξωτερικό το 1885, με αποτέλεσμα την διεθνή μόνωση της χώρας και τον θανάσιμο τραυματισμό της διεθνούς της εικόνας. Το μεταρρυθμιστικό έργο έτσι του Χαρίλαου Τρικούπη διακόπτεται βίαια από την  ασπόνδυλη πολιτική του Δεληγιάννη και κοντά σ΄ αυτό μετά από τις αλλεπάλληλες εκλογικές του ήττες, έρχεται το 1893 η πτώχευση της χώρας. Η αδυναμία της δηλαδή να αντεπεξέλθει στις διεθνείς δανειστικές της υποχρεώσεις. Ο Χαρίλαος Τρικούπης αναφώνησε το ιστορικό «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν». Δραματικές επιπτώσεις της τότε δημοσιονομικής μας κατάρρευσης ήταν η αδυναμία περαιτέρω δανεισμού της χώρας για να μπορέσει να αναστηλωθεί η οικονομία και η εξευτελιστική για το κύρος της δέσμευση των δημοσίων εσόδων της για να εξυπηρετηθούν τα δάνεια του εξωτερικού. 

Το 1895 ο Χαρίλαος Τρικούπης μέσε σε ένα περιβάλλον κατάπτωσης δίνει την τελευταία του εκλογική μάχη. Υπέστη εκλογική πανωλεθρία. Μάλιστα δεν κατόρθωσε να εκλεγεί βουλευτής, ούτε ο ίδιος ως πρωθυπουργός της χώρας !!! στην περιφέρειά του το Μεσολόγγι. Καταπικραμένος τότε είπε την περιβόητη φράση «Ανθ ημών Γουλιμής» υπαινισσόμενος ότι αντί για αυτόν – για τέσσερις μόλις ψήφους - που με την λαμπρή και εμπνευσμένη πολιτική του είχε επιχειρήσει την θεσμική ανασυγκρότηση και την ταχεία αναδιοργάνωση της χώρας, εξελέγετο ένας άσημος και ασήμαντος πολιτικός του Μεσολογγίου. Άδικη αμοιβή για ένα λαμπρό ελληνόπουλο που είχε σφραγίσει με την εμπνευσμένη παρουσία του τα βήματα της σύγχρονης Ελλάδας. Όμως ας δούμε και την ευγένεια ήθους του εκλεγέντος Άνθιμου Γουλιμή. Μόλις πληροφορήθηκε το γεγονός έμεινε έκπληκτος. Προσεφέρθη έτσι να παραιτηθεί για να εκλεγεί στη θέση του ο Χαρίλαος Τρικούπης, ο μεγάλος έλληνας πολιτικός δεν απεδέχθη την αβρότητα του Γουλιμή. Κατέφυγε στο εξωτερικό και ένα έτος αργότερα το 1896 έχασε τη μάχη με τη ζωή στο Παρίσι. Στη φωτογραφία ο Άνθιμος Γουλιμής, είχε εκλεγεί στην θέση του μεγάλου Χαριλάου Τρικούπη, που πλήρωνε βαρύ φόρο πολιτικής υστεροφημίας και αξιοπρέπειας, επειδή είχε αποτολμήσει την δημοσιονομική εξυγίανση της χώρας. Αλοίμονο !!! έτσι πλήρωνε η Ελλάδα πάντα τα άξια παιδιά της. Ωστόσο ο Γουλιμής αν και δεν ήταν μεγάλος πολιτικός, είχε ήθος και ευπρέπεια. Μολις συνειδητοποίησε τι είχε γίνει, προσεφέρθη να παραιτηθεί για να καταλάβει τη θέση του ο Χαρίλαιος Τρικούπης. Καταπικραμένος όμως ο λαμπρός Μεσολογγίτης πολιτικός μας, έπαιρνε τον πικρό δρόμο της μοναξιάς στο Παρίσι, όπου και θα πεθάνει ένα χρόνο μετά. Έτσι γράφονταν δυστυχώς η πολιτική ιστορία της Ελλάδος απο αρχαιοτάτων χρόνων, με τις περίεργες και ηθικά άδικες τροπές της... Συνεχίζεται …

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι υποψήφιος Βουλευτής της «Ένωσης Κεντρώων» στην Α΄ Αθηνών.
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Λάμπρος Κωνσταντάρας

Λάμπρος Κωνσταντάρας

Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος

Πόσες και πόσες φορές δεν αισθανθήκαμε ηθική έξαρση και ατελείωτο χιούμορ, με τα ανεπανάληπτα καμώματα του ερωτύλου «πενηντάρη», της  χρυσής εποχής του ασπρόμαυρου κινηματογράφου μας Λάμπρου Κωνσταντάρα; Ήταν ο ρόλος που καθιέρωσε τον μεγάλο μας ηθοποιό στο κινηματογραφόφιλο πρωτίστως και θεατρόφιλο κοινό και τον κατέστησε από τα πιο λαμπρά αστέρια της έβδομης τέχνης μας. Προικοδοτημένος με πηγαίο ταλέντο, φυσική ομορφιά, αλλά και έχοντας στην σκευή του την  θεατρική διαπαιδαγώγηση του μεγάλου Γάλλου θεατρανθρώπου Λουί Ζουβέ, ο απαράμιλλος κωμικός μας γρήγορα ξεχώρισε στο παλκοσένικο και διήνυσε μια πολύπλαγκτη καλλιτεχνική διαδρομή, της οποίας η συγκομιδή είναι γιγάντια. Με πλήθος εξαιρετικών ερμηνειών, σε πάνω από 90 ταινίες και πολλές συνάμα παραστάσεις, που τον ανέδειξαν στους κορυφαίους του θεάτρου και του κινηματογράφου μας. Στην πρώτη φάση της καλλιτεχνικής του παρουσίας, ο Αθηναίος ηθοποιός ερμήνευσε δραματικούς ρόλους, ενίοτε τον ζεν πρεμιέ δοθείσης και της σπουδαίας φυσικής του ομορφιάς, για να καταλήξει στους οικείους κωμικούς του ρόλους. Όπως του στοργικού και καλοσυνάτου πατέρα, ή του ερωτύλου «τρελοπενηντάρη», που τον αναγόρευσαν σε σύμβολο της μεγάλης μας οθόνης.

Η ζωή του απαράμιλλου Λάμπρου Κωνσταντάρα, ήταν όπως και η καλλιτεχνική του παρουσία, πολύπλαγκτη και θυελλώδης. Ξεκίνησε με την επαγγελματική προσδοκία να σταδιοδρομήσει ως αξιωματικός του ναυτικού, μεθύστερα θα στραφεί στην τέχνη της αργυροχρυσοχοΐας, που ήταν και το επάγγελμα του πατέρα του, επώνυμου κοσμηματοποιού του Κολωνακίου, για να καταλήξει μέσα από ένα συγκυριακό γεγονός, στο φάσμα της τέχνης. Ο Λάμπρος Κωνσταντάρας καθαρόαιμος Αθηναίος, όπως ο ίδιος με περηφάνια διατείνονταν, είδε το φως της ζωής στις 13 Μαρτίου του 1913 στο Κολωνάκι, σε ένα διαμέρισμα της οδού Πλουτάρχου 13. Για τούτο μάλιστα με το εμπνευσμένο χιούμορ του έλεγε, ότι ο σημαδιακός αριθμός 13 τον συνόδευε σε όλην του τη ζωή. Μεγαλωμένος με την αστική αύρα και τις ανέσεις του κοσμηματοποιού Κολωνακιώτη πατέρα του, έλαβε ευάγωγη παιδεία και ανέπτυξε μια πολυδύναμη προσωπικότητα. Με την αποπεράτωση των εγκύκλιων γυμνασιακών του σπουδών, φοίτησε στην Σχολή Υπαξιωματικών Ναυτικού της Κερκύρας. Και αφού κάνει μια στροφή στο ποδόσφαιρο ως μανιώδης λάτρης του, το 1934 μετέβη στο Παρίσι προκειμένου να σπουδάσει Χρυσοχόος. Ένα συγκυριακό γεγονός όμως, θα τον φέρει να συμμετάσχει ως κομπάρσος, σε μια θεατρική παράσταση στο Παρίσι, που σκηνοθετούσε  ο διακεκριμένος γάλλος άνθρωπος του θεάτρου Λουί Ζουβέ, ασκεί ακατάλυτη γοητεία επάνω του και έτσι παίρνει την ριζοτομική απόφαση στην ζωή του, να γίνει ηθοποιός. 

Αφού διαπαιδαγωγήθηκε θεατρικά στον Ζουβέ, που αναγνώρισε στο πρόσωπό του ένα μεγάλο ταλέντο, κάνει την πρωτόλεια εμφάνισή του στο θέατρο, στην παράσταση «Σχολείο γυναικών» του Μολιέρου. Ένα χρόνο αργότερα και αφού επιστρέψει στην Ελλάδα, συμμετέχει στην παράσταση του Φ. Μπάρυ «Τα παράσημα της γριούλας» μαζί με την κραταιά στα θεατρικά δρώμενα των Αθηνών κ-α Κατερίνα. Θα επακολουθήσουν και άλλες αξιόλογες θεατρικές ερμηνείες, που καταξιώνουν καλλιτεχνικά τον Λάμπρο Κωνσταντάρα, όπως : «Ο μισάνθρωπος» του Μολιέρου, «Το στραβόξυλο» του Δημήτρη Ψαθά, «Ο παίχτης» του Ντοστογιέφσκυ κ.α. με τα κορυφαία θεατρικά σχήματα των Μουσούρη- Αρώνη, Μιράντας – Παππά. Το 1945 είναι ένα ορόσημο στην προσωπική ζωή του μεγάλου Λάμπρου Κωνσταντάρα. Παντρεύεται την ομότεχνή του Ιουλία Γεωργοπούλου και αποκτά μαζί της, το μονάκριβο παιδί του, τον γιό του Δημήτρη Κωνσταντάρα, διακεκριμένο δημοσιογράφο και πολιτικό. Ενώ τα 1948 δημιουργεί θίασο από κοινού με την Μιράντα Μυράτ. Και το 1958 πραγματοποιεί τον μεγάλο του στόχο, να φτιάξει τον αποκλειστικά δικό του θίασο, με τον οποίο ανεβάζει την παράσταση του Τζών Πρίσλευ «Ο ανακριτής έρχεται». Στην χρονικά ευρεία και καλλιτεχνικά πολυεπίπεδη καλλιτεχνική του πορεία, ο εξαίρετος κωμικός μας θα συνεργαστεί με κορυφαίους ηθοποιούς και θα δώσει μαζί τους συγκλονιστικές ερμηνείες. Ενδεικτικά αναφέρουμε τους Μάρω Κοντού, Ντίνο Ηλιόπουλο, Μαρίκα Κοτοπούλη, Τζένη Καρέζη, Έλη Λαμπέτη, Νίκο Ρίζο και βεβαίως την εθνική μας Αλίκη Βουγιουκλάκη, της οποίας υπήρξε ο κινηματογραφικά στοργικός «πατέρας». Κύκνειο θεατρικό άσμα για τον Λάμπρο Κωνσταντάρα, θα αποτελέσει η θεατρική παράσταση  του Κώστα Πρετεντέρη «Τρελές επαφές ρωμέϊκου τύπου», στην οποία συμπρωταγωνιστούσε με τους Νίκο Ρίζο και Μάρω Κοντού, την περίοδο 1977-1979. Αλλά ο χώρος στον οποίο ο Λάμπρος Κωνσταντάρας αποθεώθηκε και λατρεύτηκε σαν λαμπερό αστέρι της ελληνικής κωμωδίας, ήταν η μεγάλη οθόνη. Ήδη από την πρωτόλεια εμφάνισή του στην ταινία «Το τραγούδι του χωρισμού» του Φ. Φίνου (1940), παράσχε τα εχέγγυα ενός μεγάλου καλλιτέχνη και καταξιώθηκε ως σπουδαίος πρωταγωνιστής. Σε έναν αληθινό γαλαξία 90 και πλέον ταινιών, ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, δόνησε τις καρδιές μας, πρόσφερε ακένωτες μερίδες γέλιου και κατέλαβε περίσεπτη θέση στο πάνθεον της ελληνικής κωμωδίας.  Οι ρόλοι με τους οποίους ταύτισε την παρουσία του, ο Αθηναίος ηθοποιός, ήταν αυτοί του ερωτύλου-σκανδαλιάρη, πενηντάρη, με συχνό «θύμα» της γοητείας του την Μάρω Κοντού και την Κάκια Αναλυτή, αλλά και του στοργικού και καλοσυνάτου «μπαμπά» τη εθνικής μας Αλίκης Βουγιουκλάκη. Ενδεικτικά αναφέρουμε τις ταινίες «Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο», «Η κόρη μου η σοσιαλίστρια», «Διακοπές στην Αίγινα», «Η Αλίκη στο ναυτικό», «Η Λίζα και η άλλη» κ.α. Μαζί με την αγάπη του κοινού, θα έλθει και η αναγνώριση από την επίσημη κριτική. Το 1969 ο Λάμπρος Κωνσταντάρας κέρδισε το βραβείο ερμηνείας στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, για την παρουσία του στην ταινία του σπουδαίου Βασίλη Γεωργιάδη «Ο μπλοφατζής». Για τελευταία φορά στην μεγάλη οθόνη ο Λ.Κ. θα πρωταγωνιστήσει στην ταινία «Ο Λαμπρούκος μπαλαντέρ» (1981) του Κώστα Καραγιάννη.  Αλλά σπουδαία ήταν η παρουσία του Λάμπρου Κωνσταντάρα και στην μικρή οθόνη, όπου πρωταγωνίστησε στην τηλεοπτική σειρά «Εκείνες και γώ» ερμηνεύοντας τον καρδιοκατακτητή Ζάχο Δόγκανο, η οποία προβάλλονταν το διάστημα 1976-1977. Ο Λάμπρος Κωνσταντάρας το 1971 θα πραγματοποιήσει και έναν δεύτερο γάμο με την Φιλιώ Κεκάτου.  Στις 28 Ιουλίου του 1985, θα κλήσει η αυλαία για τον ανεπανάληπτο μεγάλο μας κωμικό. Αφήνει την τελευταία του πνοή στο «Ασκληπείο» Βούλας, πλήρης δόξης και ημερών.  Και αφού αντιμετώπιζε ήδη τα τελευταία χρόνια της ζωής του, σοβαρά προβλήματα υγείας, προσβεβλημένος από αλλεπάλληλα εγκεφαλικά επεισόδια.

Μια σπάνια καλλιτεχνική αύρα, αστείρευτο καλλιτεχνικό τάλαντο, ευγένεια ήθους, αλλά και αστική μεγαλοπρέπεια, ήταν τα στοιχεία, της μακράς, επιτυχημένης και πολυεπίπεδης καλλιτεχνικής σταδιοδρομίας του Λάμπρου Κωνσταντάρα. Και για τούτο τον περιέβαλλε πάντα με την αγάπη του και την ηθική ζεστασιά του, το καλλιτεχνικό μας κοινό. Ο περίφημος «Λαμπρούκος», ήταν ένας μεγάλος της σύγχρονης καλλιτεχνικής μας δημιουργίας !!! Το παρόν κείμενο έχει δημοσιευθεί στις εφημερίδες «ΠΑΤΡΙΣ», «ΑΥΓΗ» και είναι από τον ενότητα δοκιμίων μου «Κορυφαίοι της ελληνικής κωμωδίας».

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι M.Sc Δ/χος Μηχανικός Ε.Μ.Π.
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Προσκύνημα στην Εκατονταπυλιανή της Πάρου. Ηθικό δέος και ΙΣΤΟΡΙΚΟ θάμπος !!!

Προσκύνημα στην Εκατονταπυλιανή της Πάρου. Ηθικό δέος και ΙΣΤΟΡΙΚΟ θάμπος !!!

Ανεκλάλητη ευλάβεια, ηθικό δέος, αλλά και ιστορικό θάμπος, για την ιερή εικόνα της θαυματουργής Παναγίας της Εκατονταπυλιανής της  Πάρου. Αυτά τα μοναδικά συναισθήματα, είχαμε την ευκαιρία να νιώσουμε κατά το ευλαβικό προσκύνημα με την μητέρα μου και τις αδελφές μου, στην Παναγία Εκατονταπυλιανή της Πάρου, με την ευκαιρία της πάνσεπτης εορτής της Χριστιανοσύνης, του Δεκαπενταυγούστου.

Αλλά πέρα από το πνευματικό θάμπος, του ανεκτίμητης αξίας αυτού μνημείου της Ορθοδοξίας, είναι και η ιστορική του μεγαλουργία, που χάνεται μέσα στην αχλή του μύθου και σου κόβει στην κυριολεξία την ανάσα … Την εκκλησία «έφτιαξε» η Αγία Ελένη, σε εκπλήρωση τάματος κατά την ανεύρεση του Τιμίου Σταυρού στα Ιεροσόλυμα τον 4-0 αιώνα. Ειδικότερα κατά την μακρά της πορεία για την ανεύρεση του Τιμίου Σταυρού, είχε περάσει και από την Πάρο, όπου και αντιμετώπισε μεγάλη θαλασσοταραχή. Τότε η ηθικά λαμπρή μητέρα του Αγίου Κωνσταντίνου, έταξε στην υπάρχουσα  μικρή εκκλησία στην Παναγία, να την βοηθήσει να αποπλεύσει και να βρεί τον Τίμιο σταυρό και σε ένδειξη της ευλαβείας της, θα έφτιαχνε τιμητικό προς την Παναγία ναό. Η Παναγία μεσίτεψε ηθικά, η Αγία Ελένη βρήκε τον Τίμιο Σταυρό και μαζί με τον ναό της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα, έσπευσε να φτιάξει τον ιερό ναό της Παναγίας στην Πάρο. Φεύ όμως κοιμήθηκε και έτσι το τάμα υλοποίησε ο μεγαλουργός αυτοκράτορας του Βυζαντίου, γιός της, Μεγάλος Κωνσταντίνος. Το οικοδόμημα του ναού, που είναι ανείπωτης αξίας αρχαιολογικό μνημείο, παρουσιάζει ως προς την αισθητική του τεχνοτροπία, μεγάλες ομοιότητες με την Αγία Σοφία της Πόλης και πιθανολογείται ότι εκ των αρχιτεκτόνων του, είναι ένας εκ των Αρτεμίου και Ισιδώρου που έφτιαξαν την Αγία Σοφία.

Στην συνέχεια την εκκλησία επεξέτεινε προσθέτοντας νέα κλίτη, αλλά και ανακαίνισε ο επίσης έξοχος αυτοκράτορας του Βυζαντίου Ιουστινιανός. Για να αναληφθεί επίσης προσπάθεια συντήρησης του μνημείου τον 18-0 αιώνα, από τον πατέρα της θρυλικής αγωνίστριας της εθνεγερσίας Μαντούς Μαυρογένους, Νικόλαο Μαυρογένη, κορυφαίας πολιτικής και οικονομικής φυσιογνωμίας των παραδουνάβιων περιοχών της Μολδοβλαχίας – με εξαιρετική συμβολή στην μεγαλουργία του ’21- και με ισχυρά ηθικά και πολιτικά αποτυπώματα στην Πάρο. Τέλος τον 20-0 αιώνα, σημαντική και επιτυχημένη προσπάθεια εξωραϊσμού και συντήρησης του σπάνιου αυτού ορθόδοξου μνημείου, ανέλαβε ο καθηγητής της Αρχιτεκτονικής του Ε.Μ.Π., της αρχαιολογίας και από τους σκαπανείς της βυζαντινής αρχαιολογίας στην Ελλάδα, Αναστάσιος Ορλάνδος. Να σημειώσουμε εδώ, ότι στον αύλειο χώρο του ναού – μαζί με τους κίονες προϋπάρχοντος αρχαιολογικού μνημείου- υπάρχουν και τάφοι της ιστορικής οικογένειας Μαυρογένους. Της συζύγου του ηγέτη της Μολδοβλαχίας και άλλων. 

Είναι αληθινά μοναδικά τα συναισθήματα ηθικής έξαρσης και δέους, που νιώσαμε βαθιά μες΄την καρδιά μας, με το ευλαβικό προσκύνημα, στο ιερό, αλλά και εκπάγλου αισθητικής καλλονής, αυτό μνημείο της Ορθοδοξίας. Η Παναγία μητέρα όλων των Ελλήνων, που άπλωσε τις στοργικές φτερούγες της, σε όλα τα μείζονα ιστορικά ορόσημα του ελληνισμού στην αχανή λεωφόρου του χρόνου και τον διέσωσε «Εκ παντοίων με κινδύνων ελευθέροσον», να μας χαρίζει υγεία και να χαριτώνει με την ηθική της αρετή, την ταπεινή ζωή μας. 

Πάνος Ν. Αβραμόπουλος
Πάρος, 16-8-16
www.panosavramopoulos.blogspot.gr